एकट्याने चित्रपट पाहणाऱ्याला १० हजारांचं बक्षीस; थिएटरबाहेर उभी असायची ॲम्ब्युलन्स! ‘बंद दरवाजा’ची थरारक कहाणी
१९९० साली प्रदर्शित झालेला बंद दरवाजा हा हिंदी चित्रपटसृष्टीतील गाजलेला भयपट मानला जातो. प्रसिद्ध Ramsay Brothers यांनी दिग्दर्शित केलेल्या या चित्रपटाने त्या काळात प्रेक्षकांची अक्षरश: घाबरगुंडी उडवली होती. ड्रॅकुलासारख्या रक्तपिपासू राक्षसाची कथा, अंधाऱ्या हवेल्या, रहस्यमय वातावरण आणि अंगावर काटा आणणारे पार्श्वसंगीत यामुळे थिएटरमधील वातावरण थरारक बनायचे. चित्रपटाचे बजेट अवघे ४० लाख रुपये असतानाही त्याने बॉक्स ऑफिसवर चांगली कमाई केली. विशेष म्हणजे, हा चित्रपट एकट्याने पाहणाऱ्याला १० हजार रुपयांचे बक्षीस देण्याची घोषणा करण्यात आली होती, अशी चर्चा त्या काळात रंगली होती. काही ठिकाणी थिएटरबाहेर ॲम्ब्युलन्स उभी ठेवली जात असल्याच्याही बातम्या होत्या. कमी साधनांतून भीतीचा कमाल परिणाम साधणारा ‘बंद दरवाजा’ आजही हिंदी भयपटांच्या इतिहासातील महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
रामसे ब्रदर्सचा थरारक प्रयोग
या चित्रपटाचं दिग्दर्शन प्रसिद्ध Ramsay Brothers यांनी केलं होतं. रामसे ब्रदर्स हे नाव त्या काळात भयपटांसाठी हमखास यशाचं समीकरण मानलं जायचं. कमी बजेट, मर्यादित साधनसामग्री; पण जबरदस्त कथानक आणि अंगावर काटा आणणारी सादरीकरणशैली—ही त्यांची खासियत होती.
१ जून १९९० रोजी प्रदर्शित झालेल्या ‘बंद दरवाजा’ने थिएटरमध्ये प्रेक्षकांची अक्षरश: रांग लावली होती. मोठ्या पडद्यावर ड्रॅकुलासारखा राक्षस दिसताच प्रेक्षकांच्या अंगावर काटा यायचा. अंधार, रहस्यमय हवेली, रक्तरंजित प्रसंग आणि भयावह संगीत यामुळे थिएटरमधील वातावरणच बदलून जायचं.
एकट्याने पाहा आणि जिंका १० हजार!
या चित्रपटाभोवती सर्वाधिक चर्चेत राहिलेली गोष्ट म्हणजे ‘१० हजार रुपयांचं बक्षीस’. त्या काळात १० हजार रुपये ही मोठी रक्कम होती. रामसे ब्रदर्स यांनी जाहीर केलं होतं की जो कोणी हा चित्रपट थिएटरमध्ये एकट्याने बसून पूर्ण पाहील, त्याला १० हजार रुपयांचं बक्षीस दिलं जाईल. ही केवळ जाहिरात की खरी ऑफर, याबद्दल वेगवेगळ्या चर्चा रंगल्या; पण या घोषणेने चित्रपटाची प्रसिद्धी प्रचंड वाढली.
भयपट पाहताना अनेकजण मित्र-मैत्रिणी किंवा कुटुंबासोबत जातात. मात्र ‘बंद दरवाजा’ इतका भयानक असल्याची प्रतिमा तयार झाली होती की, एकट्याने पाहण्याचं आव्हानच मोठं मानलं जात होतं.
थिएटरबाहेर ॲम्ब्युलन्सची चर्चा
‘बंद दरवाजा’च्या प्रदर्शनावेळी काही ठिकाणी थिएटरबाहेर ॲम्ब्युलन्स उभी ठेवली जायची, अशी चर्चा त्या काळात मोठ्या प्रमाणावर झाली. प्रेक्षकांना भीतीमुळे तब्येतीची समस्या जाणवली, तर तातडीने वैद्यकीय मदत मिळावी, हा त्यामागचा उद्देश असल्याचं सांगितलं जात होतं. या गोष्टीने चित्रपटाभोवतीचं गूढ आणि भीतीचं वातावरण अधिकच गडद झालं.
