त्र्यंबकेश्वर मंदिरात ‘विराम दर्शन’ प्रस्ताव; भाविकांमध्ये नाराजी, दलालांवर लगाम लावण्याचा दावा
Trimbakeshwar Temple येथे दर्शनासाठी होणारी प्रचंड गर्दी, लांबच लांब रांगा आणि दलालांच्या माध्यमातून होणारा कथित ‘दर्शनाचा काळाबाजार’ रोखण्यासाठी देवस्थान ट्रस्टने एक नवा प्रस्ताव पुढे आणला आहे. ‘विराम दर्शन’ किंवा ‘ब्रेक दर्शन’ या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या योजनेत भाविकांना अडीच हजार रुपये मोजून जलद दर्शनाची सुविधा देण्याचा प्रस्ताव आहे. मात्र, हा निर्णय समोर येताच भाविकांमध्ये तीव्र नाराजी व्यक्त होत असून, मंदिर प्रशासन पुन्हा एकदा वादाच्या भोवऱ्यात सापडण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत.
त्र्यंबकेश्वर हे देशातील १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक महत्त्वाचे ज्योतिर्लिंग मानले जाते. दररोज हजारो भाविक येथे दर्शनासाठी येतात. विशेषतः सोमवार, श्रावण महिना, महाशिवरात्री आणि सुट्टीच्या काळात मंदिर परिसरात प्रचंड गर्दी होत असते. या वाढत्या गर्दीमुळे दर्शनासाठी तासन्तास प्रतीक्षा करावी लागते. याच परिस्थितीचा गैरफायदा घेत काही दलाल भाविकांकडून हजारो रुपये उकळून ‘जलद दर्शन’ मिळवून देण्याचे आश्वासन देतात, अशी तक्रार सातत्याने पुढे येत होती.
Related News
DMart Shopping: डीमार्टमध्ये ‘या’ 7 वस्तू कधीच मिळत नाहीत; यामागची स्मार्ट बिझनेस स्ट्रॅटेजी उघड
महाराष्ट्रात डिझेलसाठी हाहाकार! 20% वाढलेल्या मागणीमागचं धक्कादायक सत्य
310 ‘कागदी शेतकरी’ उघडे पडले! 2038 कोटींच्या महाघोटाळ्याचा आयकर विभागाकडून धक्कादायक भांडाफोड
वडापाव 35 रुपयांवर, मुंबईचा ‘कॉमन मॅन फूड’ झाला महाग!
काय आहे ‘विराम दर्शन’ योजना?
सध्या मंदिरात दोन प्रमुख दर्शनरांगा आहेत. पूर्व दरवाजाने मोफत दर्शन रांग, तर उत्तर दरवाजाने २०० रुपयांच्या पेड पासची रांग चालवली जाते. या दोन्ही रांगा नंदी मंदिराजवळ एकत्र येतात. २०० रुपयांचा पास घेतलेल्या भाविकांना तुलनेने जलद दर्शन मिळते.
मात्र आता प्रस्तावित ‘विराम दर्शन’ व्यवस्थेनुसार प्रत्येक तासाला पाच मिनिटांचा ब्रेक दिला जाणार आहे. या पाच मिनिटांत नियमित दर्शनरांग थांबवून २५०० रुपयांचे अधिकृत तिकीट घेतलेल्या भाविकांना थेट सभामंडपाच्या उत्तर प्रवेशद्वारातून गर्भगृहाच्या दिशेने प्रवेश दिला जाईल. त्यामुळे त्यांना अत्यंत कमी वेळेत दर्शन घेता येणार आहे.
मंदिर प्रशासनाच्या मते, ही व्यवस्था अधिकृत स्वरूपात सुरू झाल्यास दलालांमार्फत होणारी आर्थिक फसवणूक थांबवता येईल. कारण अनेक दलाल सध्या २०० रुपयांचे पास घेऊन भाविकांकडून हजारो रुपये घेतात आणि ओळखीच्या आधारे त्यांना जलद प्रवेश मिळवून देतात.
ट्रस्टचा दावा काय?
मंदिर ट्रस्टचे विश्वस्त सत्यप्रिय शुक्ल यांनी सांगितले की, “गर्दी असल्याचे भासवत काही लोक भाविकांची लुबाडणूक करतात. अधिकृत प्रणाली सुरू झाल्यास दलालांचे जाळे कमकुवत होईल. प्रत्येक तासाला केवळ पाच मिनिटे नियमित दर्शन थांबवले जाईल. त्यामुळे सामान्य भाविकांवर अन्याय होणार नाही.”
