Obesity in India गंभीर समस्या बनत आहे; तेलंगणा, दिल्ली, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश आणि महाराष्ट्रातील लोक झपाट्याने लठ्ठपणाचा शिकार होत आहेत. आर्थिक पाहणी अहवाल 2025-26 नुसार शहरी भागात विशेषतः वाढती स्थिती चिंताजनक आहे.
Obesity in India: झपाट्याने वाढणारे लठ्ठपण
भारत आज एका गंभीर आरोग्य संकटाचा सामना करत आहे – Obesity in India प्रौढ लोकसंख्येत झपाट्याने वाढत आहे. आर्थिक पाहणी अहवाल 2025-26 नुसार, देशातील काही राज्यांमध्ये लठ्ठपणाचा आलेख चिंताजनक पातळीवर पोहोचला आहे. यात तेलंगणा, दिल्ली, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश आणि महाराष्ट्र आघाडीवर आहेत. शहरी जीवनशैलीतील बदल, प्रोसेस्ड फूडचे वाढते सेवन आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव हे मुख्य कारण ठरत आहेत.
आर्थिक पाहणी अहवालातील आकडेवारी
तेलंगणा
तेलंगणात लठ्ठ महिलांचे प्रमाण 28.6% वरून 30.1% वर पोहोचले आहे. पुरुषांमध्ये ही वाढ अधिक धक्कादायक असून, 24.2% वरून थेट 32.3% वर गेली आहे. शहरी भागात या आकड्यांमध्ये अजूनही वाढ दिसून येते.
Related News
5 भयानक कारणे की भारतात Junk Food वर त्वरित नियंत्रण का आवश्यक आहे
2025: मासिक पाळी अनियमित होण्यामागे PCOS–PCOD कारणीभूत? जाणून घ्या सविस्तर माहिती
ट्रम्प सरकारचा नवा नियम;H-1B व्हिसानंतर आता ग्रीन कार्ड नियमातही बदल, भारतीयांसाठी मोठा धक्का
भारतीय आहार : 5 कारणे जे त्याला आरोग्यासाठी धोका बनवतात – आयसीएमआरने दिला इशारा
दिल्ली
दिल्ली ही राज्य पूर्णपणे संकटग्रस्त आहे. येथे 41.3% महिला आणि 38% पुरुष लठ्ठपणाच्या विळख्यात आहेत. शहरी जीवनशैली, फास्ट फूडचे अतिसेवन आणि व्यायामाचा अभाव यामुळे हे प्रमाण प्रचंड वाढले आहे.
तामिळनाडू
तामिळनाडूत 40.4% महिला आणि 37% पुरुष अतिवजनाचे शिकार आहेत. येथे खास करून मोठ्या शहरांमध्ये Obesity in India हा गंभीर समस्या बनली आहे.
आंध्र प्रदेश
आंध्र प्रदेशमध्ये 36.3% महिला आणि 33% पुरुष लठ्ठपणाचा सामना करत आहेत. शहरांमध्ये स्थिती गंभीर असून, ग्रामीण भागात थोडीशी सुधारणा दिसते.
महाराष्ट्र
महाराष्ट्रातही लठ्ठपणाची वाढ चिंताजनक आहे. मुंबई आणि पुणे या महानगरांमध्ये शहरी लोकांमध्ये 30% पेक्षा अधिक लोक अतिवजनाच्या समस्येशी संघर्ष करत आहेत.
कारणे – बदलती जीवनशैली आणि अयोग्य आहार
Obesity in India वाढण्यामागे मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
अतिप्रक्रिया केलेले अन्न (Ultra-processed food): समोसे, फ्रेंच फ्रायज, पिझ्झा, बर्गर यांचा वाढता वापर.
साखरेचे प्रमाण वाढले: शीतपेय, मिठाई आणि पॅकेज्ड पदार्थांमुळे लठ्ठपणा वाढतो.
शारीरिक हालचालींचा अभाव: ऑफिस आणि घराच्या कामांमध्ये बसून राहणे, व्यायामाचा अभाव.
डिजिटल जीवनशैली: मोबाईल, टीव्ही, गेमिंगमुळे मुलांमध्ये सक्रिय खेळाचा अभाव.
जैविक आणि आनुवंशिक कारणे: काही लोक ज्या प्रकारे अन्न पचवतात आणि चरबी साठवतात, त्यामध्ये फरक.
