राठोड महाविद्यालयात गणितीय रांगोळीचे भव्य उद्घाटन – विद्यार्थ्यांच्या कौशल्याची दखल
डॉ. आर. जी. राठोड कला व विज्ञान महाविद्यालयात आंतरराष्ट्रीय गणित दिवसाच्या औचित्याने गणित विभागाच्या विद्यार्थ्यांनी भव्य गणितीय रांगोळी तयार केली. या रांगोळीचे उद्घाटन शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती येथील गणित विभागात कार्यरत प्राध्यापक डॉ. एस. पी. कांडलकर यांच्या हस्ते पार पडले. उद्घाटन प्रसंगी महाविद्यालयातील बीएससी व एमएससी स्तरावरील सर्व विद्यार्थी उपस्थित होते आणि कार्यक्रमाला गणित विभागाचे प्रमुख डॉ. ए. एस. निमकर, तसेच महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. ए. पी. चर्जन, संस्थेच्या अध्यक्षा दमयंतीबाई राठोड आणि सचिव डॉ. ए. आर. राठोड यांनी देखील महत्वाचे सहकार्य दिले.
गणितीय रांगोळी – एक शैक्षणिक आणि कलात्मक अनुभव
भव्य गणितीय रांगोळी ही केवळ रंगांचे आणि आकृतिविशारदतेचे प्रदर्शन नव्हे, तर ती शैक्षणिक दृष्टिकोनातून अत्यंत उपयुक्त ठरली. रांगोळीच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना गणितातील मूलभूत आणि प्रगत संकल्पना प्रत्यक्ष अनुभवता आल्या. रांगोळीमध्ये केजीपासून पीजी स्तरापर्यंतच्या गणितीय घटकांचा समावेश करण्यात आला होता, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना आकृतींमधून आणि रंगांमधून गणिताची सखोल समज प्राप्त झाली.
गणित विभागाचे प्रमुख डॉ. ए. एस. निमकर यांनी या उपक्रमाचे महत्त्व स्पष्ट करताना सांगितले की, “गणित हा केवळ आकडेवारी किंवा सूत्रांपुरता मर्यादित नसून तो जीवनातील विविध पैलूंमध्ये उपयुक्त ठरतो. गणितीय रांगोळीमुळे विद्यार्थ्यांना सूत्रांचे दृश्य रूप समजते आणि त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो.”
उद्घाटन प्रसंगी अतिथींनी दिलेली माहिती
उद्घाटन प्रसंगी प्रमुख अतिथी डॉ. एस. पी. गावंडे यांनी रांगोळीतील गणितीय, वैज्ञानिक, अध्यात्मिक आणि नैतिक संकल्पनांवर विशेष भाष्य केले. त्यांनी उदाहरणे देत विद्यार्थ्यांना समजावले की, गणितीय संकल्पना केवळ शाळेतील अभ्यासक्रमापुरती मर्यादित नाहीत, तर त्या जीवनातील व्यवहार, तर्कशक्ती, आणि निर्णयक्षमता यांमध्येही उपयोगी पडतात.
विद्यार्थ्यांनी रांगोळी काढताना अथक मेहनत घेतली. बीएससी आणि एमएससी विद्यार्थ्यांनी डॉ. ए. एस. निमकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली रांगोळी तयार केली, तर एमएससी भाग दोनच्या विद्यार्थ्यांनी रांगोळीच्या मध्यभागी ठेवलेल्या ‘पाय’ ही संकल्पना स्पष्ट केली. रंगांची निवड, आकृतींचा समन्वय आणि गणितीय सुसंगती यावर विशेष लक्ष देण्यात आले.
रांगोळीतील गणितीय घटक आणि त्याची उपयोगिता
गणितीय रांगोळी ही फक्त दृश्यदृष्टीसाठी नव्हे, तर शिक्षणासाठीही उपयुक्त आहे. प्रत्येक रंग, आकृती आणि रेषा विद्यार्थ्यांना गणिताच्या सिद्धांतांशी प्रत्यक्ष परिचय करतात. रांगोळीमध्ये समाविष्ट गणितीय घटकांमध्ये:
- फ्रॅक्टल्स आणि पॅटर्न्स – जीवनातील पुनरावृत्ती आणि क्रम यांची समज विद्यार्थ्यांना प्राप्त झाली.
- ज्यामितीय आकार – त्रिकोण, चौकोन, वर्तुळ यांच्यातील गुणधर्म आणि त्यांचा जीवनातील वापर समजावून सांगितला.
