Wi-Fi राउटर बनले नवे ‘जासूस’; फोन नसतानाही तुमच्या प्रत्येक हालचालीवर नजर, 99.5% अचूकतेने ओळखणारं BFId तंत्रज्ञान समोर
आजच्या डिजिटल युगात इंटरनेटशिवाय जीवनाची कल्पना करणे जवळजवळ अशक्य झाले आहे. घर, कार्यालय, कॅफे, मॉल, विमानतळ किंवा अगदी सार्वजनिक ठिकाणे — सर्वत्र Wi-Fi नेटवर्क उपलब्ध असते. इंटरनेटचा वेग वाढवण्यासाठी आणि कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यासाठी विकसित करण्यात आलेले वाय-फाय तंत्रज्ञान आता मानवाच्या गोपनीयतेसाठी मोठा धोका ठरू शकते, असा गंभीर इशारा जर्मनीतील संशोधकांनी दिला आहे.
जर्मनीच्या Karlsruhe Institute of Technology मधील संशोधकांनी ‘BFId’ नावाच्या नव्या वाय-फाय आधारित ट्रॅकिंग तंत्रज्ञानाचा खुलासा केला आहे. या तंत्रज्ञानामुळे एखाद्या व्यक्तीकडे स्मार्टफोन किंवा कोणतेही कनेक्टेड डिव्हाइस नसले, तरीही Wi-Fi सिग्नलच्या मदतीने त्या व्यक्तीची ओळख पटवता येऊ शकते. संशोधकांच्या दाव्यानुसार, हे तंत्रज्ञान तब्बल 99.5 टक्के अचूकतेने व्यक्तीला ओळखू शकते.
Related News
दक्षिण कोरियाच्या शेअर बाजारात 90% उसळी; AI चिप कंपन्यांनी घडवला इतिहास, पण ‘बबल’चा धोका वाढला
धक्कादायक फेक! 2550 रुपये भरून 5 लाखांचे Mudra Loan? PIBचा मोठा खुलासा: 7 महत्त्वाच्या गोष्टी
डोंबिवलीत प्रेमाच्या जाळ्यात अडकवून 140 तरुणींना लुटणारा ‘इन्स्टा रोमिओ’ जेरबंद; लाखोंच्या कर्ज घोटाळ्याचा धक्कादायक पर्दाफाश
हार्ट अटॅकचा 15 वर्ष आधी अलर्ट! AI ब्लड टेस्टने धोक्याचा अचूक अंदाज
Oakter Studio AC 5000: कमी किंमतीत Powerful Cooling, इनव्हर्टरवरही चालणार भन्नाट AC
50x झूम, 6500mAh बॅटरीसह Motorola Edge 70 Pro+ भारतात ‘या’ दिवशी होणार लाँच
आजच करा या 7 Powerful सेटिंग्ज; Netflix, YouTube आणि Prime वरून मुलांपासून Adult Content कायम दूर
Summer Mobile Tips: उन्हाळ्यात फोन ओव्हरहीट होतोय? ‘ही’ एक चूक ठरू शकते धोकादायक
iPhone 18 Pro की Pro Max? जाणून घ्या 5 धक्कादायक फरक आणि कोणता आहे सर्वात पॉवरफुल
ही बाब केवळ तांत्रिक प्रयोगापुरती मर्यादित नसून भविष्यातील डिजिटल पाळत ठेवण्याच्या धोक्याची घंटा मानली जात आहे.
काय आहे BFId तंत्रज्ञान?
BFId म्हणजे Beamforming Feedback Identification. हे वाय-फाय नेटवर्कमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या Beamforming Feedback Information (BFI) या फीचरवर आधारित आहे. Wi-Fi 5 स्टँडर्डमध्ये हे फीचर आणण्यात आले होते. याचा उद्देश इंटरनेटचा वेग आणि सिग्नलची गुणवत्ता सुधारणे हा होता.
जेव्हा एखादे डिव्हाइस वाय-फाय नेटवर्कशी कनेक्ट होते, तेव्हा राउटर आणि डिव्हाइस यांच्यामध्ये सतत रेडिओ सिग्नलची देवाणघेवाण होत असते. या सिग्नलमध्ये व्यक्तीच्या शरीरामुळे, उंचीमुळे, चालण्याच्या पद्धतीमुळे आणि शरीराच्या हालचालीमुळे सूक्ष्म बदल होतात.
