2001 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘लगान’ चित्रपटाच्या निर्मितीदरम्यान दिग्दर्शक आशुतोष गोवारीकर यांना चित्रपटाचा शेवट पूर्णपणे बदलण्याचा सल्ला देण्यात आला होता. जाणून घ्या हा रंजक किस्सा, आमिर खान निर्माता कसा झाला आणि ‘गदर’शी झालेल्या ऐतिहासिक बॉक्स ऑफिस लढतीबद्दल.
हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात 15 जून 2001 हा दिवस सुवर्णाक्षरांनी लिहिला गेला. याच दिवशी दोन दिग्गज चित्रपट – ‘लगान’ आणि ‘गदर : एक प्रेम कथा’ – प्रेक्षकांच्या भेटीला आले. दोन्ही चित्रपटांनी बॉक्स ऑफिसवर विक्रमी कमाई केली, प्रेक्षकांची मनं जिंकली आणि भारतीय सिनेसृष्टीला जागतिक पातळीवर वेगळी ओळख मिळवून दिली.
आज या ऐतिहासिक प्रदर्शनाला तब्बल 25 वर्षे पूर्ण होत असताना ‘लगान’शी संबंधित एक अत्यंत रंजक आणि आश्चर्यकारक किस्सा पुन्हा चर्चेत आला आहे. दिग्दर्शक आशुतोष गोवारीकर यांना चित्रपटाचा शेवट पूर्णपणे बदलण्याचा सल्ला एका निर्मात्याने दिला होता. मात्र त्यांनी तो सल्ला नाकारला आणि त्याच निर्णयामुळे ‘लगान’ आजही भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वोत्कृष्ट चित्रपटांमध्ये गणला जातो.
Related News
ईशा रिखीच्या सौंदर्याची सोशल मीडियावर जोरदार चर्चा ! ईशा रिखीचे 3 स्टनिंग लुक्स
26 दिवसांत 84.65 कोटींचा ऐतिहासिक विक्रम! ‘देऊळ बंद 2’ची दमदार घोडदौड, 100 कोटींच्या दिशेने विजयी वाटचाल
अभिनेत्री संचिता उगले आत्महत्या प्रकरणात पोलिसांची मोठी माहिती; वडिलांनी सांगितल्या 5 महत्त्वाच्या गोष्टी
22 वर्षीय साईदत्त बालीची मोठी झेप! स्वामींच्या कृपेने ‘कृष्णाईच्या लेकी’त दमदार एंट्री, शिक्षणासोबत करतो शूटिंग
12 वर्षांपूर्वीच्या भीषण माळीण दुर्घटनेचा थरार! ‘एक होतं माळीण’ 24 जुलैला; अंगावर काटा आणणारी सत्यकथा
Sanchita Ugale Last Post: मृत्यूपूर्वीच्या 20 तासांतील शेवटची रील व्हायरल; भावूक पोस्टने चाहत्यांना जबरदस्त धक्का
धक्कादायक! 30 वर्षीय ‘छावा’ फेम अभिनेत्री संचिता उगाळेचे निधन; हिंदी टीव्ही इंडस्ट्रीला मोठा धक्का
तेजस्विनी पंडितची राज ठाकरेंना खास वाढदिवस भेट; 3 फोटोंसह भावनिक पोस्ट व्हायरल
5 मोठ्या गोष्टी: ‘राज ठाकरे’ हे फक्त नाव नाही; तेजस्विनी पंडितची भावनिक पोस्ट सोशल मीडियावर व्हायरल
1 मोठा खुलासा! हिऱ्याची अंगठी पाहून Trisha Krishnan चा गुप्त साखरपुडा? विजयसोबतच्या नात्याच्या चर्चांना पुन्हा उधाण
It’s a Girl! लग्नाच्या 2 वर्षांनी सुरभी ज्योती झाली आई
370 रुपयांच्या बिर्याणी प्रकरणात मोठा खुलासा! हिमांशू जांगराची धक्कादायक कबुली, प्रणित मोरेनेच दिलं प्रोत्साहन
‘लगान’चा शेवट हिंसक करण्याचा सल्ला
‘लगान’ची कथा त्या काळासाठी अत्यंत वेगळी होती. ग्रामीण भारत, ब्रिटिश राजवट आणि क्रिकेट यांचा संगम असलेली कथा अनेक निर्मात्यांना धोकादायक वाटत होती. त्यामुळे चित्रपटाला आर्थिक पाठबळ मिळवणे हे मोठे आव्हान होते.
