थायरॉईड आणि बद्धकोष्ठता (Thyroid and Constipation) यांचा संबंध जाणून घ्या. तज्ज्ञ सांगतात की हायपोथायरॉईडीझममुळे पचनसंस्था मंदावते आणि दीर्घकालीन बद्धकोष्ठता होऊ शकते.
थायरॉईड आणि बद्धकोष्ठता: तज्ज्ञांचा इशारा, 5 महत्त्वाची माहिती
आजकालच्या व्यस्त जीवनशैलीत अनेकांना फक्त आहार आणि जीवनशैलीवर लक्ष देऊन पचनाच्या समस्या सोडवण्याचा प्रयत्न केला जातो. पण तज्ज्ञांचा असा इशारा आहे की थायरॉईडचा असंतुलन, विशेषतः हायपोथायरॉईडीझम, दीर्घकालीन बद्धकोष्ठतेस कारणीभूत ठरू शकतो. चेंबूर येथील झेन मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलचे वरिष्ठ गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजीस्ट डॉ. मेघराज इंगळे सांगतात की, शरीरातील थायरॉईड हार्मोन्सचा योग्य प्रमाणात नसणे पचनसंस्थेवर थेट परिणाम करते.
1. थायरॉईड म्हणजे काय आणि त्याचा पचनसंस्थेवर प्रभाव
थायरॉईड हा शरीरातील एक लहान ग्रंथी असून तो शरीराचा चयापचय (Metabolism) नियंत्रित करतो. या ग्रंथीने तयार केलेले हार्मोन्स आतड्यांमधील स्नायूंच्या हालचालींवर प्रभाव टाकतात.
Related News
तुमचे शरीर “सामान्य” असले तरीही अस्वस्थ? ही 10 चिन्हे लक्षात घ्या!
“7 महत्त्वाचे Milk Vitamins : दूधातील व्हिटॅमिन्स घेऊन मिळवा आरोग्याचे अनमोल फायदे”
महिलांसाठी Powerful Superfood! Ragi Benefits मुळे आरोग्य होईल मजबूत – तज्ञांचा खुलासा
जेवणानंतर लगेच चहा-कॉफी पिणे आरोग्यास हानीकारक का ?
Liver Health Alert : 500+ कामे करणाऱ्या यकृताकडे दुर्लक्ष धोकादायक ! 10 Powerful सवयी ठेवा लक्षात
Dates Milk Benefits : 15 दिवसांत शरीरात होणारे शक्तिशाली बदल, जाणून घ्या जबरदस्त फायदे
Belly Fat कमी करण्यासाठी 3 Powerful योगासन – हट्टी पोटाची चरबीवर Super Effective उपाय!
Hangover Causes : दारू पिल्यानंतर हँगओव्हर का होतो? 7 धक्कादायक आणि Powerful कारणे जाणून घ्या
सावधान! ‘Vegetable Peels Benefits’ – या 4 भाज्यांची सालं काढणं ठरू शकतं धोकादायक; जाणून घ्या जबरदस्त फायदे
Are You Suffering From Thyroid Problems ? हे 7 चमत्कारी व्यायाम बदलतील तुमचे आयुष्य
हायपोथायरॉईडीझममध्ये थायरॉईड हार्मोन्सची पातळी कमी होते.
आतड्यांची हालचाल मंदावते.
परिणामस्वरूप, आठवड्यातून 3 पेक्षा कमी वेळा मलविसर्जन होते.
हे बदल दीर्घकाळ टिकल्यास बद्धकोष्ठता एक गंभीर समस्या बनू शकते.
डॉ. इंगळे म्हणतात, “बद्धकोष्ठतेची समस्या अनेकदा फक्त जीवनशैलीशी संबंधित मानली जाते, पण हायपोथायरॉईडीझमसारखी हार्मोनल समस्या तितकीच महत्त्वाची आहे.”
2. हायपोथायरॉईडीझमची सामान्य लक्षणे
मुंबईतील 38 वर्षीय पायल वोरा (नाव बदलले आहे) या कलाकाराने गेल्या एका वर्षापासून तीव्र बद्धकोष्ठतेचा सामना केला. त्यांच्या अनुभवातून खालील लक्षणे स्पष्ट झाली:
आठवड्यातून 2-3 वेळा मलविसर्जन
कोरडे व कठीण मल
मलविसर्जन करताना वेदना व जास्त ताण
पोट फुगणे, पोटदुखी
मळमळ, अपूर्ण मलविसर्जनाची भावना
वजन वाढ (8–10 किलो)
कोरडी त्वचा, थकवा, चिडचिड, मूड स्विंग्स
सविस्तर तपासणीनंतर पायल यांना हायपोथायरॉईडीझम निदान झाले. थायरॉईड औषधं, फायबरयुक्त आहार, नियमित व्यायाम आणि मेडिटेशनचा समावेश करून 2–3 महिन्यांत त्यांचे पचन सुधारले, आठवड्यातून 3–4 वेळा मलविसर्जन झाले आणि सुमारे 6 किलो वजन कमी झाले.
