चीनची निर्णायक भूमिका; इराण-इस्रायल युद्धामुळे जागतिक तणाव शिगेला, ऊर्जा संकटाची छाया गडद
मध्यपूर्वेतील परिस्थिती दिवसेंदिवस अधिकच गंभीर होत चालली असून इराण आणि इस्रायल यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धामुळे संपूर्ण जगात चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. या संघर्षाचा आज सतरावा दिवस सुरू असताना परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जात असल्याचे चित्र दिसत आहे. या युद्धामुळे केवळ प्रादेशिक अस्थिरता वाढलेली नाही, तर जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावरही त्याचे गंभीर परिणाम होऊ लागले आहेत. याच पार्श्वभूमीवर आता चीनने घेतलेल्या भूमिकेमुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात नवा वळण येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
सध्या इराण आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्ष अत्यंत तीव्र झाला असून दोन्ही देश एकमेकांवर सातत्याने हल्ले करत आहेत. कोणत्याही परिस्थितीत माघार घेणार नाही, असा निर्धार दोन्ही बाजूंनी व्यक्त केला जात आहे. इराणने इस्रायलला “धडा शिकवू” असा इशारा दिला आहे, तर इस्रायलनेही “आमच्यावर हल्ला करणाऱ्यांना सोडणार नाही” अशी कठोर भूमिका घेतली आहे. या दोन्ही देशांमधील तणावामुळे युद्ध आणखी भडकण्याची शक्यता वाढली आहे.
दरम्यान, या संघर्षात अमेरिकेची भूमिका देखील महत्त्वाची ठरत आहे. अमेरिकेने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत इतर देशांनी आपापल्या युद्धनौका पाठवाव्यात, असे आवाहन केले आहे. या आवाहनामुळे जागतिक स्तरावर या संघर्षात इतर देशांची अप्रत्यक्ष सहभागाची शक्यता वाढली आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जागतिक तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. त्यामुळे येथे निर्माण झालेली अस्थिरता जागतिक ऊर्जा बाजारासाठी मोठा धोका ठरू शकते.
Related News
गॅस टंचाईमुळे पालीतील देवस्थानात महाप्रसाद व लाडू बंद; भाविकांची मोठी गैरसोय
‘वागळे की दुनिया’ फेम चिन्मयी साळवीचा 5 वर्षांनंतर दमदार कमबॅक; झी मराठीवर साकारणार शर्वरीची भूमिका
भाजपाला मोठा धक्का! छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा परिषदेवर शिवसेनेच्या दोन्ही गटांची नजर
एकनाथ शिंदेंनंतर उदय सामंत दिल्ली दौऱ्यावर; शिवसेना शिंदे गटात राजकीय चर्चेला उधाण
Delulu Dating : प्रेमात स्वप्नाळूपणाचे नवीन ट्रेंड
महाराष्ट्राचे रस्त्यांवरील स्वादिष्ट खजिने: 10 अनिवार्य स्ट्रीट फूड्स
आता वय महत्त्वाचं नाही! दत्तक मातांना 12 आठवड्यांची मॅटर्निटी लिव्ह
युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर एक मोठी धक्कादायक घटना समोर आली आहे. इस्रायलने केलेल्या हल्ल्यात इराणचे वरिष्ठ कमांडर गुलामरेजा सुलेमानी यांचा मृत्यू झाल्याचे वृत्त आहे. तसेच इराणचे सुरक्षा प्रमुख अली लारिजानी यांचाही मृत्यू झाल्याची चर्चा आहे. या घटनांमुळे इराणमध्ये संतापाची लाट उसळली असून प्रत्युत्तरादाखल आणखी तीव्र हल्ले होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. त्यामुळे युद्ध लवकर थांबण्याची चिन्हे सध्या तरी दिसत नाहीत.
या सर्व घडामोडींमध्ये चीनने घेतलेली भूमिका विशेष लक्षवेधी ठरत आहे. चीनने स्पष्टपणे इराणवरील हल्ल्याचा निषेध करत तो आंतरराष्ट्रीय नियमांचे उल्लंघन असल्याचे म्हटले आहे. तसेच इराण, लेबनॉन आणि इतर मध्यपूर्व देशांना मानवीय मदत करण्याची घोषणा चीनने केली आहे. युद्धामुळे प्रभावित झालेल्या नागरिकांना आर्थिक व मानवी सहाय्य देण्याची तयारी चीनने दर्शवली आहे.
तसेच ,चीनची ही भूमिका केवळ मानवी मदतीपुरती मर्यादित नसून त्यामागे मोठा भू-राजकीय दृष्टिकोन असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. चीन आणि इराण यांच्यातील संबंध गेल्या काही वर्षांत अधिक मजबूत झाले आहेत. ऊर्जा क्षेत्रात इराण हा चीनसाठी एक महत्त्वाचा भागीदार आहे. त्यामुळे या संघर्षात चीनने इराणच्या बाजूने झुकणारी भूमिका घेतल्याचे स्पष्ट दिसत आहे.
तसेच, चीनने थेट युद्धात उडी घेतलेली नसली तरी त्याची ही भूमिका अमेरिकेसाठी एक प्रकारचा राजनैतिक आव्हान ठरू शकते. अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील घनिष्ठ संबंध लक्षात घेता, चीनची इराणसमर्थक भूमिका जागतिक राजकारणात दोन गट निर्माण होण्याची शक्यता वाढवते. यामुळे भविष्यात मोठ्या प्रमाणावर आंतरराष्ट्रीय संघर्ष निर्माण होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
या युद्धाचा सर्वात मोठा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होताना दिसत आहे. मध्यपूर्व हा जगातील सर्वात मोठा तेल उत्पादक प्रदेश आहे. येथे सुरू असलेल्या युद्धामुळे तेल पुरवठ्यावर परिणाम होत असून कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ होण्याची शक्यता आहे. भारतासारख्या आयात-आधारित देशांवर याचा मोठा परिणाम होऊ शकतो. इंधन दरवाढ, महागाई आणि आर्थिक अस्थिरता यांचा फटका सामान्य नागरिकांना बसण्याची शक्यता आहे.
याशिवाय, युद्धामुळे मानवतावादी संकटही गंभीर होत आहे. हजारो नागरिक विस्थापित झाले असून अन्न, पाणी आणि आरोग्य सुविधांचा तुटवडा निर्माण झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर संयुक्त राष्ट्रसंघासह विविध आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी तातडीने युद्धविरामाची मागणी केली आहे. मात्र, दोन्ही देशांच्या कठोर भूमिकेमुळे शांततेचा मार्ग सध्या तरी कठीण दिसत आहे.
आगामी काळात या संघर्षाचे स्वरूप अधिक व्यापक होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. जर अमेरिका, चीन आणि इतर शक्तिशाली देश थेट किंवा अप्रत्यक्षपणे या युद्धात सहभागी झाले, तर हा संघर्ष तिसऱ्या महायुद्धाच्या दिशेने जाऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय समुदायाने संयम बाळगून शांततामय मार्ग शोधणे अत्यंत आवश्यक आहे.
एकूणच, इराण-इस्रायल युद्धामुळे जागतिक पातळीवर तणाव शिगेला पोहोचला आहे. चीनने घेतलेली भूमिका या संघर्षाला नवे वळण देणारी ठरू शकते. पुढील काही दिवसांत घडणाऱ्या घडामोडींवर संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले असून, या संघर्षाचा शेवट कसा होतो, यावरच जागतिक स्थैर्य अवलंबून असेल.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/middle-east-crisis-dark-armistice-asha-mavallya/
