Indian Air Force कडून S-400 मिसाईल सिस्टीमचा व्हिडिओ जारी; शत्रूंना स्पष्ट संदेश
वायूशक्ती सरावाच्या पार्श्वभूमीवर शक्तीप्रदर्शन
भारताच्या हवाई संरक्षण क्षमतेचे दर्शन घडवत Indian Air Force ने अलीकडेच अत्याधुनिक S-400 एअर डिफेन्स मिसाईल सिस्टीमचा व्हिडिओ प्रसिद्ध केला आहे. या व्हिडिओमुळे देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चा सुरू झाली असून भारताच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेची ताकद पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे.
हा व्हिडिओ आगामी वायूशक्ती सरावाच्या पार्श्वभूमीवर प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. राजस्थानमध्ये होणाऱ्या वायूशक्ती कसरतीपूर्वी हा प्रचारात्मक व्हिडिओ तयार करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. या माध्यमातून भारतीय वायूसेनेने आपल्या सामरिक क्षमतेचे प्रदर्शन केले आहे.
S-400 मिसाईल सिस्टीमचे महत्त्व
भारताने रशियन बनावटीची अत्याधुनिक S-400 एअर डिफेन्स मिसाईल सिस्टीम खरेदी करून आपल्या संरक्षण क्षमतेत मोठी वाढ केली आहे. ही प्रणाली लांब पल्ल्यापर्यंत येणाऱ्या शत्रूच्या विमानांचा शोध घेऊन त्यांना नष्ट करण्याची क्षमता ठेवते.
S-400 प्रणालीमध्ये रडार तंत्रज्ञान अत्यंत प्रगत स्वरूपाचे आहे. ही प्रणाली शत्रूच्या विमानांचा 300 किलोमीटरपर्यंत अचूक शोध घेऊ शकते, असे संरक्षण तज्ज्ञांचे मत आहे. आधुनिक युद्धतंत्रात अशा प्रकारच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेला अत्यंत महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
‘दुश्मन नजरों से दूर हो सकता है, लेकिन…’ संदेशाची चर्चा
व्हिडिओमध्ये भारतीय वायूसेनेकडून एक प्रभावी संदेश देण्यात आला आहे. “दुश्मन पहुंच से बाहर हो सकता है, लेकिन नजरों से नहीं” असा कॅप्शन देण्यात आला असून यामधून भारताची संरक्षण सिद्धता दर्शवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
व्हिडिओ फुटेजमध्ये रडार प्रणालीद्वारे शत्रूच्या विमानांचा शोध घेणे आणि त्यानंतर एअर डिफेन्स सिस्टीम सक्रिय करणे असे दृश्य दाखवण्यात आले आहे. आधुनिक युद्धात रडार तंत्रज्ञान किती महत्त्वाचे आहे, याचेही प्रतीकात्मक प्रदर्शन या व्हिडिओतून करण्यात आले आहे.
ऑपरेशन सिंदूरची आठवण
व्हिडिओमध्ये अप्रत्यक्षपणे गेल्या वर्षी झालेल्या Operation Sindoor या कारवाईचा उल्लेख करण्यात आला आहे. या ऑपरेशनमध्ये भारतीय वायूसेनेने महत्त्वपूर्ण यश मिळवल्याचा दावा केला जात आहे.
अहवालानुसार, या ऑपरेशनदरम्यान शत्रूच्या हवाई दलावर मोठा दबाव निर्माण झाला होता. काही वृत्तांनुसार पाकिस्तानच्या अनेक विमानांचे नुकसान किंवा नाश करण्यात आला होता. मात्र संरक्षण मंत्रालयाकडून अधिकृतपणे नेमकी आकडेवारी जाहीर करण्यात आलेली नाही.
लांब पल्ल्याच्या लक्ष्यावर अचूक हल्ला
Indian वायूसेनेचे प्रमुख A. P. Singh यांनी ऑपरेशनच्या सामरिक पैलूंवर भाष्य केले आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, भारतीय संरक्षण दलाकडे सुमारे 300 किलोमीटर अंतरावरील लक्ष्य ओळखण्याची क्षमता आहे.
