Vladimir Putin : भारतासाठी रशियाची मोठी ऑफर; Su-57 फायटर जेटसह संरक्षण क्षेत्रात ‘अमर्याद’ सहकार्याचा पुतिन यांचा शक्तिशाली संदेश
भारत आणि रशिया यांच्यातील मैत्री ही अनेक दशकांपासून आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील सर्वात विश्वासार्ह आणि स्थिर संबंधांपैकी एक मानली जाते. शीतयुद्धाच्या काळापासून ते आजच्या बहुध्रुवीय जागतिक व्यवस्थेपर्यंत दोन्ही देशांनी विविध क्षेत्रांमध्ये एकमेकांना सहकार्य केले आहे. संरक्षण, ऊर्जा, अवकाश संशोधन आणि व्यापार या क्षेत्रांमध्ये भारत-रशिया संबंध सातत्याने मजबूत होत गेले आहेत.
अशातच रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी भारताबाबत केलेल्या एका महत्त्वपूर्ण वक्तव्याने पुन्हा एकदा जागतिक स्तरावर चर्चांना उधाण आले आहे. भारतासोबतच्या संरक्षण सहकार्यामध्ये कोणतीही मर्यादा नसल्याचे स्पष्ट करत पुतिन यांनी भारताला अत्याधुनिक Su-57 स्टेल्थ फायटर जेट देण्यासह त्याच्या विकास आणि उत्पादनामध्ये संयुक्त सहभागाची ऑफर दिली आहे.
भारतासाठी Su-57 ची ऑफर का महत्त्वाची?
Su-57 हे रशियाचे सर्वात अत्याधुनिक पाचव्या पिढीचे स्टेल्थ फायटर जेट मानले जाते. रडारपासून बचाव करण्याची क्षमता, अत्याधुनिक सेन्सर, सुपरक्रूझ तंत्रज्ञान आणि प्रगत शस्त्रास्त्र प्रणाली यामुळे हे विमान आधुनिक हवाई युद्धासाठी अत्यंत प्रभावी समजले जाते.
Related News
हॉर्मुजमध्ये मोठा स्फोटक संघर्ष! इराणचे 4 ड्रोन पाडत अमेरिकेचा जबरदस्त पलटवार, आखातात तणाव शिगेला
‘भारताने अनेक वर्ष अमेरिकेचा फायदा घेतला’, डोनाल्ड ट्रम्प यांची पुन्हा टीका ;5 धक्कादायक आरोप!
9 जणांचा मृत्यू! युद्धबंदीच्या काही तासांतच इस्रायलचा लेबनॉनवर भीषण हल्ला
3 युद्धनौका, 2 प्रतिस्पर्धी देश आणि 1 बंदर! कोलंबोत भारत-पाकिस्तान आमनेसामने, धक्कादायक घडामोडी
“114 राफेल फायटर जेट्स खरेदीचा ऐतिहासिक मेगा डील: भारताच्या एअर फोर्सला मिळणार नवी ताकद”
7 महत्त्वाच्या अटींसह इस्त्रायल-लेबनान युद्धविराम; अमेरिकेचा ऐतिहासिक विजय
रुद्रम-II ची दमदार चाचणी यशस्वी! 300 किमी दूरचे लक्ष्य क्षणार्धात उद्ध्वस्त करणाऱ्या मिसाइलने वाढवली भारताची ताकद
दाऊद Gang Alert: धुरंधरमुळे भडकली डी-कंपनी! भारतावर मोठ्या हल्ल्याचा 5 टप्प्यांचा धक्कादायक कट उघड
इराणची 2 मोठ्या सामुद्रधुनींवर धमकी, जगभर तेलसंकटाची भीषण शक्यता!
AMCA Project : भारताच्या स्टेल्थ फायटर जेटमागे 7 “मोठी” कारणं | HAL ला दूर ठेवण्याचा “धक्कादायक” निर्णय
धक्कादायक! खडकवासला कालव्यात बुडून एअर फोर्सच्या 41 वर्षीय सार्जंटचा दुर्दैवी मृत्यू
सध्या भारतीय वायुसेनेसमोर सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे घटती स्क्वाड्रन संख्या. तज्ज्ञांच्या मते, देशाच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक असलेल्या स्क्वाड्रनच्या तुलनेत भारतीय वायुसेनेकडे कमी लढाऊ विमाने आहेत. याच पार्श्वभूमीवर पाचव्या पिढीच्या फायटर विमानांची गरज अधिक तीव्रतेने जाणवत आहे.
भारत AMCA (Advanced Medium Combat Aircraft) या महत्त्वाकांक्षी स्वदेशी प्रकल्पावर काम करत आहे. मात्र हे विमान प्रत्यक्ष सेवेत दाखल होण्यासाठी अजून काही वर्षे लागू शकतात. त्यामुळे मधल्या कालावधीत भारतीय वायुसेनेला अत्याधुनिक फायटर जेटची गरज भासू शकते.
पुतिन यांच्या वक्तव्यातील मोठा संदेश
आंतरराष्ट्रीय माध्यमांशी संवाद साधताना पुतिन यांनी भारताला केवळ Su-57 विमान विकण्याचीच नव्हे तर त्याच्या विकासासाठी आवश्यक तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि संयुक्त उत्पादनासाठीही तयारी दर्शवली आहे.