याच काळात एका निर्मात्याने आशुतोष गोवारीकर यांना असा सल्ला दिला की, अंतिम सामन्यात भुवन विजयी षटकार मारल्यानंतर त्याने क्रिकेटच्या स्टम्पने ब्रिटिश कॅप्टन रसेलवर हल्ला करावा. त्यांच्या मते असा शेवट अधिक नाट्यमय आणि प्रेक्षकांना आवडणारा ठरेल.
मात्र आशुतोष गोवारीकर यांनी हा सल्ला स्पष्टपणे फेटाळून लावला. त्यांच्या मते ‘लगान’ हा सूडाचा नव्हे, तर आत्मविश्वास, धैर्य आणि अन्यायाविरुद्धच्या शांत संघर्षाचा चित्रपट होता. त्यामुळे चित्रपटाचा मूळ संदेश बदलणारा कोणताही शेवट स्वीकारण्यास त्यांनी नकार दिला.
याच निर्णयामुळे ‘लगान’चा शेवट आजही भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वात प्रभावी आणि प्रेरणादायी क्लायमॅक्स म्हणून ओळखला जातो.
आमिर खानने मोडली स्वतःची प्रतिज्ञा
‘लगान’ची निर्मिती ही स्वतःमध्ये एक संघर्षकथा आहे. त्या काळात आमिर खानने आयुष्यात कधीही निर्माता न होण्याचा निर्णय घेतला होता. मोठ्या बजेटच्या चित्रपटांमधील आर्थिक जोखीम त्यांना पूर्णपणे माहीत होती.
परंतु आशुतोष गोवारीकर यांचा आपल्या कथेबद्दलचा आत्मविश्वास पाहून आमिर यांनी एक अट ठेवली. त्यांनी सांगितले की ही कथा त्यांच्या आई-वडिलांना, त्यावेळच्या पत्नी रीना दत्ता आणि चित्रपट वित्तपुरवठादार झामू सुगंध यांना ऐकवावी. जर सर्वांना कथा आवडली, तर ते निर्माता होण्यास तयार होतील.
योगायोगाने सर्वांनाच ‘लगान’ची कथा प्रचंड आवडली आणि आमिर खान यांनी स्वतःची प्रतिज्ञा मोडत निर्मितीची जबाबदारी स्वीकारली. हा निर्णय त्यांच्या कारकिर्दीतील सर्वात यशस्वी निर्णयांपैकी एक ठरला.
ऑस्करपर्यंत पोहोचलेला भारतीय चित्रपट
‘लगान’ने केवळ भारतातच नव्हे तर जगभरात प्रशंसा मिळवली. 2002 मध्ये हा चित्रपट भारताकडून ऑस्कर पुरस्कारासाठी अधिकृत प्रवेशिका म्हणून पाठवण्यात आला. सर्वोत्तम परदेशी भाषेतील चित्रपट या विभागातील अंतिम पाच चित्रपटांमध्ये ‘लगान’ने स्थान मिळवले.
जरी ऑस्कर पुरस्कार जिंकता आला नाही, तरी भारतीय चित्रपटसृष्टीला जागतिक व्यासपीठावर मोठी ओळख मिळवून देण्यात ‘लगान’चे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते.
‘आमिर 2.0’ची झाली सुरुवात
‘लगान’पूर्वी आमिर खान यशस्वी अभिनेता म्हणून ओळखले जात होते. मात्र या चित्रपटानंतर त्यांनी दर्जेदार, वेगळ्या विषयांवरील चित्रपटांची निवड करण्यास सुरुवात केली.
यानंतर ‘दिल चाहता है’, ‘रंग दे बसंती’, ‘तारे जमीन पर’, ‘3 इडियट्स’, ‘दंगल’ यांसारख्या चित्रपटांनी आमिर यांना ‘मिस्टर परफेक्शनिस्ट’ ही ओळख मिळवून दिली.चित्रपट समीक्षकांच्या मते ‘लगान’ हा आमिर खान यांच्या कारकिर्दीतील टर्निंग पॉइंट ठरला.
