TMCमध्ये ‘एकनाथ शिंदे पॅटर्न’ची चर्चा; 60 आमदार बैठकीला गैरहजर, ममता बॅनर्जींसमोर मोठे राजकीय संकट?
पश्चिम बंगालच्या राजकारणात मोठी उलथापालथ होण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत. विधानसभा निवडणुकीतील पराभवानंतर सत्तेपासून दूर गेलेल्या तृणमूल काँग्रेसमध्ये आता अंतर्गत नाराजी उफाळून आली असून पक्षात मोठ्या फुटीची चर्चा रंगली आहे. महाराष्ट्रात 2022 मध्ये शिवसेनेत झालेल्या ऐतिहासिक बंडाची तुलना आता पश्चिम बंगालमधील परिस्थितीशी केली जात आहे. त्यामुळे राजकीय वर्तुळात एकच प्रश्न चर्चिला जात आहे—महाराष्ट्रात उद्धव ठाकरेंसोबत जे घडलं, तेच आता ममता बॅनर्जींसोबत घडणार का?
Related News
तृणमूल काँग्रेसच्या वरिष्ठ नेतृत्वाविरोधात वाढत चाललेली नाराजी, पक्षातील गटबाजी, आमदारांची उघड नाराजी आणि नेतृत्वाविरोधातील आरोप यामुळे ममता बॅनर्जींसमोर मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे. विशेष म्हणजे पक्षाने निलंबित केलेले आमदार ऋतब्रत बॅनर्जी आणि संदीपन साहा हे सध्या या सर्व घडामोडींच्या केंद्रस्थानी आहेत.

80 पैकी 60 आमदार बैठकीला गैरहजर
राजकीय वादळ निर्माण करणारी सर्वात मोठी घटना म्हणजे ममता बॅनर्जी यांनी बोलावलेल्या आमदारांच्या बैठकीकडे पक्षाच्या बहुसंख्य आमदारांनी पाठ फिरवली. उपलब्ध माहितीनुसार, तृणमूल काँग्रेसच्या 80 पैकी केवळ 20 आमदार बैठकीला उपस्थित राहिले, तर तब्बल 60 आमदारांनी अनुपस्थिती दर्शवली.
ही केवळ अनुपस्थिती नसून नेतृत्वाला दिलेला राजकीय संदेश असल्याचे मानले जात आहे. कारण बैठकीला गैरहजर राहिलेल्या अनेक आमदारांनी नंतर कोलकात्यातील आमदार निवासात ऋतब्रत बॅनर्जी यांची भेट घेतल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे या घडामोडींना अधिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.राजकीय विश्लेषकांच्या मते, एखाद्या पक्षाच्या अधिकृत बैठकीकडे इतक्या मोठ्या संख्येने आमदारांनी दुर्लक्ष करणे ही अत्यंत गंभीर बाब मानली जाते. यामुळे पक्षांतर्गत असंतोष किती खोलवर रुजला आहे याची कल्पना येते.

ऋतब्रत बॅनर्जी यांच्याभोवती वाढते राजकीय केंद्र
तृणमूल काँग्रेसने पक्षविरोधी कारवायांचा आरोप करत ऋतब्रत बॅनर्जी आणि संदीपन साहा यांच्यावर कारवाई केली होती. मात्र त्यानंतरही या दोन्ही नेत्यांचा प्रभाव कमी झालेला दिसत नाही. उलट त्यांच्या भोवती नाराज आमदार आणि स्थानिक नेत्यांची फळी तयार होत असल्याची चर्चा आहे.
कोलकात्यात झालेल्या बैठकीत अनेक आमदारांनी त्यांच्याशी सविस्तर चर्चा केल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे पक्षातील असंतुष्ट गटाचे नेतृत्व करण्यासाठी ऋतब्रत बॅनर्जी पुढे येत आहेत का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.महाराष्ट्रातील एकनाथ शिंदे यांनी ज्या प्रकारे शिवसेनेतील असंतुष्ट आमदारांना एकत्र आणले होते, त्याच धर्तीवर बंगालमध्येही काही हालचाली सुरू असल्याच्या चर्चा रंगल्या आहेत. जरी अधिकृतपणे कोणत्याही नेत्याने बंडाची घोषणा केलेली नसली तरी घडामोडींची दिशा तशीच असल्याचे निरीक्षकांचे मत आहे.
अभिषेक बॅनर्जी यांच्याविरोधात वाढती नाराजी

