CBSE
CBSE Board Examinations 2026 : मूल्यमापन प्रक्रियेचे सविस्तर स्पष्टीकरण, ऑन-स्क्रीन मार्किंगसह अनेक महत्त्वाचे बदल
Central Board of Secondary Education (CBSE) ने इयत्ता १०वी आणि १२वीच्या बोर्ड परीक्षा २०२६ संदर्भात महत्त्वपूर्ण माहिती जाहीर केली आहे. बोर्डाकडून आयोजित थेट वेबकास्टद्वारे परीक्षा आयोजन, मूल्यांकन प्रक्रिया, नव्याने लागू करण्यात आलेली ऑन-स्क्रीन मार्किंग (OSM) प्रणाली, तसेच शाळा, शिक्षक, पालक आणि विद्यार्थ्यांच्या जबाबदाऱ्या याबाबत सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.
या सत्रामध्ये देशभरातील तसेच परदेशातील CBSE संलग्न शाळांचे मुख्याध्यापक, शिक्षक आणि इतर हितधारक मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते. यावेळी CBSE चे परीक्षा नियंत्रक Dr Sanyam Bhardwaj यांनी परीक्षा प्रक्रियेतील सुधारणा आणि डिजिटल मूल्यमापनाचे फायदे स्पष्ट केले.
१७ फेब्रुवारीपासून बोर्ड परीक्षा
CBSE कडून जाहीर करण्यात आलेल्या वेळापत्रकानुसार इयत्ता १०वी आणि १२वीच्या बोर्ड परीक्षा १७ फेब्रुवारी २०२६ पासून सुरू होणार आहेत. या परीक्षा भारतातील ३१ हजारांहून अधिक शाळांमध्ये तसेच २६ देशांमधील CBSE संलग्न केंद्रांवर घेतल्या जाणार आहेत. यंदा सुमारे ४६ लाख विद्यार्थी परीक्षेला बसण्याची शक्यता असून ८,०७४ पेक्षा जास्त परीक्षा केंद्रांवर परीक्षा आयोजित केली जाणार आहे.
Related News
सांगली जिल्हा परिषदेत राजकीय भूकंप! शिंदे-आजित पवार गट महाविकास आघाडीशी युतीच्या मार्गावर
आशियात तणाव वाढला : चीन–जपान संघर्ष उकळतोय!
दररोज 2–3 कप Coffee पिल्याने डिमेन्शियाचा धोका 20% कमी? नवा अभ्यास देतो धक्कादायक सत्य!
‘The 50’ : रिअॅलिटी शो म्हणजे स्वतःला सिद्ध करणं नाही; अनुभव घेणं आहे – रिद्धी डोगरा
Bigg Boss Marathi 6 : करण-प्राजक्ताचा गुपचूप प्रेमफुल!
12 किल्ल्यांचा अभिमान: छत्रपती शिवाजी महाराजांना युनेस्कोचा जागतिक वारसा सन्मान!
SJVN शेअरमध्ये 182% तुफान वाढ: गुंतवणूकदारांसाठी सुवर्णसंधी!
भारत बोधन एआय कॉनक्लेव्ह 2026 : शिक्षणात डिजिटल क्रांतीसाठी पाऊल
इयत्ता १०वीच्या परीक्षा गणित (स्टँडर्ड व बेसिक) या विषयाने सुरू होतील, तर इयत्ता १२वीसाठी बायोटेक्नॉलॉजी, एंटरप्रेन्युअरशिप, शॉर्टहँड (इंग्रजी व हिंदी) या विषयांनी सुरुवात होईल. दहावीच्या परीक्षा १० मार्च २०२६ रोजी, तर बारावीच्या परीक्षा ९ एप्रिल २०२६ रोजी संपणार आहेत.
“स्मार्ट परीक्षा, स्मार्ट मूल्यमापन” — CBSE ची नवी दिशा
वेबकास्टदरम्यान बोलताना डॉ. सान्यम भारद्वाज यांनी CBSE च्या सुधारणा-केंद्रित धोरणावर भर दिला.
“ही परीक्षा केवळ विद्यार्थ्यांचे ज्ञान तपासणारी नसून, आपली तयारी, तत्परता आणि निर्णयक्षमता यांचीही चाचणी घेणारी आहे. त्यामुळे प्रत्येकाने नियम, धोरणे आणि SOPs यांची पूर्ण माहिती असणे आवश्यक आहे,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
“Smart exam, smarter evaluation – नये भारत की पहचान” या घोषवाक्याअंतर्गत CBSE तंत्रज्ञानावर आधारित, पारदर्शक आणि वस्तुनिष्ठ मूल्यमापन पद्धती राबवत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
ऑन-स्क्रीन मार्किंग (OSM) प्रणाली : मोठा बदल
इयत्ता १२वीसाठी यंदा ऑन-स्क्रीन मार्किंग प्रणाली लागू करण्यात येत आहे. या डिजिटल मूल्यमापन पद्धतीमुळे पारंपरिक तपासणीतील अनेक अडचणी दूर होणार असल्याचे CBSE ने स्पष्ट केले.
