इराण युद्धाची धग समुद्राच्या तळाशी; अंडरसी इंटरनेट केबल्सला धोका! भारतासाठी मोठा इशारा
मध्य पूर्वेत अमेरिके–इस्रायल आणि इराण यांच्यात गेल्या काही आठवड्यांपासून सुरू असलेल्या संघर्षाने आता नवा आणि धोकादायक वळण घेतले आहे. युद्धाची धग आता जमीन किंवा आकाशापुरती मर्यादित न राहता समुद्राच्या तळाशी असलेल्या महत्वाच्या इंटरनेट इन्फ्रास्ट्रक्चरपर्यंत पोहोचली आहे. जागतिक इंटरनेट वाहतुकीपैकी तब्बल ९९ टक्के हिस्सा अंडरसी फायबर-ऑप्टीक केबल्स द्वारे ट्रान्सफर होत असल्याने या परिस्थितीने जगभरात चिंता निर्माण केली आहे.
अमेरिका आणि इराणमधील तणाव वाढतच चालला आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या युद्धाचा शेवट जवळ येत असल्याचे म्हटले असले तरी परिस्थिती कोणत्याही क्षणी गंभीर व अनपेक्षित दिशेने वळू शकते. अमेरिकेची सैनिकी धमकी आणि इराणची प्रतिकाराची भूमिका यामुळे या तणावाचा बळी समुद्राखालील डिजिटल रक्तवाहिन्यांनाही पडू शकतो.
संवेदनशील समुद्री मार्गातून जातात जीवनावश्यक केबल्स
आंतरराष्ट्रीय दूरसंचार संघटनेनुसार (ITU) जागतिक इंटरनेट ट्रॅफिकचा जवळपास संपूर्ण प्रवाह स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ, गल्फ ऑफ ओमान, रेड सी (लाल समुद्र) अशा भू-धोरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भागातून जातो. हेच ते क्षेत्र जेथे युद्धसदृश परिस्थिती कायम आहे, आणि कोणतीही चूक, हल्ला किंवा अपघात जागतिक स्तरावर इंटरनेटमध्ये व्यत्यय आणू शकतो.
Related News
IPL 2026: ऋषभ पंत खरंच सलामीवीर आहे का?
पन्नाशीनंतर व्हिटामिन्स D आणि B12 का आवश्यक?
मुंबईत रिअल इस्टेट बूम, मार्चमध्ये १४ वर्षांचा रेकॉर्ड मोडला
अलाहाबाद उच्च न्यायालयाची महत्त्वाची टिप्पणी: “खूप चांगलं असणंही खूप धोकादायक”
महाराष्ट्रावर पावसाचं संकट, 20 जिल्ह्यांना हाय अलर्ट!
अवकाळी पावसाचा शेतकऱ्यांवर धक्का, बीडमध्ये वीज कोसळून शेतकरी ठार
शिंदे गटाला धाराशीव जिल्ह्यात जबर धक्का, दोन नेत्यांचा अचानक राजीनामा
Fitness Check: एका पायावर उभं राहून जाणून घ्या तुमचा फिटनेस!
सोन्याच्या दरात थेट 4,000 रुपयांची घसरण! सर्वांसाठी दिलासादायक बातमी
बाजार कोसळला, पण TATA चा हा शेअर तुफान वेगात; गुंतवणूकदारांचा जल्लोष!
अशोक खरात प्रकरणात मोठा ट्विस्ट! पत्नी कल्पना खरातवर लूकआऊट नोटीस जारी
अखेर पार्थ पवारांचे स्पष्टीकरण! पटेल–तटकरे यांच्यावरचे आरोप फेटाळले
या अंडरसी केबल्स अत्यंत सूक्ष्म तंत्रज्ञानाने बनवलेल्या असतात ज्यात फायबर-ऑप्टीक कोअर, कॉपर लेयर आणि अनेक प्रोटेक्टिव्ह कवचांचा समावेश असतो. या केबल्स सेकंदाला लाखो गिगाबाइट्स डेटा वाहून नेतात. त्यामुळे त्यांना झालेली अगदी छोटी हानीही मोठ्या प्रदेशाचे इंटरनेट विस्कळीत करू शकते.
