विमानप्रवासातील धक्कादायक प्रसंग! उड्डाणादरम्यान मृत्यू झाल्यास काय असतात नियम? इमर्जन्सी लँडिंग होते का?
अलीकडेच एका आंतरराष्ट्रीय विमानप्रवासादरम्यान घडलेल्या घटनेने जगभरात खळबळ उडवली आहे. British Airways च्या फ्लाइटमध्ये एका महिला प्रवाशाचा अचानक मृत्यू झाल्यानंतर उर्वरित प्रवाशांना तब्बल 13 तासांहून अधिक वेळ त्या मृतदेहासह प्रवास करावा लागला. या घटनेमुळे विमानप्रवासादरम्यान उद्भवणाऱ्या आपत्कालीन परिस्थितींबाबतचे नियम आणि प्रोटोकॉल पुन्हा चर्चेत आले आहेत.
ही घटना British Airways Flight BA32 या उड्डाणादरम्यान घडली. हे विमान Hong Kong येथून London कडे रवाना झाले होते. टेक-ऑफनंतर काही वेळातच 60 वर्षीय महिला प्रवाशाची प्रकृती अचानक बिघडली. विमानातील क्रू मेंबर्सनी तत्काळ वैद्यकीय मदतीचा प्रयत्न केला, मात्र काही वेळातच तिचा मृत्यू झाला. या घटनेनंतर विमानातील सर्व प्रवासी आणि क्रू सदस्यांसमोर एक मोठे आव्हान उभे राहिले.
विमान हवेत असताना अशा प्रकारच्या प्रसंगांसाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्पष्ट नियम ठरवण्यात आलेले आहेत. International Air Transport Association या जागतिक संस्थेने यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे निश्चित केली आहेत. या नियमांनुसार, एखाद्या प्रवाशाचा मृत्यू झाल्याची शंका आल्यास सर्वप्रथम कॅप्टनला माहिती दिली जाते. विमानात डॉक्टर किंवा वैद्यकीय तज्ज्ञ असल्यास त्यांची मदत घेतली जाते. मृत्यूची अधिकृत पुष्टी केवळ डॉक्टरच करू शकतो. जर विमानात डॉक्टर नसल्यास, पायलट जमिनीवरील वैद्यकीय तज्ज्ञांशी संपर्क साधतो आणि त्यांच्या मार्गदर्शनानुसार पुढील निर्णय घेतो.
मृत्यूची पुष्टी झाल्यानंतर पुढील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे मृतदेहाची योग्य व्यवस्था करणे. विमानातील मर्यादित जागेमुळे हे काम अत्यंत संवेदनशील असते. सामान्यतः मृत व्यक्तीला त्याच सीटवर बसवून ठेवले जाते. तिचे डोळे बंद करून शरीर ब्लँकेटने झाकले जाते आणि सीट बेल्ट लावून शरीर स्थिर ठेवले जाते. काही वेळा विमानात उपलब्ध असल्यास ‘बॉडी बॅग’चा वापर केला जातो. वॉशरूम किंवा गॅलरीमध्ये मृतदेह ठेवणे टाळले जाते, कारण ते सुरक्षित नसते आणि इतर प्रवाशांच्या हालचालीत अडथळा निर्माण होऊ शकतो.
जर विमानात रिकामी जागा उपलब्ध असेल, तर मृतदेह त्या ठिकाणी हलवला जाऊ शकतो. या सर्व प्रक्रियेत मृत व्यक्तीचा सन्मान राखणे आणि इतर प्रवाशांना कमीत कमी त्रास होईल याची काळजी घेतली जाते. संबंधित फ्लाइटमध्येही क्रू मेंबर्सनी मृतदेह व्यवस्थित गुंडाळून विमानाच्या मागील भागात ठेवला, ज्यामुळे उर्वरित प्रवाशांना प्रवास पूर्ण करता आला.
या प्रकारच्या घटनांमध्ये सर्वात मोठा प्रश्न उपस्थित होतो तो म्हणजे — इमर्जन्सी लँडिंग करणे आवश्यक असते का? याचे उत्तर सरळ ‘हो’ किंवा ‘नाही’ असे नसते. International Air Transport Association च्या नियमांनुसार, एखाद्या प्रवाशाचा मृत्यू झाल्यानंतर लगेचच इमर्जन्सी लँडिंग करणे बंधनकारक नसते. हा निर्णय पूर्णपणे कॅप्टनवर अवलंबून असतो. विमानाचे सध्याचे स्थान, जवळचा विमानतळ, हवामानाची परिस्थिती, इंधनाची उपलब्धता आणि वैद्यकीय सल्ला यांचा विचार करूनच कॅप्टन अंतिम निर्णय घेतो.
उदाहरणार्थ, जर विमान आपल्या गंतव्यस्थानाच्या जवळ असेल, तर ते परत वळवण्याऐवजी नियोजित ठिकाणीच लँडिंग करण्याचा निर्णय घेतला जातो. याउलट, जर परिस्थिती गंभीर असेल किंवा अन्य प्रवाशांच्या सुरक्षेला धोका असेल, तर इमर्जन्सी लँडिंगचा पर्याय निवडला जाऊ शकतो.
विमान लँड झाल्यानंतरही काही महत्त्वाच्या प्रक्रिया पार पाडल्या जातात. सर्वप्रथम इतर प्रवाशांना सुरक्षितपणे विमानातून उतरवले जाते. त्यानंतर संबंधित स्थानिक प्रशासन, वैद्यकीय अधिकारी आणि पोलीस यांच्या उपस्थितीत मृतदेह बाहेर काढला जातो. त्यानंतर आवश्यक कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण केली जाते.
या घटनेने विमानप्रवासातील अनपेक्षित आणि संवेदनशील परिस्थितींचे गांभीर्य पुन्हा अधोरेखित केले आहे. आकाशात हजारो फूट उंचीवर असताना अशा प्रसंगांना सामोरे जाणे हे क्रू मेंबर्ससाठीही मोठे आव्हान असते. मात्र ठरलेल्या नियमांमुळे अशा परिस्थितीतही शिस्तबद्ध आणि सुरक्षित पद्धतीने निर्णय घेता येतात.
एकंदरीत, विमानप्रवासादरम्यान मृत्यू झाल्यास तातडीने इमर्जन्सी लँडिंग करणे आवश्यक नसते, तर परिस्थितीनुसार निर्णय घेतला जातो. यामध्ये प्रवाशांची सुरक्षितता, वैद्यकीय सल्ला आणि विमानाची स्थिती यांना प्राधान्य दिले जाते. त्याचबरोबर मृत व्यक्तीचा सन्मान राखणे ही देखील तितकीच महत्त्वाची बाब मानली जाते.
ही घटना आपल्याला सांगते — आकाशातही संकट येऊ शकते, पण त्याला सामोरे जाण्यासाठी ठरलेली प्रणाली आणि नियम नेहमी तयार असतात.
read also:https://ajinkyabharat.com/obscene-maaganyavar-actress-bhadkali-social-medias-hot-role-in-discussion/