शहरी आणि ग्रामीण भागातील लठ्ठपणाचा फरक
आर्थिक पाहणी अहवालानुसार, शहरी आणि ग्रामीण भागांमध्ये लठ्ठपणाचा फरक स्पष्ट दिसतो. शहरी पुरुषांमध्ये लठ्ठपणाचे प्रमाण 29.8% असून, ग्रामीण पुरुषांमध्ये फक्त 19.3% आहे. महिलांमध्येही शहरी भागातील वाढ अधिक आहे; येथे 24% ते 30% महिलांमध्ये अतिवजनाची समस्या आहे, तर ग्रामीण भागात ही टक्केवारी तुलनेने कमी आहे. या फरकामागे शहरी जीवनशैलीची भूमिका मोठी आहे. शहरी भागात लोकांची दैनंदिन हालचाल कमी आहे, कार्यालयीन कामांमुळे जास्त वेळ बसून राहावे लागते आणि व्यायामासाठी वेळ मिळत नाही.
तसेच, फास्ट फूड, प्रोसेस्ड फूड आणि साखरेचे प्रमाण वाढल्याने Unhealthy eating habits लठ्ठपणाची गती वाढवतात. याशिवाय, ताण, रात्री उशिरा जेवण आणि इलेक्ट्रॉनिक साधनांवर अधिक वेळ घालवणे यामुळे शारीरिक हालचाल कमी होते. ग्रामीण भागात तरीही लोकांचे काम शारीरिकदृष्ट्या जास्त असून, घरगुती जेवणावर भर असल्यामुळे लठ्ठपणाचे प्रमाण कमी आहे. त्यामुळे शहरी जीवनशैली आणि आहाराच्या चुकीच्या सवयी हे लठ्ठपण वाढण्यामागील मुख्य कारण ठरत आहेत.
मुलांमध्ये लठ्ठपण – भारताची तिसरी जागा जागतिक स्तरावर
मुलांमध्ये लठ्ठपणाच्या वेगाबाबत भारत जगात तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. 5 ते 17 वर्षांपर्यंतच्या मुलांमध्ये अतिवजनाचे प्रमाण जलद गतीने वाढत आहे. यामुळे भविष्यातील वयस्कर लोकसंख्येवर हृदयविकार, डायबेटीज, हायपरटेन्शन सारखे आजार वाढतील.
आरोग्याचे परिणाम
Obesity in India फक्त वजन वाढण्यापुरते मर्यादित नाही. याचे परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत:
हृदयविकार आणि स्ट्रोकचा धोका वाढणे.
टाइप 2 डायबेटीजचा प्रादुर्भाव.
हाडांवरील ताण आणि गठियाचा धोका.
मानसिक आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम, आत्म-सम्मान कमी होणे.
शाळेत आणि ऑफिसमध्ये कार्यक्षमतेवर परिणाम.
उपाय – वेळेत प्रतिबंध गरजेचा
संतुलित आहार: ताजे फळ, भाज्या, कडधान्यांचे सेवन वाढवणे.
नियमित व्यायाम: योगा, चालणे, जिम किंवा खेळ यामध्ये सहभागी होणे.
साखर कमी करणे: शीतपेय, मिठाई, जंक फूड टाळणे.
सामाजिक जागरूकता मोहिमा: शाळा आणि समाजात आहार आणि व्यायामाबाबत माहिती देणे.
पालकांचे मार्गदर्शन: मुलांच्या आहारावर लक्ष ठेवणे, व्यायामाला प्रोत्साहन देणे.
अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी देखील संसदेत म्हटले आहे की, लोकसंख्येचा फायदा घेण्यासाठी नागरिकांनी संतुलित जीवनशैली अंगीकारावी.
सरकारचे प्रयत्न आणि धोरणात्मक उपाय
शाळांमध्ये हेल्थ एज्युकेशन इंट्रोडक्शन.
शहरांमध्ये सार्वजनिक पार्क आणि व्यायाम सुविधा वाढवणे.
जंक फूडवर कर आणि प्रतिबंधात्मक धोरणांची अंमलबजावणी.
हेल्थ सर्व्हे आणि डेटा ट्रॅकिंगद्वारे लठ्ठपणाची नियमित नोंद.
भारत आज Obesity in India या गंभीर संकटाचा सामना करत आहे. तेलंगणा, दिल्ली, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश आणि महाराष्ट्र या राज्यांमध्ये लठ्ठपणाचा आलेख झपाट्याने वाढत आहे. मुलांमध्ये लठ्ठपणाचा वेग जगात तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. शहरी भागात स्थिती अधिक गंभीर आहे. वेळेत प्रतिबंधात्मक उपाय न केल्यास, ही समस्या सामाजिक आणि आर्थिक आव्हाने निर्माण करेल.
लोकांनी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि जीवनशैलीतील बदल करून या संकटावर नियंत्रण ठेवणे गरजेचे आहे. सरकार आणि समाजाने एकत्र येऊन ही समस्या कमी करण्यासाठी उपाययोजना करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/heartfelt-tribute-to-the-martyrs-of-nagpur-mahavitaran-on-independence-day/
