मुंबई-पुणे अवघ्या 48 मिनिटांत! केंद्र सरकारने 7 नव्या हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉरची योजना जाहीर केली आहे. 16 लाख कोटींच्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे देशातील प्रमुख शहरांमधील प्रवासाचा वेळ मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे.
मुंबई-पुणे अवघ्या 48 मिनिटांत! केंद्र सरकारने 7 नव्या हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉरची योजना जाहीर केली आहे. 16 लाख कोटींच्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे देशातील प्रमुख शहरांमधील प्रवासाचा वेळ मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे.
48 मिनिटांत मुंबई ते पुणे! 7 हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्पांना वेग; भारताच्या वाहतूक व्यवस्थेत ऐतिहासिक बदल
भारतातील रेल्वे प्रवासाचा चेहरामोहरा बदलणारा महत्त्वाकांक्षी निर्णय रेल्वे मंत्रालयाने जाहीर केला आहे. देशभरात सात नवीन हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर उभारण्याची तयारी सुरू झाली असून, या प्रकल्पांमुळे प्रमुख महानगरांमधील प्रवासाचा वेळ निम्म्याहून अधिक कमी होणार आहे. या संपूर्ण प्रकल्पावर तब्बल 16 लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक अपेक्षित असून, भारतातील वाहतूक क्षेत्रासाठी हा एक ऐतिहासिक टप्पा मानला जात आहे.
Related News
रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी कोलकाता येथे झालेल्या बैठकीत या प्रकल्पांचा आढावा घेतला. त्यांनी स्पष्ट केले की, मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेनप्रमाणेच देशभरात हाय-स्पीड रेल्वे नेटवर्क विकसित करण्याचे काम वेगाने सुरू होणार आहे.
मुंबई ते पुणे फक्त 48 मिनिटांत
या संपूर्ण योजनेतील सर्वाधिक चर्चेचा विषय म्हणजे मुंबई-पुणे हाय-स्पीड रेल्वे.सध्या मुंबई ते पुणे हा प्रवास रेल्वेने साधारण तीन ते साडेतीन तासांचा आहे. डेक्कन क्वीनसारखी वेगवान ट्रेनही हा प्रवास सुमारे 3 तास 20 मिनिटांत पूर्ण करते. मात्र नवीन हाय-स्पीड रेल्वेमुळे हा प्रवास अवघ्या 48 मिनिटांत पूर्ण होणार आहे.मुंबई आणि पुणे या दोन्ही आर्थिक केंद्रांदरम्यान लाखो नागरिक दररोज प्रवास करतात. त्यामुळे हा मार्ग देशातील सर्वाधिक व्यस्त रेल्वे मार्गांपैकी एक मानला जातो.
कोणते असतील सात हाय-स्पीड रेल्वे मार्ग?
रेल्वे मंत्रालयाच्या प्राथमिक नियोजनानुसार पुढील सात महत्त्वाचे कॉरिडॉर विकसित करण्यात येणार आहेत.
1) दिल्ली – वाराणसी
- अंतर – 945 किमी
- प्रवास – 3.5 तास
2) वाराणसी – सिलिगुरी
- अंतर – 670 किमी
- प्रवास – 2.4 तास
3) मुंबई – पुणे
- अंतर – 170 किमी
- प्रवास – 48 मिनिटे
4) पुणे – हैदराबाद
- अंतर – 501 किमी
- प्रवास – 1.6 तास
5) हैदराबाद – बंगळुरू
दक्षिण भारतातील दोन प्रमुख आयटी शहरांना जोडणारा हा महत्त्वाचा मार्ग असेल.
6) बंगळुरू – चेन्नई
औद्योगिक आणि आयटी क्षेत्रासाठी मोठा फायदा होणार आहे.
7) चेन्नई – हैदराबाद
दक्षिण भारतातील आर्थिक विकासाला नवी गती मिळणार आहे.
देशभरात तयार होणार हाय-स्पीड नेटवर्क
या प्रकल्पामुळे भारतातील उत्तर, पश्चिम, दक्षिण आणि पूर्व भाग एकमेकांशी अतिशय वेगवान रेल्वेने जोडले जाणार आहेत.मुंबई, पुणे, अहमदाबाद, हैदराबाद, बंगळुरू, चेन्नई, दिल्ली, वाराणसी आणि सिलिगुरी यांसारख्या महत्त्वाच्या शहरांमधील प्रवासाचा कालावधी मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे.
16 लाख कोटींचा मेगा प्रकल्प
या सात कॉरिडॉरच्या उभारणीसाठी अंदाजे 16 लाख कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे.
या प्रकल्पांतर्गत—
- अत्याधुनिक ट्रॅक
- उच्च क्षमतेचे पूल
- लांब बोगदे
- आधुनिक स्थानके
- डिजिटल सिग्नल प्रणाली
- अत्याधुनिक सुरक्षा व्यवस्था
यांचा समावेश असणार आहे.