या कारवाईत Pakistan Air Force च्या काही उच्च तंत्रज्ञानयुक्त लढाऊ विमानांना लक्ष्य करण्यात आल्याचा दावा केला जात आहे. यामध्ये F-16 आणि J-17 श्रेणीतील फायटर जेट्सचा समावेश असल्याचे सांगितले जाते.
S-400 प्रणालीची कार्यपद्धती
S-400 ही लांब पल्ल्याची सरफेस-टू-एअर मिसाईल प्रणाली आहे. ही प्रणाली एकाच वेळी अनेक लक्ष्यांचा मागोवा घेऊ शकते. शत्रूची विमाने, ड्रोन किंवा क्षेपणास्त्रे शोधून त्यांचा नाश करणे हे या प्रणालीचे मुख्य काम आहे.
ही प्रणाली रडार सिग्नल इंटेलिजन्स तंत्रज्ञानावर आधारित असून आधुनिक युद्ध परिस्थितीत अत्यंत प्रभावी मानली जाते. त्यामुळे भारताच्या हवाई संरक्षण क्षमतेत लक्षणीय वाढ झाल्याचे संरक्षण विश्लेषकांचे मत आहे.
प्रचारात्मक व्हिडिओबाबत स्पष्टता
Indian संरक्षण सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा जारी करण्यात आलेला मिसाईल फायरिंग व्हिडिओ प्रत्यक्ष युद्ध कारवाईचा नाही. हा प्रचारात्मक स्वरूपाचा व्हिडिओ आहे.
२७ फेब्रुवारी रोजी राजस्थानमध्ये होणाऱ्या वायूशक्ती सरावासाठी हा व्हिडिओ तयार करण्यात आला आहे. या सरावाच्या माध्यमातून भारतीय वायूसेनेची ऑपरेशनल क्षमता प्रदर्शित केली जाणार आहे.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर संदेश
Indian संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, या व्हिडिओमुळे शेजारील देशांना स्पष्ट संदेश दिला जात आहे की भारताची हवाई संरक्षण यंत्रणा अत्यंत मजबूत आहे. आधुनिक युद्धामध्ये केवळ आक्रमण क्षमता नव्हे तर संरक्षण क्षमता देखील तितकीच महत्त्वाची असते.
संरक्षण तज्ज्ञांचे मत
Indian संरक्षण विश्लेषकांच्या मते, S-400 प्रणालीमुळे भारताची हवाई सुरक्षा मजबूत झाली आहे. विशेषतः ड्रोन हल्ले, क्षेपणास्त्र धोके आणि शत्रूच्या फायटर जेट्सपासून संरक्षण मिळण्यास मदत होते.
तज्ज्ञांनी असेही सांगितले की भविष्यातील युद्धात तंत्रज्ञानाधारित संरक्षण प्रणाली महत्त्वाची भूमिका बजावेल. भारताने अशा प्रकारच्या आधुनिक शस्त्रसज्जतेवर भर दिल्यास संरक्षण व्यवस्था अधिक मजबूत होऊ शकते.
सोशल मीडियावर प्रतिक्रिया
व्हिडिओ प्रसिद्ध झाल्यानंतर सोशल मीडियावर वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. काही नागरिकांनी भारतीय वायूसेनेच्या सामर्थ्याचे कौतुक केले आहे. तर काहींनी संरक्षण खर्च आणि सामरिक धोरणांवर चर्चा सुरू केली आहे.
भविष्यातील संरक्षण धोरण
भारत सरकार आणि संरक्षण मंत्रालय पुढील काळात हवाई संरक्षण तंत्रज्ञान अधिक सक्षम करण्यावर भर देत आहे. स्वदेशी संरक्षण उत्पादनाला प्रोत्साहन देणे आणि अत्याधुनिक प्रणाली विकसित करणे हा उद्देश आहे.
Indian Air Force ने प्रसिद्ध केलेला S-400 मिसाईल सिस्टीम व्हिडिओ भारताच्या संरक्षण सिद्धतेचे प्रतीक मानला जात आहे. प्रचारात्मक असला तरी या व्हिडिओमुळे सामरिक शक्तीचे प्रदर्शन झाले आहे. आधुनिक युद्ध परिस्थितीत हवाई संरक्षण प्रणालीचे महत्त्व अधोरेखित होत असून भारत या क्षेत्रात सातत्याने प्रगती करत असल्याचे दिसून येते.
