सातारा : राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषद म्हणजेच NCERT ने इयत्ता आठवीच्या इतिहासाच्या पाठ्यपुस्तकातून मराठा साम्राज्याचा विस्तार दर्शविणारा नकाशा वगळल्याने राज्यभरात तीव्र संतापाची लाट उसळली आहे. या निर्णयावर छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वंशज Rajmata Kalpanaraje Bhosale यांनी तीव्र प्रतिक्रिया देत याला “धोक्याची घंटा” असे संबोधले आहे.
राजमाता कल्पनाराजे भोसले यांनी माध्यमांशी बोलताना स्पष्ट शब्दांत इशारा दिला की, “आज नकाशा काढला, उद्या छत्रपती शिवाजी महाराजांवरच पडदा पडू शकतो.” त्यांच्या या विधानामुळे या प्रकरणाला अधिकच राजकीय आणि सामाजिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
‘इतिहास पुसण्याचा प्रयत्न?’ – राजघराण्याची तीव्र भूमिका
मराठा साम्राज्याचा नकाशा हा केवळ भौगोलिक चित्र नसून तो भारताच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचा दस्तऐवज मानला जातो. या नकाशाद्वारे विद्यार्थ्यांना मराठ्यांचा विस्तार, त्यांचे सामरिक सामर्थ्य आणि देशाच्या विविध भागांवर त्यांचा प्रभाव समजतो. त्यामुळे हा नकाशा वगळणे म्हणजे इतिहासातील एक महत्त्वाचा भाग विद्यार्थ्यांपासून दूर ठेवणे, असा आरोप होत आहे.
Related News
Rajmata Kalpanaraje Bhosale म्हणाल्या, “हे जर असेच सुरू राहिले तर पुढच्या पिढ्यांना छत्रपती शिवाजी महाराजांचे कार्य आणि त्यांचे योगदान कमी प्रमाणात समजेल. ही केवळ शैक्षणिक चूक नाही, तर सांस्कृतिक धक्का आहे.”
आंदोलनाची ठिणगी – वृषालीराजे भोसले मैदानात
या प्रकरणावर प्रतिक्रिया देत Vrushaliraje Bhosale यांनी साताऱ्यात जिल्हाधिकारी कार्यालयावर मोर्चा काढत जोरदार आंदोलन केले. आंदोलनात “इतिहास पुसणार नाही”, “महाराष्ट्र झुकणार नाही” अशा घोषणांनी वातावरण दणाणून गेले.
वृषालीराजे भोसले यांनी केंद्र सरकारला 15 दिवसांचा अल्टिमेटम देत स्पष्ट इशारा दिला आहे की, जर नकाशा पुन्हा समाविष्ट केला नाही, तर संपूर्ण महाराष्ट्रात मोठे आंदोलन उभे केले जाईल.
‘फक्त आम्हीच महाराष्ट्रात आहोत का?’ – जनतेला सवाल
राजमाता कल्पनाराजे यांनी केवळ सरकारवरच नाही तर महाराष्ट्रातील नागरिकांवरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. “महाराष्ट्राचा इतिहास पुसला जातो आहे, मग फक्त आम्हीच इथे आहोत का? तुम्ही सगळेही याचा भाग आहात. मग तुमचा आवाज कुठे आहे?” असा थेट सवाल त्यांनी जनतेला केला.त्यांच्या या विधानामुळे हा मुद्दा केवळ शैक्षणिक न राहता जनभावनेचा विषय बनला आहे.
संभाजीराजे छत्रपतींचे पत्र – केंद्र सरकारवर दबाव
या वादात माजी खासदार Sambhajiraje Chhatrapati यांनीही उडी घेत केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांना पत्र लिहिले आहे. त्यांनी पत्रात स्पष्ट केले की, “मराठा साम्राज्याचा नकाशा कोणतेही ठोस कारण न देता वगळणे ही इतिहासाची प्रतारणा आहे.”
त्यांनी पुढे नमूद केले की, मराठ्यांचे प्रभुत्व संपूर्ण देशावर होते, याचे पुरावे इतिहासात स्पष्ट आहेत. त्यामुळे हा नकाशा पुन्हा पाठ्यपुस्तकात समाविष्ट करणे अत्यावश्यक आहे, जेणेकरून भावी पिढ्यांना योग्य इतिहास समजेल.
शैक्षणिक परिणाम – विद्यार्थ्यांवर काय परिणाम?
इतिहास विषय हा केवळ भूतकाळाचा अभ्यास नसून तो विद्यार्थ्यांच्या विचारसरणीवर आणि ओळखीवर प्रभाव टाकतो. मराठा साम्राज्याचा नकाशा वगळल्याने विद्यार्थ्यांना त्यांच्या इतिहासाची पूर्ण कल्पना मिळणार नाही, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.विशेषतः महाराष्ट्रातील विद्यार्थ्यांसाठी हा मुद्दा अधिक संवेदनशील आहे, कारण छत्रपती शिवाजी महाराज हे त्यांच्या अभिमानाचे प्रतीक आहेत.
NCERT ची भूमिका काय?
सध्या या प्रकरणावर NCERT कडून अधिकृत स्पष्टीकरण आलेले नाही. मात्र, अभ्यासक्रमातील बदल हे तज्ञांच्या सल्ल्यानुसार केले जातात, असे पूर्वी सांगितले गेले आहे. तरीही या निर्णयामागील कारणे स्पष्ट न केल्याने संशय निर्माण झाला आहे.
राजकीय आणि सामाजिक परिणाम
या प्रकरणामुळे राज्यात राजकीय वातावरण तापले आहे. विविध संघटना, शिवप्रेमी आणि इतिहास अभ्यासक यामध्ये सहभागी होत आहेत. पुढील काही दिवसांत हा मुद्दा अधिकच तीव्र होण्याची शक्यता आहे.जर हा नकाशा पुन्हा समाविष्ट केला गेला नाही, तर राज्यभर आंदोलन होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
मराठा साम्राज्याचा नकाशा वगळण्याचा निर्णय हा केवळ शैक्षणिक बदल नसून तो सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि भावनिक स्तरावर परिणाम करणारा आहे. Rajmata Kalpanaraje Bhosale यांनी दिलेला “धोक्याची घंटा” हा इशारा सध्याच्या परिस्थितीचे गांभीर्य दर्शवतो.आता सर्वांचे लक्ष केंद्र सरकार आणि NCERT यांच्या पुढील निर्णयाकडे लागले आहे.
