बारावी परीक्षा केंद्राबाहेरून भोंग्यावरून उत्तरांचा वर्षाव; किनवट तालुक्यात खळबळ
नांदेड जिल्ह्यातील किनवट तालुक्यातील दहेली तांडा येथे बारावी परीक्षेदरम्यान भोंग्यावरून विद्यार्थ्यांना थेट उत्तरं सांगितल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला आहे. इयत्ता बारावीच्या जीवशास्त्र आणि इतिहास विषयांच्या पेपरवेळी अज्ञात व्यक्तीने परीक्षा केंद्रालगतच्या जुन्या इमारतीवरून स्पीकरच्या माध्यमातून वस्तुनिष्ठ प्रश्नांची उत्तरं सांगितल्याची माहिती समोर आली आहे. या घटनेमुळे पंचक्रोशीत एकच खळबळ उडाली असून परीक्षेच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
नेमकं काय घडलं?
दहेली तांडा येथील स्व. संगीतादेवी उच्च माध्यमिक विद्यालय (आश्रमशाळा) येथील परीक्षा क्रमांक २०७ केंद्रावर बुधवारी हा प्रकार घडल्याचे समोर आले. परीक्षा सुरू असतानाच केंद्राच्या भिंतीलगत असलेल्या प्राथमिक आरोग्य केंद्राच्या जुन्या इमारतीवरून अज्ञात व्यक्तीने भोंग्याद्वारे उत्तरं सांगण्यास सुरुवात केली. विशेषतः वस्तुनिष्ठ प्रश्नांची उत्तरं स्पष्टपणे सांगितली गेल्याचे साक्षीदारांनी नमूद केले आहे. काही वेळाने हा प्रकार केंद्र संचालक सुखदेव थोरात यांच्या निदर्शनास आला. त्यांनी तत्काळ सिंदखेड पोलीस ठाण्यात तक्रार दाखल केली.
गुन्हा दाखल, चौकशीला वेग
नांदेड या प्रकरणी अज्ञात व्यक्तीविरोधात महाराष्ट्र गैरप्रकार प्रतिबंधक कायदा १९८२ च्या कलम ३ अन्वये गुन्हा नोंदवण्यात आला आहे. पोलिसांनी घटनास्थळाची पाहणी करून परिसरातील व्यक्तींची चौकशी सुरू केली आहे. लातूर शिक्षण मंडळानेही या घटनेची गंभीर दखल घेत संबंधित संस्थेकडून लेखी खुलासा मागवला आहे. मंडळाच्या सचिव अनुपमा भंडारी यांनी संस्थेला नोटीस बजावल्याची माहिती दिली.
प्रश्नपत्रिका बाहेर कशी पोहोचली?
या प्रकारातील सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे भोंग्यावरून उत्तरं सांगणाऱ्या व्यक्तीकडे प्रश्नपत्रिका कशी पोहोचली? उत्तरं प्रश्नपत्रिका पाहूनच सांगितली गेल्याचे स्पष्ट होत असल्याने, ही मिलीभगत कोणाच्या मदतीने झाली, याची सखोल चौकशी होणे आवश्यक आहे. परीक्षा केंद्रावर बाहेरील व्यक्तींचा वावर असल्याची नोंद तक्रारीत करण्यात आली आहे. त्यामुळे केंद्र व्यवस्थापन, स्थानिक स्तरावरील कर्मचारी किंवा इतर कुणाच्या सहभागाबाबत संशय व्यक्त केला जात आहे.
सामूहिक कॉपीचा आरोप
दहेली तांडा येथील घटनेनंतर हा प्रकार ‘मास कॉपी’चा असल्याचा आरोप स्थानिक पातळीवरून जोर धरू लागला आहे. परीक्षा केंद्राबाहेरून भोंग्याद्वारे उत्तरं सांगितली गेल्याने सुरक्षाव्यवस्थेतील गंभीर त्रुटी उघड झाल्याचे बोलले जात आहे. परीक्षा ही विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी थेट संबंधित असते. अशा वेळी बाहेरील हस्तक्षेपामुळे परीक्षेची निष्पक्षता धोक्यात येते आणि प्रामाणिकपणे अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीवर पाणी फिरते, अशी भावना पालक आणि शिक्षक व्यक्त करत आहेत.