हे बदल मानवी डोळ्यांना दिसत नाहीत. मात्र मशीन लर्निंग आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या मदतीने या रेडिओ पॅटर्नचे विश्लेषण करून एखाद्या व्यक्तीची स्वतंत्र ओळख तयार केली जाऊ शकते.
स्मार्टफोन नसतानाही ट्रॅकिंग शक्य
सायबर सुरक्षेच्या दृष्टीने सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, व्यक्तीकडे स्मार्टफोन नसला किंवा फोन बंद असला तरीही हे तंत्रज्ञान कार्य करू शकते. कारण BFId प्रणाली थेट मानवी शरीरामुळे बदलणाऱ्या Wi-Fi सिग्नलचे विश्लेषण करते.
यामुळे भविष्यात सार्वजनिक ठिकाणी बसवलेले सामान्य Wi-Fi राउटर देखील पाळत ठेवण्याचे साधन बनू शकतात. संशोधकांनी इशारा दिला आहे की भविष्यात ही प्रणाली CCTV पेक्षाही अधिक प्रभावी आणि धोकादायक ठरू शकते.
197 जणांवर प्रयोग
संशोधकांनी या तंत्रज्ञानाची चाचणी 197 व्यक्तींवर केली. या प्रयोगामध्ये विविध शरीरयष्टी, चालण्याच्या शैली आणि हालचालींचा अभ्यास करण्यात आला.
अहवालानुसार, मशीन लर्निंग मॉडेल्सने 99.5 टक्के अचूकतेने व्यक्तींना ओळखले. यामुळे Wi-Fi सिग्नलद्वारे बायोमेट्रिक ओळख शक्य असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते, ही प्रणाली भविष्यात चेहर्यावरील ओळख प्रणाली, CCTV आणि लोकेशन ट्रॅकिंगपेक्षाही अधिक धोकादायक ठरू शकते.
कॅफे, मॉल आणि सार्वजनिक ठिकाणी वाढता धोका
आज अनेक कॅफे, हॉटेल्स, मॉल्स आणि विमानतळांवर मोफत Wi-Fi सुविधा उपलब्ध असते. अनेक स्मार्टफोन आपोआप अशा नेटवर्कशी कनेक्ट होतात.
संशोधकांच्या मते, याच सुविधेचा वापर करून एखाद्या व्यक्तीच्या हालचालींचा डेटा गोळा केला जाऊ शकतो. उदाहरणार्थ, एखादी व्यक्ती दररोज एका विशिष्ट कॅफेमध्ये जात असेल, तर त्या Wi-Fi नेटवर्कच्या मदतीने त्या व्यक्तीची सवय आणि उपस्थिती सहज ट्रॅक करता येऊ शकते.
ही माहिती जाहिरात कंपन्या, डेटा एजन्सी किंवा हॅकर्ससाठी मौल्यवान ठरू शकते.
CCTV पेक्षा अधिक धोकादायक का?
CCTV कॅमेऱ्यांपासून बचाव करण्यासाठी लोक मास्क, टोपी किंवा चेहरा झाकण्याचा वापर करतात. मात्र Wi-Fi आधारित ट्रॅकिंगपासून बचाव करणे अधिक कठीण आहे.
कारण वाय-फाय सिग्नल सतत वातावरणात फिरत असतात आणि ते शांतपणे पार्श्वभूमीत कार्य करतात. व्यक्तीला स्वतः ट्रॅक होत असल्याची कल्पनाही येत नाही.
यामुळे भविष्यात “Invisible Surveillance” म्हणजे अदृश्य पाळत ठेवण्याचे जाळे तयार होऊ शकते.
सरकार आणि कंपन्यांकडून गैरवापराची भीती
तज्ज्ञांच्या मते, जर या तंत्रज्ञानावर योग्य नियंत्रण ठेवले गेले नाही, तर त्याचा गैरवापर होऊ शकतो.
