अमेरिकेचे अध्यक्ष Donald Trump यांच्या चीन दौऱ्याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले असतानाच बीजिंगमध्ये झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीनंतर चीनचे अध्यक्ष Xi Jinping यांनी केलेल्या विधानाने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खळबळ उडाली आहे. “अमेरिका आणि चीन हे प्रतिस्पर्धी नसून खरे मित्र आहेत. दोन्ही देशांनी एकत्र काम केले तर संपूर्ण जग बदलू शकते,” असे विधान शी जिनपिंग यांनी केले. त्यांच्या या वक्तव्यामुळे जागतिक राजकारणात नव्या समीकरणांची चर्चा सुरू झाली आहे.
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प तीन दिवसीय चीन दौऱ्यावर असून शिखर परिषदेसाठी ते बीजिंगमध्ये दाखल झाले आहेत. चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी त्यांचे विशेष स्वागत केले. अमेरिका आणि चीन यांच्यात गेल्या काही वर्षांत व्यापार, तैवान, दक्षिण चीन समुद्र, तंत्रज्ञान आणि इराण-रशिया संबंधांवरून तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते. अशा परिस्थितीत दोन्ही नेत्यांची ही बैठक अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.
“आपण प्रतिस्पर्धी नाही, मित्र आहोत”
बैठकीनंतर माध्यमांशी संवाद साधताना शी जिनपिंग म्हणाले की, “अमेरिका आणि चीन या दोन महासत्ता आहेत. दोन्ही देशांमधील मजबूत संबंध जगाच्या स्थैर्यासाठी आवश्यक आहेत. संघर्षाऐवजी सहकार्याचा मार्ग निवडला तर त्याचा फायदा संपूर्ण जगाला होईल.” त्यांनी पुढे असेही म्हटले की, “दोन्ही देशांनी एकत्रितपणे काम केले तर जागतिक अर्थव्यवस्था, सुरक्षा आणि व्यापार क्षेत्रात मोठे बदल घडू शकतात.”
Related News
साखर निर्यातीवर केंद्राची मोठी बंदी; महागाई रोखण्यासाठी सरकारचा निर्णायक मास्टरस्ट्रोक
दिल्लीत इंधन बचतीसाठी मोठा निर्णय! WFH पासून ‘मंडे मेट्रो’पर्यंत 90 दिवसांची विशेष मोहीम
रिक्षा-टॅक्सी अन् बस प्रवास महागणार? मुंबईत CNG दरात ₹2 वाढ, लाखो प्रवाशांच्या खिशाला फटका
महागाईचा स्फोट! एप्रिलमध्ये WPI 8.30% वर, पेट्रोल-भाजीपाल्याच्या दरवाढीचा मोठा इशारा
मोदींनी तातडीने सर्वपक्षीय बैठक बोलवावी; राहुल गांधींबाबत मुख्यमंत्र्यांची भाषा अयोग्य, शरद पवारांचा जोरदार हल्लाबोल
‘हे सहन करणार नाही’, गुजरातच्या जहाजावरील मिसाइल हल्ल्यानंतर भारताचा इशारा; 14 भारतीय खलाशी सुखरूप
मर्सिडिझ-मेबॅक ते लँड क्रुझर; पंतप्रधान मोदींच्या ताफ्यातील 24 गाड्यांचं अभेद्य सुरक्षा कवच
ट्रम्प यांच्या ‘टॅरिफ वॉर’चा शेवट? कोर्टाच्या आदेशामुळे अमेरिकेवर मोठं आर्थिक संकट
होर्मुझमध्ये भारतीय जहाजावर भीषण ड्रोन हल्ला; ‘हाजी अली’ बुडालं, १४ भारतीयांचा थरारक बचाव
कोयना धरणातील भीषण बोट दुर्घटना! वादळी वाऱ्यामुळे बोट उलटली, बोटचालक बेपत्ता; मुंबईच्या पर्यटकांचा थरारक बचाव
भारताला होर्मुझची भीती संपणार? समुद्राखालून येणार LPG-Gas पुरवठा; 40 हजार कोटींची ‘महाशक्ती’ योजना
शी जिनपिंग यांच्या या वक्तव्यामुळे अमेरिका-चीन संबंधांमध्ये सकारात्मक बदल होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. मात्र काही तज्ज्ञांनी या विधानाकडे सावधपणे पाहण्याची गरज असल्याचे सांगितले आहे. कारण दोन्ही देशांमध्ये अजूनही अनेक मुद्द्यांवर मतभेद कायम आहेत.