तृणमूल काँग्रेसमधील सध्याच्या असंतोषामागे एक प्रमुख कारण म्हणजे पक्षाचे राष्ट्रीय सरचिटणीस आणि ममता बॅनर्जी यांचे पुतणे अभिषेक बॅनर्जी यांच्याविरोधातील नाराजी.पक्षातील अनेक नेते आणि आमदारांचा आरोप आहे की, निर्णय प्रक्रियेत वरिष्ठ नेत्यांना डावलले गेले. संघटनात्मक बाबींमध्ये काही मोजक्या लोकांनाच महत्त्व दिले गेले. त्यामुळे जुन्या आणि अनुभवी नेत्यांमध्ये अस्वस्थता वाढली.निवडणुकीतील पराभवानंतर या नाराजीला अधिक धार मिळाली. अनेक कार्यकर्ते आणि नेत्यांनी पराभवासाठी अभिषेक बॅनर्जी यांच्या कार्यपद्धतीला जबाबदार धरले. पक्षातील घराणेशाही आणि केंद्रीकरण याविरोधातही नाराजी व्यक्त करण्यात आली.
आयपॅकच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह
तृणमूल काँग्रेसच्या निवडणूक रणनीतीत आयपॅक (I-PAC) या संस्थेची महत्त्वपूर्ण भूमिका होती. मात्र पराभवानंतर पक्षात याच मुद्द्यावरून मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.काही नेत्यांच्या मते, पक्षाची पारंपरिक संघटनात्मक रचना दुर्लक्षित करून बाह्य सल्लागारांवर जास्त अवलंबून राहण्यात आले. यामुळे स्थानिक नेतृत्वाचे महत्त्व कमी झाले आणि कार्यकर्त्यांमध्ये असंतोष वाढला.नाराज आमदारांचा आरोप आहे की पक्ष चालवण्याची पद्धत बदलली गेली आणि अनेक महत्त्वाचे निर्णय जमिनीवरील वास्तवापासून दूर राहून घेतले गेले. याचाच फटका निवडणुकीत बसल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे.
ममता बॅनर्जीं नगरसेवकांचे राजीनामे वाढवतात चिंता
आमदारांच्या नाराजीबरोबरच स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्येही तृणमूल काँग्रेसला धक्के बसत आहेत. विविध महापालिका आणि नगरपालिकांमधील 100 हून अधिक नगरसेवकांनी राजीनामे दिल्याची माहिती समोर आली आहे.स्थानिक स्तरावरील हा असंतोष पक्षासाठी धोक्याचा इशारा मानला जात आहे. कारण कोणत्याही पक्षाची खरी ताकद ही त्याच्या तळागाळातील संघटनात्मक जाळ्यात असते. जर तेच कमकुवत होऊ लागले तर भविष्यातील निवडणुकांमध्ये त्याचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात.
भाजपच्या संपर्कात नेते?
राजकीय वर्तुळात आणखी एक चर्चेचा विषय म्हणजे तृणमूलमधील काही नेते आणि आमदार भाजपच्या संपर्कात असल्याच्या चर्चा.याबाबत अधिकृत पुष्टी नसली तरी अशा चर्चांमुळे पक्षातील अस्थिरता वाढली आहे. बंगालमध्ये भाजप हा प्रमुख विरोधी पक्ष म्हणून उदयास आला आहे. त्यामुळे तृणमूलमधील नाराज नेत्यांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न भाजपकडून होऊ शकतो, अशी राजकीय निरीक्षकांची शक्यता आहे.
उद्धव ठाकरेंच्या शिवसेनेशी तुलना का?
महाराष्ट्रात 2022 मध्ये एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखाली मोठ्या प्रमाणावर आमदारांनी बंड केले होते. त्यानंतर महाविकास आघाडी सरकार कोसळले आणि शिवसेनेत मोठी फूट पडली.
सध्याच्या बंगालमधील परिस्थितीतही काही समान बाबी दिसून येत आहेत—
- नेतृत्वाविरोधातील नाराजी
- पक्षातील गटबाजी
- मोठ्या संख्येने आमदारांची वेगळी भूमिका
- निलंबित नेत्यांच्या सभोवती वाढती एकजूट
- संघटनात्मक असंतोष
- पराभवानंतर नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह
यामुळेच “शिंदे पॅटर्न”ची चर्चा जोर धरत आहे.
मात्र बंडखोर आमदारांचा दावा काय?
या सर्व चर्चांदरम्यान काही नाराज आमदारांनी स्पष्ट केले आहे की त्यांचा वेगळा पक्ष स्थापन करण्याचा किंवा तृणमूल काँग्रेस सोडण्याचा तातडीचा कोणताही विचार नाही.त्यांच्या मते, ते अजूनही तृणमूलच्या झेंड्याखालीच काम करू इच्छितात. मात्र पक्षाच्या नेतृत्वाने कार्यकर्ते आणि आमदारांच्या भावना समजून घेण्याची गरज आहे.हा दावा खरा मानला तर परिस्थिती अजूनही नियंत्रणात आणण्याची संधी ममता बॅनर्जी यांच्याकडे आहे. परंतु नाराजी वेळेत दूर झाली नाही तर भविष्यात परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची होऊ शकते.
ममता बॅनर्जींसमोर पुढील आव्हान
पश्चिम Bengalच्या राजकारणात ममता बॅनर्जी हे अजूनही सर्वात प्रभावशाली नाव मानले जाते. ममता बॅनर्जीं सध्याचे संकट त्यांच्यासाठी केवळ विरोधकांशी लढण्याचे नाही, तर स्वतःच्या पक्षाला एकसंध ठेवण्याचे आहे.पक्षातील असंतुष्ट नेत्यांशी संवाद साधणे, संघटनात्मक बदल करणे, निर्णय प्रक्रियेत व्यापक सहभाग वाढवणे आणि कार्यकर्त्यांचा विश्वास पुन्हा मिळवणे ही आगामी काळातील त्यांची सर्वात मोठी कसोटी असेल.
पश्चिम बंगालमध्ये सध्या सुरू असलेल्या घडामोडींनी राज्याचे राजकारण ढवळून निघाले आहे. 80 पैकी 60 आमदारांची अनुपस्थिती, निलंबित आमदारांच्या वाढत्या हालचाली, अभिषेक बॅनर्जी यांच्याविरोधातील नाराजी आणि स्थानिक पातळीवरील असंतोष या सर्व गोष्टी तृणमूल काँग्रेससाठी चिंतेचा विषय आहेत.
महाराष्ट्रातील शिवसेनेप्रमाणेच तृणमूल काँग्रेसमध्ये मोठी फूट पडेल की ममता बॅनर्जी हे संकट टाळण्यात यशस्वी ठरतील, याचे उत्तर येत्या काही दिवसांत स्पष्ट होणार आहे. मात्र सध्या तरी बंगालच्या राजकारणात अनिश्चिततेचे ढग दाटले असून संपूर्ण देशाचे लक्ष कोलकात्याकडे लागले आहे.
