काय आहे पंतप्रधान मोदींच्या काळ्या ब्रीफकेसचं रहस्य? बटन दाबताच होते लोखंडी भिंत!
नवी दिल्ली : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सार्वजनिक कार्यक्रम, निवडणूक सभा किंवा परदेश दौऱ्यावर असताना त्यांच्या सोबत कायमच काही काळ्या सूटमध्ये, चष्मा घातलेले कमांडो दिसतात. त्यांच्या हातात अनेकदा एक साधी दिसणारी काळ्या रंगाची ब्रीफकेस असते. ही ब्रीफकेस पाहून सामान्य नागरिकांच्या मनात नेहमीच एकच प्रश्न निर्माण होतो – या काळ्या ब्रीफकेसमध्ये नेमकं काय असतं? काहीजण यामध्ये अण्वस्त्रांचे कोड असल्याचा दावा करतात, तर काही जण गुप्त सरकारी कागदपत्रांचा अंदाज लावतात. मात्र, या सर्व अफवांपलीकडे या ब्रीफकेसचं वास्तव अत्यंत वेगळं आणि राष्ट्रीय सुरक्षेशी थेट संबंधित आहे.
पंतप्रधानांच्या सुरक्षेसाठी वापरण्यात येणाऱ्या या ब्रीफकेसचं तांत्रिक नाव ‘पोर्टेबल बॅलिस्टिक शिल्ड’ (Portable Ballistic Shield) असं आहे. ही केवळ एक अटॅची नसून, ती गरज पडल्यास एका क्षणात मजबूत बुलेटप्रूफ भिंतीत रूपांतरित होते. कोणताही संभाव्य हल्ला झाल्यास पंतप्रधानांना तात्काळ संरक्षण देणं, हाच या ब्रीफकेसचा मुख्य उद्देश आहे.
कुतूहल आणि अफवांचा उगम
पंतप्रधानांच्या सुरक्षेभोवती नेहमीच गुप्ततेचं वलय असतं. त्यामुळे सोशल मीडियावर आणि चर्चांमध्ये या ब्रीफकेसविषयी अनेक अफवा पसरल्या आहेत. काही व्हिडिओंमध्ये या ब्रीफकेसला ‘न्यूक्लियर फुटबॉल’शी तुलना केली जाते. मात्र, सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते भारतात अशी कोणतीही अण्वस्त्र कोड प्रणाली या प्रकारे वाहून नेली जात नाही. ही ब्रीफकेस पूर्णपणे वैयक्तिक सुरक्षेसाठी डिझाइन करण्यात आलेली आहे.
काय आहे पोर्टेबल बॅलिस्टिक शिल्ड?
पोर्टेबल बॅलिस्टिक शिल्ड म्हणजे हलक्या वजनाचं, दुमडता येणारं बुलेटप्रूफ संरक्षण साधन. सामान्य स्थितीत ती एक साधी ब्रीफकेस वाटते. मात्र, धोका निर्माण होताच अवघ्या एका सेकंदात ती लोखंडी भिंतीसारखी उघडते. या शिल्डचा वापर जगातील अनेक देशांतील राष्ट्रप्रमुख, राष्ट्राध्यक्ष आणि अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींच्या सुरक्षेसाठी केला जातो.
एका बटनावर उघडते संरक्षण भिंत
या ब्रीफकेसची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे तिची ‘ग्रॅव्हिटी-असिस्टेड डिप्लॉयमेंट सिस्टिम’. कमांडो केवळ क्विक-रिलीज लॅच दाबतो आणि गुरुत्वाकर्षणाच्या मदतीने फोल्डिंग पॅनल्स झटपट खाली उघडतात. एका सेकंदाच्या आत ही ब्रीफकेस पंतप्रधानांच्या समोर बुलेटप्रूफ भिंतीचं रूप धारण करते. हल्ल्याच्या सुरुवातीच्या काही क्षणांमध्ये हीच सेकंदांची बचत जीव वाचवणारी ठरू शकते.
किती मजबूत आहे ही ब्रीफकेस?
या पोर्टेबल शिल्डमध्ये वापरण्यात आलेली तंत्रज्ञान NIJ लेव्हल 3 किंवा काही मॉडेल्समध्ये लेव्हल 4 पर्यंत संरक्षण देऊ शकते. म्हणजेच, ही शिल्ड एके-47, एसएलआरसारख्या रायफलमधून सुटणाऱ्या गोळ्यांनाही थोपवण्यास सक्षम असते. बॉम्बस्फोटातील छर्रे, पिस्तुलच्या गोळ्या आणि उच्च वेगाने येणाऱ्या प्रोजेक्टाइल्सपासूनही ती संरक्षण देते.
कोणत्या साहित्याचा वापर?