हुती बंडखोरांचा धोका — खुलेपणाने दिल्या धमक्या
इराणकडून थेट या केबल्सवर हल्ल्याची सध्या कोणतीही अधिकृत धमकी नसली तरी इराण समर्थित हुती बंडखोरांनी या महत्त्वाच्या इन्फ्रास्ट्रक्चरला लक्ष्य करण्याचे संकेत अनेकदा दिले आहेत. यापूर्वीही रेड सी परिसरात त्यांनी व्यापारी जहाजांवर आणि इतर समुद्री संसाधनांवर हल्ले केले आहेत. त्यामुळे इंटरनेट केबल्सचा प्रश्न केवळ तांत्रिक न राहता जिओपॉलिटिकल धोक्याचा प्रमुख घटक बनला आहे.
भारतासाठी निर्माण होतोय मोठा इंटरनेट अलर्ट
भारताच्या इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीमध्ये ही परिस्थिती विशेषतः चिंताजनक आहे. सुमारे ६०% भारतीय इंटरनेट ट्रॅफिक मुंबईमार्गे युरोपला जाणाऱ्या समुद्री मार्गावर अवलंबून आहे. हा मार्ग लाल समुद्र–होर्मुझसारख्या संवेदनशील झोनमधून जात असल्याने युद्धजन्य धोका अधिक आहे. उर्वरित ट्रॅफिक चेन्नई–सिंगापूर आणि प्रशांत मार्गाने जात असला तरी त्यावरही दडपण वाढू शकते.
या परिस्थितीमुळे भारतासमोरील डिजिटल सुरक्षेचे आव्हान अधिक गंभीर झाले आहे. जर संवेदनशील भागातील केबल्सना हानी पोहोचली तर भारतीय इंटरनेट सेवांमध्ये विलंब, लेटन्सी वाढ, स्पीड कमी होणे अपरिहार्य ठरू शकते.
लाल समुद्रातील परिस्थिती सर्वाधिक गंभीर — १७ केबल्स धोक्यात
लाल समुद्र हा जागतिक इंटरनेट नेटवर्कचा महत्त्वाचा कणा आहे. येथे तब्बल १७ समुद्री केबल्स एकमेकांना काटकोनातून जोडतात. या भागात झालेली कोणतीही व्यत्ययक घटना — अगदी अपघाती जहाज धडकले तरी — अनेक देशांचे इंटरनेट एकाच वेळी विस्कळीत होऊ शकते.
या प्रदेशात अमेरिकेच्या नौदलाची वाढती हालचाल, इराणचे ड्रोन हल्ले, हुती कारवाया आणि व्यापारी जहाजांवरील वाढत्या धोक्यामुळे या केबल्सच्या सुरक्षिततेबाबत जगभरातील टेक तज्ञांनी इशारा दिला आहे.
केबल्स कट झाल्या तर काय होईल? इंटरनेट बंद पडणार का?
तज्ञांच्या मते, एखादी किंवा काही केबल्स कट झाल्या तरी जगाचे इंटरनेट पूर्णपणे बंद पडणार नाही. कारण नेटवर्कमध्ये अनेक पर्यायी मार्ग (redundant routes) असतात, आणि ट्रॅफिक तत्काळ दुसरीकडे वळवता येतो.
परंतु —
- ट्रॅफिक वळवण्याने नेटवर्कवरील भार वाढेल
- अनेक देशांत इंटरनेट स्लो होईल
- बँकिंग, क्लाउड, ट्रेडिंग, व्हिडिओ स्ट्रीमिंग सारख्या सेवांमध्ये विलंब वाढेल
- भारतासारख्या मोठ्या इंटरनेट वापरकर्त्या देशांमध्ये लेटन्सीची समस्या गंभीर होऊ शकते
तंत्रज्ञान कंपन्या आणि टेलिकॉम ऑपरेटर्स या परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत.
डिजिटल जगासाठी युद्धाचा नवा धोका
इराण–अमेरिका तणावामुळे समुद्राखालील केबल नेटवर्कवर निर्माण झालेली ही संकटाची स्थिती केवळ तांत्रिक नसून जागतिक सुरक्षेचा एक महत्त्वाचा मुद्दा बनली आहे.
भारतासाठी तर ही परिस्थिती विशेषतः निर्णायक आहे, कारण देशाच्या इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीचा मोठा हिस्सा जिओपॉलिटिकल धोक्याच्या झोनमध्ये अडकलेला आहे.
आगामी काही आठवडे मध्य पूर्वेतील घडामोडी केवळ राजकीय न राहता जगाचे डिजिटल भविष्य देखील ठरविणाऱ्या ठरू शकतात. इंटरनेट हा आधुनिक जगाचा कणा असून, त्या कणावर येणारा कोणताही आघात जागतिक अर्थव्यवस्थेला हादरा देऊ शकतो.