3. थायरॉईडमुळे बद्धकोष्ठतेची कारणे
3.1 चयापचयाचे मंदी
थायरॉईड हार्मोन्सची कमतरता शरीराचा चयापचय दर कमी करते.
पचनसंस्थेतील स्नायूंच्या हालचाली मंदावतात.
3.2 आतड्यांची हालचाल अनियमित होणे
पचनाची गती कमी झाल्यामुळे अन्न आतड्यांमध्ये जास्त वेळ राहते.
परिणामी, कोरडे मल तयार होतो आणि मलविसर्जन त्रासदायक होते.
3.3 पचनासंबंधी इतर त्रास
पोटदुखी, फुगणे, मळमळ, अपूर्ण मलविसर्जनाची भावना या समस्या उद्भवतात.
दीर्घकाळ लक्ष न दिल्यास ही समस्या गंभीर बनू शकते.
4. थायरॉईड तपासणी का महत्त्वाची आहे?
बद्धकोष्ठता केवळ जीवनशैलीशी संबंधित नाही, तर ती हार्मोनल असंतुलनाचा लक्षणात्मक इशारा असू शकते.
अनेक वेळा रुग्ण फक्त फायबर सप्लिमेंट्स किंवा आहार बदलून उपचार करतात.
मूळ कारण हायपोथायरॉईडीझम लक्षात येत नाही.
तज्ज्ञांचा इशारा:
आठवड्यातून 3 पेक्षा कमी मलविसर्जन
उपचारांना प्रतिसाद न देणारी बद्धकोष्ठता
थायरॉईड चाचण्या (TSH आणि Free T4) करून मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे.
5. योग्य उपचार आणि जीवनशैलीतील बदल
थायरॉईडची योग्य निदानानंतर खालील उपाय प्रभावी ठरतात:
थायरॉईड औषधं – हार्मोन संतुलन सुधारते
फायबरयुक्त आहार – फळे, भाज्या, साबुदाणा, ओट्स
नियमित व्यायाम – योग, चालणे, स्ट्रेचिंग
वजन नियंत्रण – अतिरिक्त वजन कमी करून आतड्यांवर ताण कमी होतो
तणाव कमी करणे – मेडिटेशन, प्राणायाम, पर्याप्त झोप
यामुळे पचनसंस्था सुधारते, वजन नियंत्रित राहते आणि बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होतो.
थायरॉईड आणि पचनसंस्था यांचा थेट संबंध
थायरॉईड हार्मोन्स आतड्यांमधील स्नायूंच्या हालचाली नियंत्रित करतात.
पातळी कमी झाली की हालचाल मंदावते
आतड्यांच्या सवयी अनियमित होतात
परिणामी, बद्धकोष्ठता दीर्घकाळ टिकते
तज्ज्ञांचा सल्ला
दीर्घकाळ चालणारी बद्धकोष्ठता, जिथे सामान्य उपाय उपयुक्त ठरत नाहीत, त्या प्रकरणात थायरॉईड तपासणी खूप गरजेची आहे.
योग्य निदान आणि उपचारांनी पचनसंस्था सुधारते, आरोग्य राखले जाते, आणि जीवनसत्त्वही वाढते.
थायरॉईड आणि बद्धकोष्ठता (Thyroid and Constipation) यांच्यातील संबंध अनदेखा करता येणार नाही. फक्त आहारावर लक्ष देऊन समस्या दूर होणार नाहीत; योग्य तपासणी आणि उपचारांनीच दीर्घकालीन आरोग्य सुधारता येते.आठवड्यातून 3 पेक्षा कमी मलविसर्जन, कोरडे मल, पोटदुखी, फुगणे, अपूर्ण मलविसर्जनाची भावना ही लाल झेंडा लक्षणे आहेत.थायरॉईड चाचणी करून योग्य औषधं व जीवनशैलीतील बदल केल्यास बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होतो.
read also : https://ajinkyabharat.com/2026-us-iran-conflict-shigella-threat-of-global-war/