या ब्रीफकेसच्या निर्मितीसाठी अत्यंत प्रगत आणि महागड्या साहित्याचा वापर करण्यात आला आहे. यामध्ये केव्लर (Kevlar), अल्ट्रा-हाय मॉलिक्यूलर वेट पॉलीथिलीन (UHMWPE) आणि काही ठिकाणी सिरेमिक प्लेट्सचा वापर होतो. सॉफ्ट आर्मर आणि हार्ड आर्मर यांचं मिश्रण असलेल्या या शिल्डमध्ये अनेक स्तरांमध्ये विणलेले फायबर्स असतात, जे गोळीबाराचा धक्का शोषून घेतात.
संरक्षणासोबत प्रतिआक्रमणाची तयारी
ही ब्रीफकेस केवळ बचावासाठीच नाही तर प्रसंगी प्रतिआक्रमणासाठीही उपयुक्त ठरते. काही अहवालांनुसार, या शिल्डमध्ये एक गुप्त कप्पा असतो, ज्यामध्ये कमांडो पिस्तूल किंवा आवश्यक शस्त्र ठेवू शकतो. त्यामुळे हल्ला झाल्यास एकीकडे पंतप्रधानांचं संरक्षण करत दुसरीकडे हल्लेखोरांना रोखण्याची रणनीती राबवता येते.
कोण वापरतो ही ब्रीफकेस?
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या सुरक्षेची जबाबदारी ‘स्पेशल प्रोटेक्शन ग्रुप’ (SPG) कडे आहे. या ग्रुपमधील अत्यंत प्रशिक्षित कमांडोच ही ब्रीफकेस हाताळतात. या कमांडोंना या शिल्डचा वापर करण्यासाठी विशेष प्रशिक्षण दिलं जातं. कोणत्या क्षणी, कोणत्या कोनातून शिल्ड उघडायची, पंतप्रधानांना कसं कव्हर द्यायचं, याचा सराव नियमितपणे केला जातो.
परदेश दौऱ्यांमध्येही महत्त्वाची भूमिका
परदेश दौऱ्यांदरम्यान सुरक्षा धोके अधिक असू शकतात. अपरिचित वातावरण, मोठ्या प्रमाणावर गर्दी आणि आंतरराष्ट्रीय धोके लक्षात घेता ही ब्रीफकेस पंतप्रधानांच्या सुरक्षेचा महत्त्वाचा भाग ठरते. अनेक वेळा रेड कार्पेट रिसेप्शन, सार्वजनिक सभा किंवा खुल्या कार्यक्रमांमध्ये ही शिल्ड जवळ ठेवली जाते.
सोशल मीडियावर व्हायरल होणारे व्हिडिओ
अनेकदा सोशल मीडियावर या ब्रीफकेसचे व्हिडिओ व्हायरल होतात. काही व्हिडिओंमध्ये कमांडो ब्रीफकेस उघडून दाखवताना दिसतात, ज्यामुळे लोकांचं कुतूहल अधिकच वाढतं. मात्र, SPG आणि सरकारकडून या संदर्भात अधिकृत माहिती फारशी दिली जात नाही, कारण सुरक्षेशी संबंधित बाबी गुप्त ठेवणं आवश्यक असतं.
अण्वस्त्र कोड्सची अफवा कितपत खरी?
तज्ज्ञांच्या मते, भारतात अण्वस्त्र नियंत्रणासाठी अत्यंत वेगळी, बहुपातळी आणि सुरक्षित प्रणाली आहे. अण्वस्त्रांचे कोड कोणत्याही परिस्थितीत एका व्यक्तीच्या हातात किंवा अशा ब्रीफकेसमध्ये ठेवले जात नाहीत. त्यामुळे या ब्रीफकेसचा अण्वस्त्र प्रणालीशी कोणताही संबंध नाही.
आधुनिक सुरक्षेचं प्रतीक
पंतप्रधानांच्या हाताजवळ दिसणारी ही काळी ब्रीफकेस आधुनिक सुरक्षा व्यवस्थेचं प्रतीक मानली जाते. बदलत्या काळात धोकेही बदलत आहेत. गोळीबार, ड्रोन हल्ले, स्नायपर अटॅक अशा विविध संकटांना तोंड देण्यासाठी ही पोर्टेबल बॅलिस्टिक शिल्ड अत्यंत उपयुक्त ठरते.
दिसायला साधी वाटणारी पंतप्रधानांच्या कमांडोंच्या हातातील ही काळी ब्रीफकेस प्रत्यक्षात अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचं उदाहरण आहे. अफवा, गैरसमज आणि सोशल मीडियावरील दाव्यांपलीकडे जाऊन पाहिल्यास, ही ब्रीफकेस केवळ एक गोष्ट स्पष्ट करते – देशाच्या पंतप्रधानांच्या सुरक्षेसाठी कोणतीही तडजोड केली जात नाही. एका सेकंदात लोखंडी भिंतीसारखं संरक्षण देणारी ही शिल्ड म्हणजे आधुनिक भारताच्या सुरक्षा व्यवस्थेचा मजबूत किल्ला आहे.