दरवर्षी 250 किमी मार्ग पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट
रेल्वे मंत्रालयाने यासाठी स्पष्ट रोडमॅप तयार केला आहे.बांधकाम सुरू झाल्यानंतर दरवर्षी सुमारे 250 किलोमीटर हाय-स्पीड रेल्वे मार्ग पूर्ण करण्याचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले आहे.यासाठी अत्याधुनिक जपानी आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे.
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेनचे काम वेगात
देशातील पहिला बुलेट ट्रेन प्रकल्प असलेल्या मुंबई-अहमदाबाद मार्गावर सध्या मोठ्या प्रमाणात काम सुरू आहे.
माहितीनुसार,
- दरमहा सुमारे 15 किलोमीटर बांधकाम पूर्ण होत आहे.
- अनेक मोठे पूल आणि बोगदे अंतिम टप्प्यात आहेत.
- अत्याधुनिक “टनेल हुड” तंत्रज्ञानाचाही वापर करण्यात येत आहे.
2027 मध्ये सुरू होणार पहिला टप्पा
रेल्वे मंत्रालयाच्या माहितीनुसार,ऑगस्ट 2027 मध्ये सुरत ते बिलिमोरा या मार्गावर पहिल्या टप्प्यात बुलेट ट्रेन सुरू करण्याचे नियोजन आहे.यानंतर संपूर्ण मुंबई-अहमदाबाद मार्ग टप्प्याटप्प्याने सुरू केला जाणार आहे.
ताशी 350 किमी वेगाची तयारी
सध्या विकसित होत असलेल्या बुलेट ट्रेनचा वेग ताशी 280 किलोमीटर असेल.मात्र भविष्यात हा वेग 350 किमी प्रतितास करण्याचेही नियोजन करण्यात आले आहे.यामुळे भारत जगातील वेगवान रेल्वे सेवा असलेल्या देशांच्या यादीत अधिक बळकट स्थान निर्माण करू शकतो.
उद्योग, रोजगार आणि अर्थव्यवस्थेला चालना
हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्पाचा फायदा केवळ प्रवाशांनाच होणार नाही.
या प्रकल्पामुळे—
- लाखो रोजगार निर्माण होतील.
- औद्योगिक गुंतवणूक वाढेल.
- पर्यटनाला चालना मिळेल.
- व्यवसायिक प्रवास अधिक वेगवान होईल.
- मालवाहतुकीसाठी अप्रत्यक्ष फायदे मिळतील.
- स्मार्ट शहरांचा विकास वेगाने होईल.
मुंबई-पुणे कॉरिडॉरचे विशेष महत्त्व
मुंबई आणि पुणे हे महाराष्ट्रातील दोन सर्वात मोठे आर्थिक केंद्र आहेत.आयटी, ऑटोमोबाईल, शिक्षण, वित्तीय सेवा, स्टार्टअप आणि उत्पादन उद्योग या सर्व क्षेत्रांतील लाखो नागरिक या दोन शहरांमध्ये नियमित प्रवास करतात.48 मिनिटांचा प्रवास झाल्यास कामाच्या संधी, व्यवसाय आणि गुंतवणूक यामध्ये मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे.
भारतातील रेल्वेचा नवा अध्याय
गेल्या काही वर्षांत वंदे भारत, अमृत भारत, स्टेशन पुनर्विकास, समर्पित मालवाहतूक कॉरिडॉर आणि आता हाय-स्पीड रेल्वे अशा अनेक प्रकल्पांमुळे भारतीय रेल्वेमध्ये मोठे बदल होत आहेत.हाय-स्पीड रेल्वे नेटवर्क पूर्ण झाल्यानंतर भारतातील सार्वजनिक वाहतुकीचा दर्जा जागतिक स्तरावर पोहोचण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
मुंबई ते पुणे अवघ्या 48 मिनिटांत, दिल्ली ते वाराणसी 3.5 तासांत आणि पुणे ते हैदराबाद केवळ 1.6 तासांत… ही केवळ कल्पना राहिलेली नाही, तर भारताच्या हाय-स्पीड रेल्वे योजनेमुळे ती प्रत्यक्षात येण्याच्या दिशेने मोठे पाऊल टाकले जात आहे.
16 लाख कोटी रुपयांच्या या महत्त्वाकांक्षी योजनेमुळे भारतातील वाहतूक व्यवस्थेला नवी दिशा मिळणार असून, उद्योग, पर्यटन, रोजगार आणि आर्थिक विकासालाही मोठी चालना मिळेल. येत्या काही वर्षांत हाय-स्पीड रेल्वे नेटवर्क भारताच्या विकासाचा नवा वेग ठरणार, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