डिजिटल मूल्यमापनाचे प्रमुख फायदे :
उत्तरपत्रिकांमधील टोटलिंग, पोस्टिंग आणि अपलोडिंगमधील चुका पूर्णपणे टाळता येणार
प्रशासकीय कामाचा भार कमी होणार
मूल्यमापन प्रक्रिया अधिक वेगवान
१२ दिवसांऐवजी केवळ ९ दिवसांत मूल्यांकन पूर्ण
भारतासह परदेशातील शिक्षकांचा सहभाग शक्य
केवळ उत्तरांवर लक्ष केंद्रित करता येणार
कागदाचा वापर कमी होऊन पर्यावरणपूरक प्रक्रिया
शिक्षकांच्या कौशल्य विकासाला चालना
CBSE च्या मते, डिजिटल प्रणालीमुळे शिक्षकांना अनावश्यक ताण न घेता अचूक आणि निष्पक्ष मूल्यमापन करता येईल.
मूल्यमापनासाठी विशेष तयारी
CBSE कडून मूल्यमापक शिक्षकांसाठी विशेष तयारी करण्यात येणार आहे. यामध्ये—
मार्किंग स्कीमवर सविस्तर चर्चा
मॉक मूल्यांकन सत्रे
डिजिटल प्लॅटफॉर्मचे प्रत्यक्ष प्रशिक्षण
मूल्यमापनाच्या गती, उपस्थिती आणि अचूकतेवर सतत लक्ष
या सर्व प्रक्रियांमुळे सर्व शाळांमध्ये एकसमान आणि गुणवत्तापूर्ण मूल्यमापन होईल, असा विश्वास बोर्डाने व्यक्त केला आहे.
परीक्षा केंद्रांसाठी महत्त्वाच्या सूचना
परीक्षा केंद्रांवर कोणतीही गडबड होऊ नये यासाठी CBSE ने स्पष्ट मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत :
गणित (041 आणि 241) तसेच हिंदी A आणि B चे प्रश्नपत्रिकांचे स्वतंत्र पॅकिंग
दहावी व बारावीच्या प्रश्नपत्रिकांची अचूक वर्गवारी
बसण्याची योग्य व नियोजित व्यवस्था
चुकीची प्रश्नपत्रिका वाटप होऊ नये याची दक्षता
परीक्षा केंद्रावर विषय बदलण्यास कोणत्याही परिस्थितीत परवानगी नाही
अफवा, सोशल मिडिया आणि गैरसमजांवर कडक कारवाई
परीक्षेदरम्यान सोशल मिडियावर पसरवल्या जाणाऱ्या अफवा, प्रश्नपत्रिका फुटल्याच्या खोट्या बातम्या याबाबत CBSE ने कडक भूमिका घेतली आहे.
CBSE च्या रणनीतीनुसार :
अप्रमाणित दावे शेअर करू नयेत
यूट्यूब व इतर प्लॅटफॉर्मवरील बनावट व्हिडिओंवर लक्ष
सोशल मिडिया कंपन्यांच्या प्रमुखांशी बैठका
संशयास्पद लिंक्सचा मागोवा
अधिकृत माहिती फक्त CBSE च्या वेबसाइटवर
अफवा पसरवणाऱ्यांवर FIR
सायबर पोलिसांचे सतत निरीक्षण
विद्यार्थ्यांवर UFM (Unfair Means) अंतर्गत कारवाई
पालक आणि शाळांची भूमिका महत्त्वाची
CBSE ने पालकांना विद्यार्थ्यांवर अनावश्यक दबाव टाकू नये, अफवांवर विश्वास ठेवू नये आणि अधिकृत माहितीवरच अवलंबून राहावे, असे आवाहन केले आहे. शाळांनीही परीक्षा प्रक्रियेबाबत पूर्ण सहकार्य करावे, असे बोर्डाने स्पष्ट केले.
शाळांसाठी महत्त्वाची सूचना
परीक्षांबाबत कोणतेही प्रश्न किंवा शंका असल्यास शाळांनी info.cbseexam@cbseshiksha.in या ई-मेलवर उद्या सायंकाळी ५ वाजेपर्यंत आपले प्रश्न पाठवावेत. CBSE कडून सर्व प्रश्नांचे संकलन करून FAQ स्वरूपात मार्गदर्शक सूचना शाळांना पाठवण्यात येणार आहेत.
CBSE बोर्ड परीक्षा २०२६ या केवळ परीक्षा नसून शिक्षण क्षेत्रातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहेत. डिजिटल मूल्यमापन, पारदर्शक प्रक्रिया, कडक नियम आणि तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर यामुळे परीक्षा व्यवस्थापन अधिक सक्षम होणार आहे. विद्यार्थी, पालक, शिक्षक आणि शाळा — सर्वांनी एकत्रितपणे सहकार्य केल्यास या सुधारणा निश्चितच यशस्वी ठरतील, असा विश्वास CBSE ने व्यक्त केला आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/bharat-bodhan-ai-conclave-2026-steps-for-digital-revolution-in-education/