मोठ्या कंपन्या ग्राहकांच्या हालचालींचा अभ्यास करून जाहिरातींसाठी डेटा वापरू शकतात. तसेच काही देशांमध्ये सरकारकडून मोठ्या प्रमाणावर नागरिकांवर नजर ठेवण्यासाठीही अशा प्रणालींचा वापर होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
गोपनीयता हक्कांसाठी काम करणाऱ्या संस्थांनी या तंत्रज्ञानावर कठोर नियम लागू करण्याची मागणी केली आहे.
Wi-Fi ट्रॅकिंग कसे कार्य करते?
BFId प्रणाली Beamforming Feedback Information वर आधारित असते. वाय-फाय राउटर नेटवर्कशी जोडलेल्या डिव्हाइसकडून सिग्नल फीडबॅक घेतो.
या सिग्नलमध्ये व्यक्तीच्या शरीरामुळे निर्माण होणारे बदल टिपले जातात. नंतर मशीन लर्निंग अल्गोरिदम त्या डेटाचे विश्लेषण करतात.
विशेष म्हणजे प्रत्येक व्यक्तीची “Radio Signature” वेगळी असते. म्हणजेच व्यक्तीची चाल, शरीरयष्टी आणि हालचालींच्या आधारे एक अद्वितीय डिजिटल ओळख तयार होते.
स्वतःचे संरक्षण कसे कराल?
सायबर तज्ज्ञांनी काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत:
1. Auto-Connect बंद करा
मोबाइलमध्ये सार्वजनिक Wi-Fi नेटवर्कसाठी Auto Connect फीचर बंद ठेवावे.
2. वापरात नसताना Wi-Fi बंद ठेवा
घराच्या बाहेर असताना गरज नसल्यास Wi-Fi बंद ठेवणे सुरक्षित ठरू शकते.
3. VPN चा वापर करा
VPN वापरल्यास इंटरनेट ट्रॅफिक अधिक सुरक्षित राहू शकतो.
4. Trusted Network वापरा
फक्त विश्वसनीय आणि सुरक्षित Wi-Fi नेटवर्कशी कनेक्ट व्हावे.
5. Router Firmware अपडेट ठेवा
घरातील Wi-Fi राउटरचे सॉफ्टवेअर नियमित अपडेट करणे महत्त्वाचे आहे.
भविष्यातील मोठा धोका
तंत्रज्ञानाचा विकास जितक्या वेगाने होत आहे, तितक्याच वेगाने गोपनीयतेवरील धोके वाढत आहेत. AI, मशीन लर्निंग आणि स्मार्ट नेटवर्किंगमुळे भविष्यात मानवाच्या हालचाली, सवयी आणि वर्तन यांचे डिजिटल विश्लेषण अधिक सहज होऊ शकते.Wi-Fi आधारित ट्रॅकिंग तंत्रज्ञान सध्या संशोधनाच्या टप्प्यात असले, तरी भविष्यात ते व्यावसायिक स्तरावर वापरले जाण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
संशोधकांची मोठी मागणी
संशोधकांनी IEEE 802.11 Wi-Fi स्टँडर्डमध्ये अधिक मजबूत सुरक्षा उपायांचा समावेश करण्याची मागणी केली आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की भविष्यातील Wi-Fi तंत्रज्ञानामध्ये Privacy Protection हा महत्त्वाचा भाग असायला हवा.अन्यथा इंटरनेट सुविधा देणारे साधे Wi-Fi राउटर भविष्यात “डिजिटल गुप्तहेर” बनू शकतात.
आज Wi-Fi आपल्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे. मात्र वेगवान इंटरनेट देणारे हेच तंत्रज्ञान भविष्यात आपल्या गोपनीयतेसाठी सर्वात मोठा धोका ठरू शकते.
BFId सारख्या तंत्रज्ञानामुळे आता केवळ फोन किंवा सोशल मीडिया नव्हे, तर आपल्या शरीराच्या हालचाली देखील डिजिटल ओळखीचा भाग बनत आहेत. त्यामुळे सायबर सुरक्षा, डेटा प्रायव्हसी आणि डिजिटल हक्क याबाबत जागरूक राहणे ही काळाची गरज बनली आहे.