वर्षभर कष्ट करून तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना अशा प्रकारांमुळे मानसिक धक्का बसू शकतो. काही जण गैरप्रकाराचा फायदा घेत असतील, तर नियम पाळणाऱ्या विद्यार्थ्यांवर अन्याय होतो, असे मतही पुढे येत आहे. त्यामुळे परीक्षा केंद्रांवरील देखरेख अधिक कडक करणे, बाहेरील व्यक्तींच्या वावरावर निर्बंध आणणे आणि दोषींवर कठोर कारवाई करणे अत्यावश्यक असल्याची मागणी होत आहे. शिक्षण व्यवस्थेवरील विश्वास टिकवण्यासाठी पारदर्शक आणि निष्पक्ष तपास होणे गरजेचे असल्याचेही पालकांचे म्हणणे आहे.
अन्य ठिकाणीही कारवाई
दरम्यान, नांदेड नायगाव तालुक्यातील नरसी येथील राणी लक्ष्मीबाई कनिष्ठ महाविद्यालय येथे उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी अमित राठोड यांनी अचानक भेट देऊन परीक्षा प्रक्रियेची पाहणी केली. तपासणीदरम्यान एक विद्यार्थी गैरप्रकार करताना आढळून आला. संबंधित विद्यार्थ्याविरुद्ध शिक्षण मंडळाच्या नियमानुसार तत्काळ कारवाई करण्यात आली. या घटनेमुळे परीक्षा केंद्रांवर अचानक तपासण्या अधिक वाढवण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतल्याची माहिती समोर येत आहे.
तसेच माहूर येथील जगदंबा उच्च माध्यमिक विद्यालय येथे नायब तहसीलदार अरुणा सूर्यवंशी यांनी केलेल्या अचानक भेटीत एका परीक्षार्थीवर गैरप्रकाराचा आरोप सिद्ध झाल्याने त्याच्यावरही नियमानुसार कारवाई करण्यात आली. या सलग घटनांमुळे जिल्ह्यात परीक्षा प्रक्रियेवर अधिक कडक देखरेख ठेवण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे. प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, कोणत्याही प्रकारच्या गैरप्रकाराला थारा दिला जाणार नाही आणि परीक्षा पारदर्शक व निष्पक्ष वातावरणात पार पाडण्यासाठी कठोर पावले उचलली जातील.
शिक्षण व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह
पेपर फुटीच्या घटनांनंतर आता थेट भोंग्यावरून उत्तरं सांगितल्याचा प्रकार समोर आल्याने राज्यातील परीक्षा व्यवस्थेच्या सुरक्षिततेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. तंत्रज्ञानाचा गैरवापर आणि स्थानिक पातळीवरील शिथिलता यामुळे अशा घटना घडत असल्याचे मत व्यक्त होत आहे. शिक्षण विभागाने कठोर पावले उचलून परीक्षा केंद्रांची सुरक्षा अधिक मजबूत करण्याची गरज व्यक्त होत आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाचा निष्पक्ष आणि सखोल तपास होऊन दोषींवर कठोर कारवाई केली जाईल का, याकडे सध्या विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षकांचे लक्ष लागले आहे. परीक्षा ही विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीसह त्यांच्या भवितव्याशी थेट जोडलेली असते. अशा वेळी गैरप्रकार घडल्यास केवळ त्या केंद्राचीच नव्हे, तर संपूर्ण परीक्षा व्यवस्थेची विश्वासार्हता धोक्यात येते. मेहनतीने अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या मनातही अन्यायाची भावना निर्माण होऊ शकते.
त्यामुळे दोषींना शोधून त्यांच्यावर कायदेशीर कारवाई करणे आणि भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी ठोस उपाययोजना करणे अत्यावश्यक आहे, असे शिक्षणतज्ज्ञांचे मत आहे. परीक्षा केंद्रांवरील सुरक्षा अधिक कडक करणे, तांत्रिक देखरेख वाढवणे आणि बाहेरील हस्तक्षेप पूर्णपणे रोखणे या बाबींवर भर देण्याची गरज व्यक्त होत आहे. पारदर्शक आणि निष्पक्ष तपास झाल्यासच शिक्षण व्यवस्थेवरील विश्वास अबाधित राहील, असेही मत पुढे येत आहे.
