मटणाचा कोणता भाग सर्वाधिक पौष्टिक? तज्ज्ञांचा खुलासा; दररोज खाणाऱ्यांनाही ठाऊक नसलेली माहिती
भारतामध्ये नॉनव्हेज म्हटलं की सर्वात आधी आठवतं ते म्हणजे मटण. अनेकांच्या दैनंदिन आहाराचा हा महत्त्वाचा भाग बनला आहे. विशेषतः सण, समारंभ किंवा रविवारी खास बेत असला की मटणाशिवाय जेवण पूर्णच होत नाही. तांबडा रस्सा, पांढरा रस्सा, मटण खिमा, मटण फ्राय अशा विविध प्रकारांमध्ये मटणाचा आस्वाद घेतला जातो. मात्र इतक्या आवडीने मटण खाणाऱ्या लोकांनाही एक महत्त्वाचा प्रश्न माहिती नसतो — मटणाचा नेमका कोणता भाग सर्वाधिक पौष्टिक असतो?
आज आपण याच प्रश्नाचं सविस्तर उत्तर जाणून घेणार आहोत.
भारतात मटणाची लोकप्रियता
भारतात मटणाला विशेष स्थान आहे. चिकन आणि अंड्यांच्या तुलनेत मटण अधिक चविष्ट आणि समृद्ध मानलं जातं. ग्रामीण भागात तर चुलीवर बनवलेलं मटण आणि बाजरीची भाकरी हा बेत अनेकांच्या आवडीचा असतो. शहरांमध्येही हॉटेल्समध्ये मटणाच्या विविध डिशेसची मोठी मागणी असते.
Related News
100 रुपयांत गुंतवणूक सुरू करा! Zerodha चा नवा हायब्रिड फंड लॉन्च
कराजवरील भीषण हल्ल्यानंतर इराणचा इशारा; गल्फमध्ये ‘टिट फॉर टॅट’ची तयारी
अदाणी पॉवरचा महाराष्ट्र सरकारसोबत मोठा करार; 25 वर्षे वीजपुरवठा
OTP शिवाय होणार व्यवहार! RBIचा मोठा निर्णय, फसवणुकीवर लगाम
बच्चू कडूंवर हत्येच्या कटाचा आरोप; अमरावतीत गुन्हा दाखल
टॉवेलवर आडव्या रेषा का असतात? कारण ऐकून थक्क व्हाल!
IPL 2026 Points Table: हैदराबादचा फायदा, KKR ची मोठी घसरण
Multibagger शेअरचा धमाका! 7 महिन्यांत 235% परतावा, आता 3 बोनस शेअर्स
इराण–इस्रायल युद्धाचा भारतावर परिणाम; रोजच्या वस्तूंच्या किमतीत वाढ!
FY26 मध्ये बाजारात मंदी; Tata Motors ते TCS पर्यंत अनेक दिग्गजांची घसरण
महिन्याच्या 7, 14, 21, 28 तारखांना Credit Score अपडेट; ग्राहकांसाठी मोठी दिलासा बातमी
मात्र वाढत्या किमतीमुळे मटण सर्वसामान्यांसाठी थोडं महाग झालं आहे. सध्या भारतात मटणाचा दर साधारणपणे 600 ते 700 रुपये प्रति किलो आहे. त्यामुळे काही लोक पर्याय म्हणून चिकन किंवा अंडी खाण्याला प्राधान्य देतात.
मटणातील पोषक घटक
मटण हे रेड मीटच्या श्रेणीत येतं आणि ते शरीरासाठी अत्यंत पौष्टिक मानलं जातं. एका संशोधनानुसार:
- 100 ग्रॅम मटणामध्ये सुमारे 33 ग्रॅम प्रोटीन असतं
- व्हिटॅमिन B12 मुबलक प्रमाणात असतं
- लोह (Iron) आणि झिंक (Zinc) यांचा चांगला स्त्रोत आहे
हे सर्व घटक शरीराच्या वाढीसाठी, स्नायूंच्या मजबुतीसाठी आणि रक्तनिर्मितीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. विशेषतः व्हिटॅमिन B12 मुळे मज्जासंस्थेचं कार्य सुरळीत राहतं.
