महावितरणच्या ‘सबस्टेशन मॉनिटरिंग सिस्टिम’ला राष्ट्रीय पुरस्कार; देशातील सर्वोत्तम स्मार्ट ग्रिड प्रकल्प
मुख्यमंत्री श्री. देवेंद्र फडणवीस यांनी राज्यातील सर्व ग्राहकांना परवडणाऱ्या दरात वीज उपलब्ध करून देणे आणि तांत्रिक अचूकतेसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याची सूचना केली आहे. त्यानुसार महावितरणने स्मार्ट ग्रिड अंतर्गत विकसित केलेली ‘सबस्टेशन मॉनिटरिंग सिस्टिम’ देशात सर्वोत्तम ठरली आहे. इंडिया स्मार्ट ग्रिड फोरमच्या आंतरराष्ट्रीय स्मार्ट एनर्जी व इनोव्हेशन परिषदेमध्ये शुक्रवारी (दि. १३ मार्च) या तंत्रज्ञानासाठी महावितरणला ‘आयएसजीएफ इनोव्हेशन अवॉर्ड २०२६’ या सर्वोच्च पुरस्काराने गौरवण्यात आले.
आंतरराष्ट्रीय परिषदेत मान्यता
नवी दिल्ली येथे आयोजित ‘इंडिया स्मार्ट युटिलिटी विक २०२६’ अंतर्गत १२व्या आंतरराष्ट्रीय स्मार्ट एनर्जी व इनोव्हेशन परिषद झाली. महावितरणच्या ‘सबस्टेशन मॉनिटरिंग सिस्टिम’ची अंमलबजावणी आणि त्याचा फलनिष्पत्ती सादरीकरण तिथे करण्यात आले. या प्रणालीचा अभ्यास करून पाच सदस्यीय राष्ट्रीय निवड समितीने त्याला परिषदेतील सर्वोत्तम पुरस्कारासाठी निवडले.
सेवानिवृत्त केंद्रीय ऊर्जा सचिव श्री. पी. उमाशंकर यांच्या हस्ते कार्यकारी संचालक श्री. दत्तात्रेय पडळकर आणि मुख्य महाव्यवस्थापक (माहिती तंत्रज्ञान) श्री. अविनाश हावरे यांनी महावितरणच्या वतीने हा पुरस्कार स्वीकारला.
मुख्यमंत्रींच्या सूचनांनुसार डिजिटल सुधारणा
मुख्यमंत्री श्री. देवेंद्र फडणवीस यांच्या निर्देशानुसार, महावितरणचे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक श्री. लोकेश चंद्र यांनी ऑनलाइन ग्राहकसेवा आणि अंतर्गत तांत्रिक कार्यप्रणालीला डिजिटल पद्धतीची जोड दिली आहे. यात प्रामुख्याने वीजपुरवठ्याशी संबंधित **‘सबस्टेशन मॉनिटरिंग सिस्टिम’**द्वारे राज्यातील ३,२०० पेक्षा अधिक उपकेंद्रांना मुंबई मुख्यालयातील मध्यवर्ती **‘कमांड अँड कंट्रोल सेंटर’**सोबत डिजिटल पद्धतीने जोडले आहे.
या प्रणालीमुळे उच्च व लघुदाब वीजवाहिन्या (फीडर्स), ट्रान्सफॉर्मर्स, कॅपेसिटर बँक आणि ब्रेकर्स यांचे रिअल-टाइम नियंत्रण करणे शक्य झाले आहे. यामुळे वीजपुरवठ्याची कार्यक्षमता सुधारली आहे, तांत्रिक नुकसान कमी झाले आहे आणि देखभाल खर्चातही मोठी बचत झाली आहे.
सौर कृषिवाहिनींचा समावेश
मुख्यमंत्री श्री. देवेंद्र फडणवीस यांनी सुरू केलेल्या सौर कृषिवाहिनी योजना २.० अंतर्गत शेतकऱ्यांना दिवसा वीजपुरवठा करण्यासाठी अत्यंत महत्वाच्या २,७०० पेक्षा अधिक सौर कृषी वीजवाहिन्यांचा यात समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना दिवसा व सुरळीत वीजपुरवठा करणे आणि सौर ऊर्जेचा प्रभावी वापर करणे अत्यंत सहज आणि प्रभावी झाले आहे.
विजेची मागणी नियोजन आणि बचत
‘सबस्टेशन मॉनिटरिंग सिस्टिम’च्या तंत्रज्ञानामुळे विजेच्या मागणीचे अचूक नियोजन करता येते. विजेची मागणी किती राहील याचे अचूक पूर्वानुमान या प्रणालीद्वारे होतो. यामुळे महावितरणच्या वीज खरेदीत आर्थिक बचत सुरू झाली असून सुमारे १,१०० कोटी रुपयांहून अधिक रकमेची बचत करण्यात आली आहे.
तांत्रिक आणि वाणिज्यिक हानीमध्ये मोठी घट झाल्यामुळे देखभाल-दुरुस्तीचा खर्चही कमी झाला आहे. यामुळे ग्राहकांना अधिक विश्वासार्ह व परवडणारा वीजपुरवठा मिळत आहे.