संरक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, “संरक्षण सहकार्यामध्ये कोणतीही मर्यादा नाही” हे पुतिन यांचे विधान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कारण सामान्यतः अनेक देश अत्याधुनिक संरक्षण तंत्रज्ञान इतर देशांसोबत शेअर करण्यास टाळाटाळ करतात. परंतु रशियाने भारतासाठी अशी भूमिका घेतल्याने दोन्ही देशांतील विश्वासाचे नाते पुन्हा अधोरेखित झाले आहे.
चीन आणि पाकिस्तानसाठी संकेत?
पुतिन यांच्या या वक्तव्याकडे अनेक रणनीतिक विश्लेषक चीन आणि पाकिस्तानसाठी अप्रत्यक्ष संदेश म्हणून पाहत आहेत. आशियामध्ये वाढत्या सामरिक स्पर्धेच्या पार्श्वभूमीवर चीन सातत्याने आपल्या लष्करी क्षमतांमध्ये वाढ करत आहे.
चीनने विकसित केलेल्या पाचव्या पिढीच्या फायटर विमानांमुळे प्रादेशिक सामरिक संतुलनावर परिणाम होऊ शकतो. भविष्यात पाकिस्तानला अत्याधुनिक J-35A फायटर जेट मिळाल्यास दक्षिण आशियातील हवाई सामर्थ्याचे समीकरण बदलण्याची शक्यता व्यक्त केली जाते.
अशा परिस्थितीत भारताकडे Su-57 सारखा पर्याय उपलब्ध असल्यास भारतीय वायुसेनेची ताकद लक्षणीयरीत्या वाढू शकते. त्यामुळे पुतिन यांची ऑफर ही केवळ संरक्षण करार नसून व्यापक रणनीतिक सहकार्याचा भाग मानली जात आहे.
अमेरिका आणि भारताचे संबंध
भारत आणि अमेरिका यांचे संबंधही गेल्या काही वर्षांत वेगाने मजबूत झाले आहेत. संरक्षण, तंत्रज्ञान आणि व्यापार क्षेत्रात दोन्ही देशांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सहकार्य सुरू आहे. तरीही भारताने नेहमीच स्वतंत्र परराष्ट्र धोरणाचा अवलंब केला आहे.
रशियाकडून S-400 हवाई संरक्षण प्रणाली खरेदी करण्याच्या निर्णयामुळे अमेरिकेने आक्षेप घेतला होता. तथापि, भारताच्या सामरिक गरजा लक्षात घेऊन अमेरिकेने भारताबाबत तुलनेने संतुलित भूमिका घेतली. यामुळे भारताने पुन्हा एकदा बहुआयामी आणि स्वतंत्र परराष्ट्र धोरणाचे उदाहरण जगासमोर ठेवले.
S-400 नंतर Su-57?
भारताने रशियाकडून खरेदी केलेली S-400 एअर डिफेन्स प्रणाली देशाच्या संरक्षण क्षमतेसाठी महत्त्वपूर्ण मानली जाते. हवाई हल्ले, क्षेपणास्त्र धोके आणि शत्रूची विमाने यांचा मुकाबला करण्यासाठी ही प्रणाली अत्यंत प्रभावी ठरते.
याच पार्श्वभूमीवर Su-57 फायटर जेटचा प्रस्ताव समोर आल्याने संरक्षण क्षेत्रातील चर्चांना वेग आला आहे. जर भारताने हा प्रस्ताव स्वीकारला तर भारतीय वायुसेनेला अत्याधुनिक स्टेल्थ क्षमता प्राप्त होऊ शकते.
AMCA आणि भारताचे स्वप्न
भारताचा AMCA प्रकल्प हा देशाच्या संरक्षण स्वावलंबनाच्या दिशेने टाकलेला महत्त्वाचा टप्पा आहे. स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या बळावर विकसित होणारे हे विमान भविष्यात भारतीय वायुसेनेचा कणा ठरू शकते.
मात्र AMCA पूर्णपणे तयार होईपर्यंत निर्माण होणारी क्षमता-अंतराची समस्या सोडवण्यासाठी Su-57 हा पर्याय उपयुक्त ठरू शकतो, असे अनेक संरक्षण तज्ज्ञ मानतात. त्याचवेळी संयुक्त उत्पादन आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणामुळे भारतीय संरक्षण उद्योगालाही मोठा फायदा होऊ शकतो.
भारत आणि रशिया यांच्यातील संबंध हे केवळ शस्त्रास्त्र खरेदी-विक्रीपुरते मर्यादित नाहीत. परस्पर विश्वास, दीर्घकालीन सहकार्य आणि सामरिक भागीदारी या आधारांवर हे संबंध उभे आहेत. पुतिन यांनी भारतासाठी व्यक्त केलेली भूमिका आणि Su-57 ची ऑफर हे त्याच मैत्रीचे नवे उदाहरण मानले जात आहे.
आगामी काळात भारत या प्रस्तावावर कोणता निर्णय घेतो, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले असेल. कारण हा निर्णय केवळ भारतीय वायुसेनेच्या भविष्यासाठीच नव्हे तर दक्षिण आशियातील सामरिक संतुलनासाठीही महत्त्वाचा ठरू शकतो.