ट्रम्प म्हणाले – “शी जिनपिंग माझे मित्र”
यावेळी डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांचे कौतुक केले. “शी जिनपिंग आणि माझ्यात चांगली मैत्री आहे. अमेरिका आणि चीन यांच्यातील संबंध भविष्यात आणखी मजबूत होतील. मतभेद असले तरी समान हितसंबंध अधिक आहेत,” असे ट्रम्प म्हणाले.
ट्रम्प यांनी व्यापार, तंत्रज्ञान आणि जागतिक सुरक्षेच्या मुद्यांवर चीनसोबत सहकार्य वाढवण्याची तयारी दर्शवली. विशेष म्हणजे इराण युद्ध, रशियाकडून तेल खरेदी आणि होर्मुज सामुद्रधुनीतील सुरक्षेच्या मुद्द्यावरही दोन्ही देशांमध्ये चर्चा झाल्याची माहिती समोर आली आहे.
इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर बैठकीला महत्त्व
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांचा चीन दौरा अधिक महत्त्वाचा मानला जात आहे. अमेरिकेने चीनवर इराणला अप्रत्यक्ष मदत केल्याचा आरोप केला होता. तसेच होर्मुज सामुद्रधुनी सुरक्षित ठेवण्यासाठी चीनने पुढाकार घ्यावा, अशी अपेक्षाही अमेरिकेकडून व्यक्त करण्यात आली होती. मात्र चीनने याबाबत स्पष्ट भूमिका घेतली नव्हती.
दौऱ्यापूर्वी ट्रम्प यांनी इराण युद्धाबाबत चीनसोबत चर्चा होणार असल्याचे संकेत दिले होते. तरीही बैठकीचा मुख्य मुद्दा व्यापार आणि द्विपक्षीय संबंध हाच असल्याचे सांगण्यात आले. चीनने रशियाकडून तेल खरेदी सुरू ठेवल्याने अमेरिकेने नाराजी व्यक्त केली होती. त्यामुळे या बैठकीत ऊर्जा सुरक्षेवरही महत्त्वपूर्ण चर्चा झाल्याचे बोलले जात आहे.
2017 नंतर प्रथमच चीन दौरा
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी 2017 मध्ये चीनचा दौरा केला होता. त्यानंतर जवळपास नऊ वर्षांनी ते पुन्हा चीनमध्ये गेले आहेत. दरम्यानच्या काळात अमेरिका-चीन संबंधांत मोठा तणाव निर्माण झाला होता. व्यापार युद्ध, तंत्रज्ञान कंपन्यांवरील निर्बंध आणि लष्करी हालचालींमुळे दोन्ही देशांतील संघर्ष वाढला होता.
मात्र आता दोन्ही देश पुन्हा संवादाच्या मार्गावर आल्याचे चित्र दिसत आहे. बीजिंगमध्ये झालेल्या या बैठकीत अनेक महत्त्वाचे व्यापार करार होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. इलेक्ट्रॉनिक्स, ऊर्जा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि औद्योगिक गुंतवणूक यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये मोठे करार होऊ शकतात.
जगभरात चर्चांना उधाण
शी जिनपिंग यांच्या “एकत्र येऊन जग बदलू” या विधानामुळे जगभरातील राजकीय वर्तुळात चर्चांना उधाण आले आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, अमेरिका आणि चीनने एकत्र काम केल्यास जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा फायदा होऊ शकतो. तर काहींच्या मते, या मैत्रीमुळे इतर महासत्तांवर दबाव वाढू शकतो.
विशेषतः रशिया, इराण आणि युरोपियन देश या बैठकीकडे बारकाईने पाहत आहेत. अमेरिका आणि चीन यांच्यातील संबंध सुधारल्यास जागतिक व्यापार बाजारपेठेत मोठे बदल होण्याची शक्यता आहे. याचा परिणाम तेलाच्या किंमतींपासून शेअर बाजारापर्यंत अनेक क्षेत्रांवर होऊ शकतो.
पुढे काय होणार?
ट्रम्प आणि जिनपिंग यांच्या बैठकीनंतर आता दोन्ही देश कोणत्या अधिकृत घोषणा करतात, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे. व्यापार करार, सुरक्षा सहकार्य आणि ऊर्जा धोरणांबाबत मोठे निर्णय होण्याची शक्यता आहे. दोन्ही देशांमधील संबंध सुधारल्यास जागतिक राजकारणात नवे समीकरण निर्माण होऊ शकते.
तथापि, तैवान, दक्षिण चीन समुद्र आणि तंत्रज्ञान निर्बंध यांसारखे संवेदनशील मुद्दे अजूनही कायम आहेत. त्यामुळे ही मैत्री किती काळ टिकते आणि त्याचा प्रत्यक्ष परिणाम काय होतो, हे आगामी काळात स्पष्ट होणार आहे.