भुजमध्ये झाले चित्रीकरण
‘लगान’चे संपूर्ण चित्रीकरण गुजरातमधील भुज परिसरात करण्यात आले. चित्रपटासाठी विशेष गाव उभारण्यात आले होते. कलाकारांनी अनेक महिने त्या वातावरणात राहून सराव केला.
क्रिकेट सामन्याचे चित्रीकरणही अत्यंत बारकाईने करण्यात आले. त्यामुळे चित्रपटातील प्रत्येक प्रसंग वास्तववादी वाटतो.
संगीत आजही तितकेच लोकप्रिय
ए. आर. रहमान यांनी दिलेल्या संगीतामुळे ‘लगान’ला वेगळी उंची मिळाली.
आजही खालील गाणी प्रेक्षकांच्या पसंतीस उतरतात—
- घनन घनन
- राधा कैसे ना जले
- ओ पालनहारे
- मित्रवा
- बार बार हाँ
या गाण्यांनी चित्रपटाच्या भावनिक प्रभावात मोठी भर घातली.
राष्ट्रीय पुरस्कारांची कमाई
‘लगान’ने विविध श्रेणींमध्ये एकूण आठ राष्ट्रीय पुरस्कार पटकावले. अभिनय, संगीत, तांत्रिक बाजू आणि दिग्दर्शन या सर्व क्षेत्रांत चित्रपटाचे कौतुक झाले.
त्याच दिवशी ‘गदर’चीही ऐतिहासिक एंट्री
15 जून 2001 रोजी ‘गदर : एक प्रेम कथा’ देखील प्रदर्शित झाला होता.
भारत-पाकिस्तान फाळणीच्या पार्श्वभूमीवर आधारित या चित्रपटाने विक्रमी कमाई केली. सनी देओलचा हँडपंप उखडण्याचा प्रसंग भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक लोकप्रिय दृश्यांपैकी एक बनला.
विशेष म्हणजे दिग्दर्शक अनिल शर्मा यांनी सुरुवातीला तारा सिंगच्या भूमिकेसाठी गोविंदाचाही विचार केला होता. मात्र त्यावेळच्या रोमँटिक आणि विनोदी प्रतिमेमुळे गोविंदाने ही भूमिका स्वीकारली नाही. त्यानंतर सनी देओल यांची निवड झाली आणि त्यांनी या भूमिकेला अजरामर केले.
‘लगान’ आजही का विशेष मानला जातो?
‘लगान’ हा केवळ क्रिकेटवर आधारित चित्रपट नाही. तो अन्यायाविरुद्धच्या संघर्षाची, नेतृत्वाची, संघभावनेची आणि आत्मविश्वासाची कथा आहे. चित्रपटात हिंसेऐवजी संयम, एकजूट आणि बुद्धिमत्तेचा विजय दाखवण्यात आला आहे. कदाचित म्हणूनच 25 वर्षांनंतरही हा चित्रपट प्रेक्षकांच्या मनात तेवढ्याच आदराने जिवंत आहे.
जर त्या काळी दिग्दर्शकांनी निर्मात्याचा सल्ला मान्य करून चित्रपटाचा शेवट बदलला असता, तर कदाचित ‘लगान’ हा आजचा कालातीत क्लासिक ठरला नसता. आशुतोष गोवारीकर यांच्या ठाम भूमिकेमुळेच भारतीय सिनेसृष्टीला एक असा चित्रपट मिळाला, जो पिढ्यान् पिढ्या प्रेरणा देत राहील.
‘लगान’ आणि ‘गदर’ हे दोन्ही चित्रपट भारतीय सिनेसृष्टीचे मैलाचे दगड मानले जातात. मात्र ‘लगान’च्या निर्मितीमागील संघर्ष, आशुतोष गोवारीकर यांची कथेबद्दलची निष्ठा आणि आमिर खान यांनी निर्माता म्हणून घेतलेला धाडसी निर्णय या गोष्टी या चित्रपटाला अधिक खास बनवतात. चित्रपटाचा शेवट बदलण्याचा सल्ला नाकारण्याचा निर्णय आज योग्य ठरल्याचे इतिहासाने सिद्ध केले आहे. म्हणूनच 25 वर्षांनंतरही ‘लगान’ हा केवळ एक चित्रपट नसून भारतीय सिनेमातील उत्कृष्ट कलाकृती म्हणून स्मरणात राहतो.
