दीपिका कक्करच्या आजारानंतर घरातील नॉन-स्टिक भांड्यांवर ‘ब्रेक’ ; कोटिंगमागचं विज्ञान काय सांगतं? तज्ज्ञांची सविस्तर माहिती

टीव्ही अभिनेत्री दीपिका कक्कर हिच्या प्रकृतीविषयीची बातमी समोर आल्यानंतर चाहत्यांमध्ये चिंता व्यक्त होत आहे. काही महिन्यांपूर्वी तिला लिव्हर कॅन्सर असल्याचं निदान झालं होतं. शस्त्रक्रियेनंतर तिने या आजारावर मात केली असली, तरी पुढे तिच्या पोटात सिस्ट आढळल्याने आरोग्याबाबत सतत दक्षता घेतली जात आहे. या पार्श्वभूमीवर तिचा पती आणि अभिनेता शोएब इब्राहिम याने एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला—घरातील जवळपास सर्व नॉन-स्टिक भांडी काढून टाकण्याचा.

नुकत्याच एका व्लॉगमध्ये त्याने सांगितलं की, “आमच्या किचनमध्ये आता फक्त एकच नॉन-स्टिक पॅन आहे, ज्यात ऑमलेट बनवलं जातं.” या विधानानंतर सोशल मीडियावर मोठी चर्चा रंगली—खरंच नॉन-स्टिक भांडी आरोग्यासाठी घातक आहेत का? त्यातील कोटिंगमध्ये नेमकं काय असतं? आणि रोजच्या वापरामुळे शरीरावर काय परिणाम होतो?

नॉन-स्टिक भांड्यांचं कोटिंग म्हणजे नेमकं काय?

आधुनिक किचनमध्ये नॉन-स्टिक भांड्यांचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. कारण या भांड्यांमध्ये कमी तेलात पदार्थ बनतात आणि अन्न चिकटत नाही. बहुतेक नॉन-स्टिक पॅन्सवर पॉलिटेट्राफ्लुरोइथिलीन (PTFE) नावाचं कोटिंग असतं. हे एक प्रकारचं सिंथेटिक पॉलिमर असून, त्याचा पृष्ठभाग अतिशय गुळगुळीत असतो.

तज्ज्ञांच्या मते, PTFE कोटिंग साधारण स्वयंपाकाच्या तापमानात सुरक्षित मानलं जातं. त्यामुळे अंडी, भाज्या, डोसा, पॅनकेक्स यांसारख्या पदार्थांसाठी नॉन-स्टिक भांडी वापरणं सर्वसाधारणपणे धोकादायक नसतं.

धोका कधी वाढतो?

हैदराबादमधील तज्ज्ञांच्या मते, नॉन-स्टिक भांड्यांचा धोका त्याच्या चुकीच्या वापरात लपलेला आहे. जेव्हा पॅन 260 अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त तापतो, तेव्हा त्यावरील PTFE कोटिंग तुटू लागते. या प्रक्रियेतून अतिसूक्ष्म कण आणि वायू बाहेर पडतात.

यामुळे ‘पॉलिमर फ्युम फिव्हर’ नावाचा आजार होऊ शकतो. हा आजार तात्पुरता असला, तरी त्यात ताप, डोकेदुखी, खोकला आणि अंगदुखी अशी लक्षणं दिसतात. काही प्रकरणांमध्ये श्वसनास त्रास होण्याची शक्यता देखील व्यक्त केली जाते.

जुनी नॉन-स्टिक भांडी अधिक धोकादायक?

पूर्वी नॉन-स्टिक भांड्यांमध्ये PFOA (Perfluorooctanoic acid) नावाचं रसायन वापरलं जात होतं. हे रसायन आरोग्यासाठी हानिकारक असल्याचं अनेक संशोधनांतून स्पष्ट झालं आहे. मात्र, सध्या बाजारात उपलब्ध असलेली बहुतेक आधुनिक भांडी ‘PFOA-free’ असल्याचा दावा उत्पादक करतात.

योग्य वापर कसा करावा?

तज्ज्ञांच्या मते, नॉन-स्टिक भांड्यांचा सुरक्षित वापर करण्यासाठी काही सोप्या गोष्टी लक्षात ठेवणं आवश्यक आहे

• पॅन रिकामा ठेवून जास्त तापवू नये

• मध्यम आचेवर स्वयंपाक करावा

• धातूच्या चमच्यांऐवजी लाकडी किंवा सिलिकॉनचे चमचे वापरावेत

• स्क्रॅच पडलेली भांडी त्वरित बदलावी

• भांडी स्वच्छ करताना कठीण स्क्रबर टाळावा

नॉन-स्टिक vs पारंपरिक भांडी

आजही अनेक घरांमध्ये लोखंडी, स्टील किंवा मातीच्या भांड्यांचा वापर केला जातो. ही भांडी तुलनेने टिकाऊ आणि सुरक्षित मानली जातात. विशेषतः लोखंडी कढईत बनवलेलं अन्न आयर्नच्या दृष्टीने फायदेशीर असू शकतं.

तथापि, नॉन-स्टिक भांड्यांचा योग्य वापर केल्यास ते पूर्णपणे टाळण्याची गरज नसल्याचं तज्ज्ञ सांगतात.

दीपिकाच्या निर्णयामागचं कारण काय?

शोएब इब्राहिम याने घेतलेला निर्णय हा वैद्यकीय सल्ल्यावर आधारित आहे की वैयक्तिक खबरदारी, हे स्पष्ट नसले तरी, गंभीर आजारानंतर लोक अधिक सावध होतात, हे वास्तव आहे. दीपिका कक्कर हिच्या आरोग्याच्या पार्श्वभूमीवर घरातील प्रत्येक गोष्ट सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचं दिसून येतं.

तज्ज्ञांचा अंतिम सल्ला

तज्ज्ञ स्पष्ट सांगतात की, नॉन-स्टिक भांडी पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही, पण त्यांचा वापर करताना खबरदारी घेणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे. केवळ भांडी बदलून आरोग्य सुधारत नाही; त्यासाठी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि आरोग्यदायी जीवनशैली अधिक महत्त्वाची आहे.

नॉन-स्टिक भांड्यांबाबत भीती आणि वास्तव यामध्ये मोठा फरक आहे. योग्य माहिती आणि योग्य वापर यामुळे संभाव्य धोके टाळता येऊ शकतात. दीपिका कक्कर आणि शोएब इब्राहिम यांच्या निर्णयामुळे हा विषय पुन्हा चर्चेत आला असला, तरी तज्ज्ञांचा सल्ला लक्षात घेतल्यास स्वयंपाकघरात सुरक्षितता राखणं सहज शक्य आहे.

read also:https://ajinkyabharat.com/2026-gulf-of-hormuz-tension-shigella-america-trouble-iran-halt/