आजच्या दृष्टीने पाहिलं तर ही मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी वाटू शकते; मात्र त्या काळात या गोष्टींनी प्रेक्षकांच्या मनात प्रचंड उत्सुकता निर्माण केली होती.
कथानक आणि सादरीकरण
‘बंद दरवाजा’मध्ये ड्रॅकुलासारख्या राक्षसाची कथा दाखवण्यात आली होती. शतकानुशतके जिवंत राहणारा, रक्त पिणारा आणि लोकांच्या आयुष्यात भीती निर्माण करणारा हा पात्र मोठ्या पडद्यावर अत्यंत प्रभावीपणे साकारण्यात आला. चित्रपटातील अंधाऱ्या हवेल्या, रहस्यमय प्रयोगशाळा आणि अचानक समोर येणारे भयावह प्रसंग यामुळे प्रेक्षक दचकून जायचे.
या चित्रपटात कुनिका सदानंद, मंजित कुल्लर, Aruna Irani, अनिरुद्ध अग्रवाल, हशमत खान आणि Raza Murad यांनी महत्त्वाच्या भूमिका साकारल्या होत्या. विशेषत: अनिरुद्ध अग्रवाल यांनी साकारलेला राक्षसी अवतार प्रेक्षकांच्या लक्षात राहिला.
कमी बजेट, दमदार कमाई
या चित्रपटाचं बजेट केवळ ४० लाख रुपये होतं. त्या तुलनेत बॉक्स ऑफिसवर त्याने चांगली कमाई केली. देशांतर्गत ६८ लाख रुपयांचा गल्ला जमवत या चित्रपटाने निर्मात्यांना समाधान दिलं. कमी खर्चात बनलेले रामसे ब्रदर्सचे चित्रपट बहुतेक वेळा नफ्यात राहायचे. भयपट हा मुख्य प्रवाहापेक्षा वेगळा प्रकार असला तरी त्याला प्रेक्षकांची ठाम पसंती मिळत होती.
त्या काळातील इतर गाजलेले भयपट
१९८० आणि १९९० च्या दशकात हिंदी चित्रपटसृष्टीत अनेक भयपट गाजले. पुढील काळात Raaz, 1920, Darna Mana Hai, आणि Krishna Cottage यांसारख्या चित्रपटांनीही प्रेक्षकांना घाबरवलं. मात्र ‘बंद दरवाजा’सारखी भीती आणि त्याभोवतीचं गूढ वेगळ्याच स्तरावर मानलं जातं.
मार्केटिंगची अनोखी युक्ती
त्या काळात सोशल मीडिया नव्हता. प्रचारासाठी वर्तमानपत्रे, पोस्टर्स आणि तोंडी प्रसिद्धी यावरच भर होता. ‘एकट्याने पाहा आणि १० हजार जिंका’ किंवा ‘थिएटरबाहेर ॲम्ब्युलन्स’ अशा गोष्टींनी चित्रपटाभोवती रहस्य निर्माण केलं. हीच रामसे ब्रदर्सची मोठी ताकद होती—कमी साधनांतून जास्तीत जास्त परिणाम साधणे.
आजच्या पिढीसाठी आठवणींचा ठेवा
आजच्या प्रेक्षकांना ‘बंद दरवाजा’ पाहताना कदाचित त्यातील तांत्रिक बाबी साध्या वाटू शकतात. मात्र त्या काळात हा चित्रपट प्रेक्षकांसाठी एक वेगळाच अनुभव होता. भयपट म्हणजे केवळ रक्तपात नव्हे, तर वातावरणनिर्मिती आणि मनावर परिणाम करणारी मांडणी—हे रामसे ब्रदर्सनी दाखवून दिलं.
‘बंद दरवाजा’ हा केवळ एक भयपट नव्हता; तो त्या काळातील सिनेमागृहातील सामूहिक अनुभवाचा भाग होता. १० हजार रुपयांचं बक्षीस, थिएटरबाहेर उभी ॲम्ब्युलन्स आणि प्रेक्षकांच्या भीतीने भरलेल्या प्रतिक्रिया—या सगळ्यामुळे हा चित्रपट आजही चर्चेत राहतो. कमी बजेटमध्ये तयार होऊनही प्रेक्षकांच्या मनात कायमस्वरूपी ठसा उमटवणारा हा चित्रपट हिंदी भयपटांच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचं पान ठरतो.