तंत्रज्ञानाचे महत्व
‘सबस्टेशन मॉनिटरिंग सिस्टिम’ हे महावितरणचे स्मार्ट ग्रिड प्रकल्पाचे तंत्रज्ञान आहे. या प्रणालीद्वारे:
वीजपुरवठ्याच्या प्रत्येक उपकेंद्राचे रिअल-टाइम मॉनिटरिंग करता येते.
उच्च व लघुदाब वीजवाहिन्यांचा आणि ट्रान्सफॉर्मर्सचा सुसंगत वापर सुनिश्चित होतो.
वीजपुरवठ्याशी संबंधित तांत्रिक समस्या लवकर ओळखता आणि सोडवता येतात.
शेतकऱ्यांसाठी दिवसा वीजपुरवठा सुनिश्चित करणे सुलभ आणि कार्यक्षम झाले आहे.
यामुळे राज्यातील स्मार्ट ग्रिड कार्यक्षमतेमध्ये वाढ झाली असून विजेच्या चोरी, तांत्रिक नुकसान आणि वितरणातील गॅप्स यावर नियंत्रण मिळाले आहे.
महावितरणचे पुढील पाउल
महावितरणने या प्रणालीच्या यशानंतर राज्यातील इतर सर्व उपकेंद्रांमध्येही सिस्टीम विस्तारण्याचे काम सुरू केले आहे. याचा उद्देश संपूर्ण राज्यात विजेची गुणवत्ता सुधारणे, वीजपुरवठ्याचे नियोजन सुधारित करणे आणि ग्राहकांना जास्त सेवेची हमी देणे आहे.
मुख्य महाव्यवस्थापक श्री. अविनाश हावरे यांनी सांगितले की, भविष्यात AI आणि IoT आधारित तंत्रज्ञानाचा समावेश करून सबस्टेशन मॉनिटरिंग सिस्टिम अधिक स्मार्ट व अचूक केली जाईल.
डिजिटल व ग्राहक-केंद्रित उपाय
कमांड अँड कंट्रोल सेंटरद्वारे प्रत्येक उपकेंद्राचे डेटा रिअल-टाइममध्ये पाहता येतो.
ग्राहक तक्रारींना लवकर प्रतिसाद देण्यासाठी डिजिटल पोर्टल व अॅप्स विकसित केले आहेत.
वीज चोरी, तांत्रिक गळती आणि अन्य समस्यांवर त्वरित नियंत्रण मिळते.
यामुळे ग्राहकांना वेळेवर वीज मिळणे, तांत्रिक समस्या दूर होणे आणि ग्राहक समाधान सुनिश्चित होते.
पुरस्कार व गौरव
‘आयएसजीएफ इनोव्हेशन अवॉर्ड २०२६’ हा पुरस्कार राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यताप्राप्त आहे. या पुरस्कारामुळे महावितरणचे स्मार्ट ग्रिड प्रकल्प राष्ट्रीय स्तरावर उदाहरण म्हणून ओळखले गेले आहे.
कार्यकारी संचालक: श्री. दत्तात्रेय पडळकर
मुख्य महाव्यवस्थापक: श्री. अविनाश हावरे
दोघांनी नवी दिल्ली येथे पुरस्कार स्वीकारला. या पुरस्कारामुळे महावितरणच्या तंत्रज्ञानाची गुणवत्ता, ग्राहक-केंद्रित दृष्टिकोन आणि स्मार्ट ग्रिड क्षमतांचा राष्ट्रीय स्तरावर मान्यता मिळाली आहे.
राज्यातील ग्राहकांसाठी फायदे
वीजपुरवठा अधिक सुलभ आणि नियमित झाला.
विजेची मागणी अचूक नियोजनामुळे खर्चात बचत झाली.
शेतकऱ्यांसाठी दिवसा वीजपुरवठा सुलभ आणि प्रभावी झाला.
तांत्रिक आणि वाणिज्यिक नुकसान कमी झाले.
ग्राहकांचे विश्वास आणि समाधान वाढले.
भविष्याच्या योजना
महावितरण पुढील काही वर्षांत AI आधारित प्रिडिक्टिव्ह मॉनिटरिंग, IoT आधारित स्मार्ट मीटर्स आणि क्लाउड-बेस्ड डेटा अॅनालिटिक्स यांचा समावेश करणार आहे. यामुळे राज्यातील वीज वितरण अधिक स्मार्ट, प्रभावी व पर्यावरणपूरक बनेल.
स्मार्ट ग्रिड प्रकल्पांचा उद्देश फक्त तांत्रिक सुधारणा नाही, तर ग्राहकांचा अनुभव सुधारणे, खर्च कमी करणे, आणि शाश्वत ऊर्जेचा वापर वाढवणे हा आहे.
नवी दिल्ली येथे इंडिया स्मार्ट ग्रिड फोरमच्या आंतरराष्ट्रीय स्मार्ट एनर्जी परिषदेत महावितरणचा ‘आयएसजीएफ इनोव्हेशन अवॉर्ड २०२६’ने गौरव करण्यात आला. महावितरणकडून कार्यकारी संचालक श्री. दत्तात्रेय पडळकर व मुख्य महाव्यवस्थापक श्री. अविनाश हावरे यांनी हा पुरस्कार स्वीकारला.
read also:https://ajinkyabharat.com/illegal-kolsa-mine-mrityu-mine-in-meghalaya/
