नवी दिल्ली : रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादीमीर पुतिन आज विशेष विमानाने भारत दौऱ्यावर दाखल झाले असून उद्या सकाळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यासोबत त्यांची महत्त्वाची शिखर बैठक होणार आहे. रशिया–युक्रेन युद्धानंतर पुतिन यांचा हा पहिलाच भारत दौरा असल्याने या भेटीकडे संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय समुदायाचं लक्ष लागलं आहे. या भेटीत संरक्षण, ऊर्जा, व्यापार आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अनेक महत्त्वाचे करार होण्याची शक्यता असून, त्याचे दूरगामी परिणाम केवळ भारत-रशियावरच नव्हे, तर अमेरिका, युरोप आणि विशेषतः पाकिस्तानवर देखील होणार आहेत.
रशिया आणि भारताची मैत्री अनेक दशकांची आहे. शीतयुद्धाच्या काळापासून दोन्ही देश संरक्षण, अंतराळ तंत्रज्ञान आणि ऊर्जा क्षेत्रात एकमेकांचे विश्वासू भागीदार राहिले आहेत. सध्याच्या जागतिक राजकीय परिस्थितीतही भारताने रशियाशी आपले संबंध तोडलेले नाहीत. रशिया–युक्रेन युद्ध सुरू झाल्यानंतर पश्चिमी देशांनी मॉस्कोवर निर्बंध लादले, पण भारताने आपल्या ऊर्जा गरजांसाठी रशियाकडून सवलतीच्या दरात तेल खरेदी सुरूच ठेवली. याच पार्श्वभूमीवर अमेरिकेसह काही देशांनी भारतावर राजनैतिक दबाव वाढविला असून, तेल खरेदी थांबवावी यासाठी कठोर भूमिका घेतली आहे.
आज संध्याकाळी पुतिन नवी दिल्लीत दाखल झाल्यानंतर उद्या सकाळी मोदी–पुतिन यांच्यात द्विपक्षीय बैठक होणार आहे. या बैठकीत ऊर्जा करारांबरोबरच संरक्षण विषयक चर्चा सर्वाधिक महत्त्वाची मानली जात आहे. रशियाकडून मिळणारे कच्चे तेल, नैसर्गिक वायू आणि दीर्घकालीन इंधन पुरवठ्याचे करार यावर शिक्कामोर्तब होऊ शकते. मात्र, या भेटीत संरक्षण क्षेत्रात होणाऱ्या संभाव्य करारांवर संपूर्ण दक्षिण आशियाचं लक्ष खिळलं आहे.
Related News
Shocking Bangladesh Aid : हिंदूंवरील हल्ल्यांदरम्यान भारताकडून 60 कोटींची मदत ? राजकारण तापलं ! (Budget 2026)
Balochistan Attack : धक्कादायक 48 हल्ल्यांनी पाकिस्तान हादरले! 14 शहरांत भीषण स्फोट, 125+ मृत्यू – Operation Herof ची दहशत
संपूर्ण देश उद्ध्वस्त करू शकतो… ट्रम्पच्या धमकीने इराणसह जागतिक तणाव वाढला!
2026: India-यूएई कराराने आंतरराष्ट्रीय धोरणात नवा टर्न
2026 :अमेरिकेतून भारतासाठी मोठा दिलासा: Tariff वाढवण्याचा धोका टळला
2026 Ajit डोवाल म्हणाले, नेतृत्व आणि निर्णयक्षमता राष्ट्रासाठी अत्यावश्यक
Trumpचा भारताविरोधी दंगल: 500 टक्के टॅरिफची धमकी आणि व्यापार संघर्ष
डोनाल्ड Trumpच्या निर्णयांमुळे जग महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर – एकटाच रोखू शकतो, असा 1 दावा
S-500 प्रोमेथियस: हायपरसोनिक आणि ICBM रोखण्याची रशियाची अभेद्य सिस्टिम
अमेरिकेतून समोर आलेला 1 धक्कादायक व्हिडीओ; Maduro यांच्या बाबतीत नेमकं काय घडलं?
BrahMos-2 समोर शत्रूची एअर डिफेन्स निष्प्रभ, वेळेत ओळख अशक्य!
Pakistan भारतासोबत मैत्री करण्यास उतावीळ, बांगलादेशातील फोटोवर 1 दावा
संरक्षण करारामुळे पाकिस्तानमध्ये अस्वस्थता
या बैठकीचं सर्वात जास्त टेन्शन पाकिस्तानला आहे. कारण भारत आणि रशियामध्ये जर आधुनिक लढाऊ तंत्रज्ञानासंबंधी मोठे करार झाले, तर पाकिस्तानची सुरक्षा गणिते कोलमडणार आहेत. विशेषतः रशियाचे पाचव्या पिढीचे स्टेल्थ फायटर जेट SU-57 भारताला देण्याबाबत चर्चा सुरू असल्याचे संकेत आहेत. हे विमान रडारवर सहज दिसत नाही, अतिशय वेगवान असून अत्याधुनिक शस्त्रसज्ज क्षमतेने युक्त आहे. भारताच्या हवाई दलात SU-57 सामील झाल्यास हवाई युद्धात पाकिस्तानला मोठा धक्का बसणार आहे.
SU-57 सोबतच सर्वाधिक चिंता व्यक्त केली जात आहे ती S-500 एअर डिफेन्स सिस्टिमबाबत. ही प्रणाली S-400 पेक्षा अनेक पावलं पुढे असून, दीर्घ अंतरावरून येणारी बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रं, क्रूझ मिसाइल, ड्रोन आणि फायटर जेट्स यांना हवेतच पाडण्याची क्षमता तिच्यात आहे. S-500 प्रणाली 500 ते 600 किलोमीटरच्या परिघात शत्रूच्या हवाई हालचालींवर अंकुश ठेवू शकते.