- सिंमेट्री आणि अनुक्रमणिका – निसर्गात आणि विज्ञानात अनुक्रम व सममितीचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष अनुभवता आले.
- सांख्यिकी आणि आकडेवारी – आकडेवारीच्या माध्यमातून रांगोळीतील विविध घटकांचे विश्लेषण करणे आणि त्यांचे परिणाम जाणून घेणे सोपे झाले.
डॉ. ए. एस. निमकर यांनी विद्यार्थ्यांना आकृतींचा उपयोग करून हे स्पष्ट केले की, गणित हे केवळ शैक्षणिक विषय नाही, तर जीवनातील तर्कशक्ती आणि निर्णयक्षमतेसाठी अत्यावश्यक आहे.
विद्यार्थ्यांचा सहभाग आणि कौतुक
रांगोळी काढताना सर्व बीएससी आणि एमएससी विद्यार्थ्यांनी एकजूट दाखवली. रंगांचा समन्वय, रेषांचा योग्य वापर, आणि गणितीय संकल्पनांची अचूकता यासाठी त्यांनी कष्ट घेतले. कार्यक्रमाच्या शेवटी सर्व विद्यार्थ्यांचे कौतुक केले गेले आणि त्यांचा सत्कार करण्यात आला. प्राचार्य डॉ. ए. पी. चर्जन यांनी या उपक्रमाचे विशेष कौतुक केले आणि विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीला प्रोत्साहन दिले.
संस्थेच्या अध्यक्षा दमयंतीबाई राठोड आणि सचिव डॉ. ए. आर. राठोड यांनी देखील विद्यार्थ्यांच्या उपक्रमाला सहकार्य केले, जेणेकरून हा उपक्रम अधिक परिणामकारक आणि सुसंगत झाला.
शैक्षणिक, वैज्ञानिक, नैतिक आणि अध्यात्मिक दृष्टिकोन
गणितीय रांगोळी ही फक्त कलात्मक अनुभव नाही, तर ती शैक्षणिक, वैज्ञानिक, नैतिक आणि अध्यात्मिक दृष्टिकोनातूनही उपयुक्त ठरते. विद्यार्थ्यांना रांगोळी काढताना:
- गणितातील सूत्रे आणि संकल्पना प्रत्यक्ष अनुभवता आल्या.
- वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पॅटर्न्स आणि आकृतींचा अभ्यास केला.
- नैतिक दृष्टिकोनातून समूह काम आणि समन्वय शिकला.
- अध्यात्मिक दृष्टिकोनातून संयम, सातत्य, आणि धैर्य शिकले.
विद्यार्थ्यांनी रांगोळी काढताना गणितीय संकल्पनांचा अनुभव घेतल्याने त्यांचा आत्मविश्वास वाढला आणि विषयातील आवड अधिक बळकट झाली.
रांगोळीचा महाविद्यालयातील महत्व
ही भव्य गणितीय रांगोळी महाविद्यालयातील सर्व विद्यार्थ्यांसाठी खुली करण्यात आली. बीए, बीएससी, एमएससीचे विद्यार्थी रांगोळीचे निरीक्षण करीत त्यातील गणितीय संकल्पना समजून घेतल्या. प्रत्येक विद्यार्थ्याला रांगोळीतील वैज्ञानिक, नैतिक आणि अध्यात्मिक घटकांचा अनुभव आला. यामुळे गणिताविषयी विद्यार्थ्यांमध्ये अधिक उत्सुकता निर्माण झाली आणि त्यांनी गणितीय तर्कशक्तीवर अधिक लक्ष केंद्रित करण्याची प्रेरणा मिळवली.
डॉ. आर. जी. राठोड कला व विज्ञान महाविद्यालयातील गणितीय रांगोळीचा उपक्रम विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक, कलात्मक आणि जीवनमूल्ये शिकवण्याचा अद्भुत अनुभव ठरला. हा उपक्रम विद्यार्थ्यांच्या गणितीय संकल्पना समजून घेण्याच्या क्षमतेस बळकटी देतो, त्यांचे आत्मविश्वास वाढवतो आणि कलात्मक दृष्टीकोन विकसित करतो.
गणितीय रांगोळीच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना गणिताचा शास्त्रीय, सांस्कृतिक आणि नैतिक दृष्टिकोन समजावा लागतो. भविष्यात अशा प्रकारच्या उपक्रमांनी विद्यार्थ्यांमध्ये गणिताविषयी आवड वाढेल आणि त्यांनी आपल्या अभ्यासात आणि जीवनात अधिक तर्कशुद्ध निर्णय घेण्यास मदत होईल.