ट्रस्टच्या म्हणण्यानुसार या व्यवस्थेत पारदर्शकता आणण्यासाठी काही विशेष उपाययोजनाही प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत.
‘विराम दर्शन’साठी प्रस्तावित नियम
- मंदिर प्रवेशद्वारी स्वतंत्र तिकीट खिडकी
- आधार कार्ड किंवा ओळखपत्र अनिवार्य
- संगणकीय कोड असलेला मनगटी बँड
- बँड स्कॅन केल्यानंतरच प्रवेश
- एकदाच वापरता येणारे तिकीट
- तिकीट फक्त त्या दिवसापुरते वैध
या उपाययोजनांमुळे बनावट तिकीट, दलाली आणि अनधिकृत प्रवेशावर नियंत्रण मिळवता येईल, असा ट्रस्टचा विश्वास आहे.
भाविकांमध्ये संताप का?
ही योजना समोर आल्यानंतर अनेक भाविकांनी सोशल मीडियावर संताप व्यक्त केला आहे. “देवदर्शनही आता पैशांवर अवलंबून राहिले का?”, “गरीब भक्तांनी तासन्तास रांगेत उभे राहायचे आणि श्रीमंतांनी पैसे देऊन थेट दर्शन घ्यायचे?” अशा प्रतिक्रिया उमटत आहेत.
काही भाविकांच्या मते, मंदिर प्रशासनाने गर्दी नियंत्रणासाठी आधुनिक तंत्रज्ञान, टोकन प्रणाली, ऑनलाइन स्लॉट बुकिंग आणि डिजिटल प्रतीक्षा वेळ यांसारख्या सुविधा वाढवायला हव्यात; मात्र ‘VIP दर्शन’सारखी व्यवस्था वाढवणे चुकीचे आहे.
डिजिटल सुविधांचीही मागणी
दर्शन व्यवस्थेत सुधारणा करण्यासाठी भाविकांनी काही पर्यायही सुचवले आहेत. त्यामध्ये:
- डिजिटल प्रतीक्षा वेळ फलक
- QR कोड आधारित स्लॉट बुकिंग
- ऑनलाइन दर्शन आरक्षण
- टोकन नंबर प्रणाली
- मोबाइल अॅपद्वारे गर्दी माहिती
- गर्भगृह बंद व उघडण्याच्या वेळांचे डिजिटल प्रदर्शन
अनेकांचे म्हणणे आहे की, जर या सुविधा प्रभावीपणे राबवल्या तर VIP दर्शनासारख्या वादग्रस्त योजनांची गरजच भासणार नाही.
आधीही VIP दर्शनावरून वाद
राज्यातील अनेक प्रसिद्ध मंदिरांमध्ये VIP दर्शन, पेड पास आणि विशेष दर्शन यावरून यापूर्वीही वाद झाले आहेत. काही ठिकाणी न्यायालयांनीही सामान्य भाविकांवरील अन्यायाचा मुद्दा उपस्थित केला होता. त्यामुळे त्र्यंबकेश्वर मंदिरातील नव्या ‘विराम दर्शन’ योजनेवरही मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.
धार्मिक स्थळांमध्ये समानता आणि श्रद्धा यांना महत्त्व असताना आर्थिक क्षमतेवर आधारित दर्शनव्यवस्था योग्य आहे का, हा प्रश्न पुन्हा एकदा उपस्थित झाला आहे.
प्रशासनासाठी मोठे आव्हान
त्र्यंबकेश्वर मंदिर हे केवळ धार्मिकच नव्हे तर पर्यटनदृष्ट्याही अत्यंत महत्त्वाचे केंद्र आहे. त्यामुळे येथे दररोज हजारो भाविक येतात. वाढती गर्दी, सुरक्षा, दलाल, वाहतूक आणि व्यवस्थापन ही प्रशासनासमोरील मोठी आव्हाने आहेत.
‘विराम दर्शन’ योजना प्रत्यक्षात लागू झाल्यास ती कितपत यशस्वी ठरेल, दलालांचा बंदोबस्त होईल का, सामान्य भाविकांची गैरसोय वाढेल का, याकडे आता संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.
