इराण-इस्रायल युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर भारताची सक्रिय भूमिका; पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचा इराणच्या राष्ट्रपतींना थेट फोन
पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर इराण-इस्रायल युद्धात अधिकच तीव्र होत आहे. या संघर्षाचा परिणाम केवळ संबंधित देशांपुरता मर्यादित न राहता जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही होताना दिसत आहे. विशेषतः ऊर्जा क्षेत्रावर याचा मोठा परिणाम झाला असून भारतासारख्या देशांनाही याचा फटका बसत आहे.
या पार्श्वभूमीवर भारताने आता थेट राजनैतिक पातळीवर हालचाली सुरू केल्या आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इराणचे राष्ट्रपती मसूद पेझेशकियन यांच्याशी थेट दूरध्वनीवर संवाद साधत महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर चर्चा केली आहे.
पश्चिम आशियात वाढता तणाव
इस्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्ष दिवसेंदिवस तीव्र होत चालला आहे. या संघर्षात अमेरिकेचाही अप्रत्यक्ष सहभाग असल्याचे चित्र दिसत आहे. इस्रायल आणि अमेरिकेकडून इराणवर हल्ले होत असताना, इराणनेही प्रत्युत्तरादाखल आखाती देशांमधील महत्त्वाच्या ठिकाणांना लक्ष्य केले आहे.
Related News
विशेषतः सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती आणि कुवैत यांसारख्या देशांतील तेल प्रकल्पांवर हल्ले झाल्याच्या बातम्यांमुळे जागतिक ऊर्जा सुरक्षेबाबत चिंता वाढली आहे.
भारतावर थेट परिणाम
या युद्धाचा सर्वात मोठा परिणाम तेल आणि नैसर्गिक वायू पुरवठ्यावर झाला आहे. इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केल्यामुळे कच्च्या तेलाने भरलेली जहाजे अडथळ्यात सापडली आहेत.
यामुळे भारतात:
- घरगुती गॅस सिलिंडरचे दर वाढले
- पेट्रोल आणि डिझेल महागण्याची शक्यता
- ऊर्जा पुरवठा साखळीवर ताण
अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
भारत हा मोठ्या प्रमाणात तेल आयात करणारा देश असल्याने या घडामोडींचा थेट परिणाम देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर होत आहे.
भारताचे पर्यायी प्रयत्न
या संकटाचा सामना करण्यासाठी भारताने पर्यायी मार्गांचा अवलंब सुरू केला आहे. सध्या भारत:
- रशिया
- ऑस्ट्रेलिया
- अमेरिका
यांच्याकडून तेल खरेदी वाढवत आहे.
मात्र, दीर्घकालीन उपाय म्हणून मध्य पूर्वेतील स्थैर्य अत्यंत आवश्यक आहे.
मोदींचा इराणच्या राष्ट्रपतींना फोन
या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इराणचे राष्ट्रपती मसूद पेझेशकियन यांना फोन करून परिस्थितीवर सविस्तर चर्चा केली.
या संभाषणादरम्यान मोदी यांनी:
- ईद आणि नवरोजच्या शुभेच्छा दिल्या
- पश्चिम आशियात शांतता आणि स्थैर्याची अपेक्षा व्यक्त केली
- तेल पुरवठा सुरळीत ठेवण्यावर भर दिला
मोदी यांनी सोशल मीडियावर याबाबत माहिती देताना सांगितले की, “या सणांच्या निमित्ताने पश्चिम आशियात पुन्हा शांतता आणि समृद्धी प्रस्थापित व्हावी, अशी आशा आहे.”
जहाज वाहतुकीवर भर
मोदी यांनी या चर्चेदरम्यान एक महत्त्वाचा मुद्दा उपस्थित केला, तो म्हणजे समुद्री मार्गांची सुरक्षितता.
त्यांनी स्पष्टपणे नमूद केले की:
- जहाज प्रवासाचे स्वातंत्र्य कायम ठेवले पाहिजे
- आंतरराष्ट्रीय व्यापार मार्ग खुले राहिले पाहिजेत
- पुरवठा साखळी खंडित होऊ नये
युद्धामुळे समुद्री मार्ग बंद झाल्यास त्याचा परिणाम केवळ भारतावरच नव्हे, तर संपूर्ण जगावर होऊ शकतो.
भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षेचा मुद्दा
इराणमध्ये असलेल्या भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षेचाही मुद्दा या चर्चेत उपस्थित करण्यात आला.
मोदी यांनी इराण सरकारचे आभार मानले की, त्यांनी भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी सहकार्य केले आहे. सध्याच्या अस्थिर परिस्थितीत हा मुद्दा अत्यंत संवेदनशील मानला जात आहे.
राजनैतिक पातळीवर भारताची सक्रियता
या फोन कॉलमुळे भारताची राजनैतिक भूमिका अधिक स्पष्ट झाली आहे. भारताने या संघर्षात थेट हस्तक्षेप न करता शांततेसाठी प्रयत्न सुरू केले आहेत.
भारताची भूमिका अशी आहे:
- तटस्थता राखणे
- संवादाद्वारे तोडगा काढणे
- ऊर्जा सुरक्षेला प्राधान्य देणे
पुढे काय?
या फोन कॉलनंतर आता पुढील घडामोडींवर सर्वांचे लक्ष लागले आहे. विशेषतः:
- इराण भारतासाठी तेल पुरवठ्याबाबत सवलती देईल का?
- होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू होईल का?
- युद्धाची तीव्रता कमी होईल का?
हे प्रश्न महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
काही तज्ज्ञांच्या मते, भारत आणि इराण यांच्यातील संवादामुळे भविष्यात भारताला ऊर्जा क्षेत्रात काही सकारात्मक निर्णय मिळू शकतात.
इराण-इस्रायल युद्धामुळे निर्माण झालेल्या जागतिक संकटात भारताने वेळेवर हस्तक्षेप करत राजनैतिक पातळीवर महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा इराणच्या राष्ट्रपतींशी झालेला संवाद हा केवळ औपचारिक नव्हता, तर तो भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी आणि जागतिक स्थैर्यासाठी एक महत्त्वाचा प्रयत्न आहे.
आता पुढील काही दिवसांत या चर्चेचे परिणाम काय होतात, हे पाहणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे. भारतासाठी हा केवळ राजनैतिक नव्हे, तर आर्थिकदृष्ट्याही निर्णायक क्षण आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/australias-prime-minister-trollingla-attends-ramadan-eid-event-in-sydney/