मटणाचा सर्वाधिक पौष्टिक भाग कोणता?
तज्ज्ञांच्या मते, बोकडाच्या मटणातील काही विशिष्ट भाग हे इतर भागांच्या तुलनेत अधिक पौष्टिक मानले जातात. त्यामध्ये खालील भागांचा समावेश होतो:
1. शोल्डर (खांद्याचा भाग)
हा भाग प्रोटीनने समृद्ध असतो. यामध्ये स्नायूंचा वापर जास्त झाल्यामुळे पोषक तत्वांची मात्रा अधिक असते.
2. पुढचे पाय
या भागामध्ये चांगल्या दर्जाचं प्रोटीन आणि खनिजं असतात. शरीराच्या ताकदीसाठी हा भाग फायदेशीर मानला जातो.
3. घसा (नेक भाग)
नेक भागामध्ये मऊ आणि रसाळ मांस असतं, ज्यामध्ये प्रथिने आणि फॅट यांचा समतोल असतो.
4. लिव्हर (यकृत)
लिव्हर हा मटणातील सर्वात पौष्टिक भागांपैकी एक आहे. यात:
- व्हिटॅमिन A
- व्हिटॅमिन B12
- लोह
मोठ्या प्रमाणात असतात. रक्तवाढीसाठी हा भाग अत्यंत उपयुक्त आहे.
5. बरगड्या (Ribs)
या भागात चांगलं फॅट आणि प्रोटीन असतं, जे ऊर्जा देण्यासाठी उपयोगी ठरतं.
6. छातीचा भाग
छातीच्या भागातही पोषक तत्वांची मात्रा चांगली असते आणि हा भाग चविष्टही असतो.
मटण vs चिकन vs अंडी
मटण, चिकन आणि अंडी हे तिन्ही प्रथिनांचे चांगले स्त्रोत आहेत. मात्र:
- मटणामध्ये लोह आणि B12 अधिक प्रमाणात असतात
- चिकन हे कमी फॅट असल्यामुळे हलकं मानलं जातं
- अंडी हे सर्वात स्वस्त आणि सहज उपलब्ध प्रोटीन स्रोत आहेत
मात्र, पौष्टिकतेच्या दृष्टीने पाहता मटण हे अधिक समृद्ध मानलं जातं.
मटण खरेदी करताना काय लक्षात ठेवावे?
तज्ज्ञांच्या मते, मटण खरेदी करताना काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात घेणं आवश्यक आहे:
- बोकड खूप लहान किंवा खूप वृद्ध नसावा
- बोकडाचं वजन साधारण 8 ते 10 किलो असावं
- मांस ताजं आणि लालसर रंगाचं असावं
- दुर्गंधी नसावी
अशा प्रकारचं मटण अधिक चविष्ट आणि पौष्टिक असतं.
मटण खाण्याचे फायदे आणि काळजी
फायदे:
- स्नायू मजबूत होतात
- रक्तातील हिमोग्लोबिन वाढतं
- शरीराला ऊर्जा मिळते
काळजी:
- जास्त प्रमाणात मटण खाल्ल्यास कोलेस्ट्रॉल वाढू शकतं
- हृदयविकाराचा धोका वाढू शकतो
- आठवड्यातून 1-2 वेळा मटण खाणं योग्य मानलं जातं
मटण हे केवळ चविष्टच नाही, तर अत्यंत पौष्टिकही आहे. मात्र त्यातील सर्व भाग समान प्रमाणात फायदेशीर नसतात. तज्ज्ञांच्या मते, शोल्डर, लिव्हर, पुढचे पाय, बरगड्या आणि छातीचा भाग हे सर्वाधिक पौष्टिक मानले जातात.
जर तुम्ही मटणप्रेमी असाल, तर पुढच्या वेळी मटण खरेदी करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा. योग्य भाग निवडल्यास तुम्हाला चव आणि पोषण या दोन्हींचा दुहेरी फायदा मिळू शकतो.
म्हणूनच, “मटण खाणं” ही केवळ चव नव्हे, तर योग्य माहिती असलेली सवय असायला हवी!