S-400 ची ताकद पाकिस्तानने अनुभवली
भारताने 2018 मध्ये रशियासोबत पाच रेजिमेंट S-400 एअर डिफेन्स सिस्टिम खरेदीचा करार केला होता. यापैकी तीन रेजिमेंट भारतात कार्यान्वित झाल्या असून उर्वरित दोन अद्याप मिळायच्या आहेत. ऑपरेशन सिंदूरच्या काळात या सिस्टिमची प्रभावी क्षमता पाहायला मिळाली. पाकिस्तानकडून भारताच्या हवाई हद्दीत घुसण्याचा प्रयत्न करणारे ड्रोन, क्षेपणास्त्र आणि फायटर जेट S-400 मुळे निष्प्रभ झाले. काही पाकिस्तानी विमाने 300 किलोमीटर आत पाडण्यात भारतीय सुरक्षा दल यशस्वी ठरले, अशी माहितीही विविध संरक्षण तज्ज्ञांनी दिली होती.
यामुळेच पाकिस्तानमध्ये S-400 बाबत मोठी भीती निर्माण झाली होती. आता जर त्याहून प्रगत S-500 भारताच्या ताब्यात आली, तर पाकिस्तानच्या हवाई संरक्षण व्यवस्थेची पूर्णपणे उघडझाप होणार आहे.
पाकिस्तानसाठी धोका किती वाढणार?
S-500 सिस्टिम भारताकडे आल्यास पाकिस्तानच्या फायटर जेट्स—विशेषतः F-16 आणि JF-17—यांना उडणेही अवघड होईल. युद्धजन्य परिस्थितीत पाकिस्तानला आपली विमाने देशाच्या सीमेपासून दूर, अफगाणिस्तान किंवा इराणच्या जवळच्या बेसवर लपवावी लागतील, अशी शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. याचा थेट परिणाम पाकिस्तानच्या एअर स्ट्राइक क्षमतेवर होणार असून युद्धाच्या प्रसंगी त्यांची आक्रमक रणनीती कोलमडू शकते.
पाकिस्तानच्या दृष्टीने सर्वात मोठी चिंता म्हणजे, भारताच्या हवाई तंत्रज्ञानात झालेली झपाट्याने होणारी प्रगती त्यांच्याशी असलेलं सामरिक संतुलन बदलत आहे. एकेकाळी तुल्यबल मानले जाणारे दोन्ही देश, आज मात्र हवाई सामर्थ्याच्या बाबतीत वेगवेगळ्या स्तरावर पोहोचले आहेत.
अमेरिका आणि युरोपची अस्वस्थता
या भेटीमुळे पाकिस्तान जितका चिंतेत आहे, तितकीच अमेरिका व युरोपमध्येही हालचाल वाढली आहे. भारत आणि रशियामधील ऊर्जा करार कायम राहिल्यास रशियाला युद्धासाठी आवश्यक आर्थिक बळ मिळू शकते, अशी भीती पश्चिमी राष्ट्रांना आहे. अमेरिकेची भूमिका भारतावर दबाव टाकण्याची असून तेल खरेदी रोखण्यासाठी विविध आर्थिक उपाययोजना करण्याचे संकेतही देण्यात येत आहेत.
मात्र, भारताने नेहमीच आपलं धोरण “राष्ट्रीय हित सर्वप्रथम” असंच ठेवले आहे. देशाच्या ऊर्जा सुरक्षा आणि लष्करी सज्जतेसाठी आवश्यक असलेले करार करताना तो कोणत्याही दबावाला बळी पडत नाही, हे यापूर्वीही सिद्ध झाले आहे.
उद्याच्या बैठकीवर सगळ्यांची नजर
मोदी–पुतिन भेटीत नेमके कोणते करार होतील, याची औपचारिक माहिती उद्या जाहीर होणार आहे. पण सध्या सुरू असलेल्या चर्चांवरून एवढे निश्चित आहे की, संरक्षण आणि ऊर्जा क्षेत्रात काही महत्त्वपूर्ण निर्णय होण्याची शक्यता आहे. हे करार भारताच्या सामरिक ताकदीत मोठी भर घालणारे ठरू शकतात.
पाकिस्तानची इच्छा काय?
या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानची एकच इच्छा आहे—भारताने S-500 सिस्टिम खरेदी करू नये आणि SU-57 फायटर डील पुढे जाऊ नये. पण भारत आणि रशियाच्या परस्पर विश्वासाच्या नात्यामुळे पाकिस्तानच्या इच्छेला फारसं महत्त्व दिलं जाणार नाही, हे जवळपास निश्चित आहे.
सामरिक चित्र बदलणार?
एकूणच मोदी–पुतिन भेटीमुळे भारताच्या सामरिक ताकदीत मोठी झेप घेण्याची शक्यता आहे. त्याचा थेट परिणाम दक्षिण आशियातील लष्करी संतुलनावर होणार आहे. विशेषतः पाकिस्तानसाठी ही भेट धडधड वाढवणारी ठरणार असून, येत्या काळात त्यांच्या संरक्षण धोरणात मोठे बदल करण्याची वेळ येऊ शकते, असे तज्ज्ञ मानतात.
उद्या होणाऱ्या ऐतिहासिक भेटीतून काय निष्पन्न होतं, हे संपूर्ण जग पाहणार आहे. मात्र, एक गोष्ट स्पष्ट आहे—मोदी–पुतिन टेबलावर बसताच पाकिस्तानचा तणाव मात्र नव्याने वाढलेला दिसतोय.
read also : https://ajinkyabharat.com/mitchell-starcs-explosive-performance-modeled-by-wasim-akram/
