रेकॉर्डब्रेकिंग लिलाव: राजा रवी वर्मा यांच्या ‘यशोदा आणि कृष्ण’ चित्राला 167 कोटींची बोली; सायरस पूनावाला ठरले खरेदीदार

भारतीय कलेच्या इतिहासात नवा अध्याय लिहिला गेला आहे. प्रख्यात चित्रकार राजा Ravi Varma यांच्या ‘Yashoda and Krishna painting’ या अप्रतिम चित्राचा नुकताच झालेला लिलाव तब्बल 167.20 कोटी रुपयांना पार पडला. या विक्रीमुळे हे चित्र भारतातील सर्वांत महागड्या कलाकृतींपैकी एक ठरले असून, भारतीय कला बाजारासाठी हा एक ऐतिहासिक क्षण मानला जात आहे.

1 एप्रिल 2026 रोजी मुंबईत आयोजित ‘Saffron Art Spring Live Auction’मध्ये हा लिलाव झाला. सुमारे सात मिनिटे चाललेल्या या तीव्र बोली प्रक्रियेत अनेक अब्जाधीशांनी सहभाग घेतला. अखेर ‘Serum Institute of India’चे प्रमुख Cyrus Poonawalla यांनी सर्वाधिक बोली लावत हे चित्र आपल्या संग्रहात समाविष्ट केले.

सात मिनिटांची थरारक बोली

या लिलावाची सर्वाधिक चर्चा झाली ती म्हणजे केवळ सात मिनिटांत या चित्राची किंमत आकाशाला भिडली. सुरुवातीला 80 ते 120 कोटी रुपयांदरम्यान विक्री होईल, असा अंदाज होता. मात्र, प्रत्यक्षात ती किंमत दुप्पट ओलांडत 167 कोटींपर्यंत पोहोचली.

लिलावादरम्यान दिल्लीतील एका खाजगी संग्रहालयात बसून अनेक धनाढ्य व्यक्ती ऑनलाईन बोली लावत होत्या. शेवटच्या क्षणी सायरस पूनावाला यांनी आक्रमक बोली लावत इतर सर्व स्पर्धकांना मागे टाकले.

भारतीय कलेचा नवा विक्रम

या विक्रीमुळे भारतीय कलेतील सर्वांत महागड्या चित्राचा नवा विक्रम प्रस्थापित झाला आहे. याआधी हा विक्रम M. F. Husain यांच्या ‘Untitled (Gram Yatra) painting’ या चित्राच्या नावावर होता, जे मार्च 2025 मध्ये 118 कोटी रुपयांना विकले गेले होते.

राजा रवी वर्मा यांच्या या चित्राने तो विक्रम मोठ्या फरकाने मोडीत काढत भारतीय कलेची जागतिक स्तरावरची प्रतिष्ठा पुन्हा अधोरेखित केली आहे.

‘यशोदा आणि कृष्ण’ – भावनिक आणि सांस्कृतिक चित्र

‘यशोदा आणि कृष्ण’ हे चित्र भारतीय संस्कृतीतील मातृत्व आणि बालकृष्णाच्या नात्याचे सुंदर दर्शन घडवते. या चित्रात माता यशोदा गायीचे दूध काढताना दिसतात, तर बालकृष्ण हातात भांडे घेऊन दूध मागताना दिसतो.

या चित्रात भावनिकता, साधेपणा आणि भारतीय जीवनशैलीचे प्रतिबिंब दिसते. त्यामुळेच हे चित्र केवळ कलाकृती नसून भारताच्या सांस्कृतिक वारशाचे प्रतीक मानले जाते.

सायरस पूनावाला यांची प्रतिक्रिया

हे चित्र खरेदी केल्यानंतर Cyrus Poonawalla यांनी प्रतिक्रिया देताना म्हटले की, “ही खरेदी माझ्यासाठी केवळ अभिमानाची बाब नाही, तर एक जबाबदारी आहे. हा राष्ट्रीय वारसा जपणे आणि तो लोकांसमोर आणणे ही माझी जबाबदारी आहे.”

त्यांनी पुढे असेही सांगितले की, हे चित्र वेळोवेळी सार्वजनिक प्रदर्शनासाठी उपलब्ध करून देण्याचा त्यांचा प्रयत्न असेल.

राजा रवी वर्मा: आधुनिक भारतीय कलेचे शिल्पकार

Raja Ravi Varma हे भारतीय कलेतील अत्यंत महत्त्वाचे नाव मानले जाते. 1848 साली त्रावणकोरमधील किलिमानूर येथे त्यांचा जन्म झाला. त्यांनी भारतीय पुराणकथांतील पात्रांना युरोपियन शैलीत साकारून एक वेगळी ओळख निर्माण केली.

त्यांच्या चित्रांमध्ये देवी-देवतांचे मानवी रूप, वास्तववादी शैली आणि भावनांचा प्रभावी वापर दिसतो. त्यामुळे ते आधुनिक भारतीय कलेचे प्रणेते मानले जातात.

भारतीय कला बाजाराला नवे बळ

या विक्रीमुळे भारतीय कला बाजाराला मोठे बळ मिळाले आहे. जागतिक स्तरावर भारतीय कलाकृतींची मागणी वाढत असल्याचे यावरून स्पष्ट होते. तज्ज्ञांच्या मते, या विक्रीमुळे भविष्यात भारतीय कलाकारांच्या कलाकृतींना अधिक मोठ्या किंमती मिळण्याची शक्यता आहे.

कला, गुंतवणूक आणि वारसा

आजच्या काळात कला ही केवळ सौंदर्याची गोष्ट नसून एक महत्त्वाची गुंतवणूक मानली जाते. मोठे उद्योगपती आणि संग्राहक अशा कलाकृती खरेदी करून त्यांना जतन करण्याचा प्रयत्न करतात. राजा रवी वर्मा यांच्या या चित्राच्या विक्रीमुळे कला आणि गुंतवणूक यांचा संगम पुन्हा अधोरेखित झाला आहे.

‘यशोदा आणि कृष्ण’ या चित्राचा 167 कोटी रुपयांना झालेला लिलाव हा भारतीय कलेसाठी एक ऐतिहासिक टप्पा ठरला आहे. या विक्रीमुळे भारतीय कलेची किंमत, प्रतिष्ठा आणि जागतिक स्तरावरील महत्त्व अधिक अधोरेखित झाले आहे.

सायरस पूनावाला यांनी ही कलाकृती खरेदी करून केवळ एक चित्र घेतले नाही, तर भारताच्या सांस्कृतिक वारशाचा एक अमूल्य ठेवा जपण्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे.

या घटनेमुळे कला, संस्कृती आणि गुंतवणूक या तिन्ही क्षेत्रांमध्ये नवी दिशा मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.