मध्यपूर्वेत सध्या युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण झाली असून त्याचे पडसाद संपूर्ण जगभर उमटताना दिसत आहेत. फेब्रुवारी महिन्याच्या शेवटी इस्रायल आणि अमेरिकेनं इराणवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर परिस्थिती अधिकच चिघळली. याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणनं आखाती देशांमधील अमेरिकेच्या सैनिकी तळांना लक्ष्य करत मोठ्या प्रमाणावर ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले चढवले. या हल्ल्यांचा सर्वाधिक फटका संयुक्त अरब अमिराती (यूएई) विशेषतः दुबईला बसला.
इराणनं होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणारी जलवाहतूक रोखल्यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही मोठा परिणाम झाला. खनिज तेलाच्या वाहतुकीवर याचा थेट परिणाम झाला आणि तेलाच्या किमती वाढल्या. या सर्व परिस्थितीत यूएईसारख्या तेलसमृद्ध आणि पर्यटनावर आधारित अर्थव्यवस्थेला मोठा धक्का बसला.
दुबई हे जगातील अत्यंत सुरक्षित आणि प्रगत शहर म्हणून ओळखलं जातं. परंतु इराणच्या अत्याधुनिक ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांनी दुबईच्या हवाई सुरक्षा व्यवस्थेलाही भेदलं. अनेक महत्त्वाच्या ठिकाणी स्फोट झाले आणि नागरिकांमध्ये भीतीचं वातावरण निर्माण झालं. परिस्थिती इतकी गंभीर झाली की दुबईतील हवाई वाहतूकही बंद करण्याचा निर्णय घ्यावा लागला.
Related News
या गंभीर परिस्थितीत यूएईचे अध्यक्ष शेख मोहम्मद बिन जायद अल-नाहयान यांनी तातडीने इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्याशी संपर्क साधला. हा एकच फोन कॉल यूएईसाठी संकटमोचक ठरला. इस्रायलनं तातडीने मदतीचा हात पुढे केला आणि जगप्रसिद्ध ‘आयर्न डोम’ हवाई सुरक्षा यंत्रणा यूएईमध्ये तैनात करण्याचा निर्णय घेतला.
आयर्न डोम ही इस्रायलची अत्याधुनिक संरक्षण प्रणाली आहे जी हवेतून येणाऱ्या ड्रोन, रॉकेट्स आणि क्षेपणास्त्रांना हवेतच नष्ट करण्याची क्षमता ठेवते. या यंत्रणेच्या मदतीनं इस्रायल अनेक वर्षांपासून स्वतःचं संरक्षण करत आहे. मात्र, ही यंत्रणा पहिल्यांदाच इस्रायलबाहेर तैनात करण्यात आली, ज्यामुळे हा निर्णय ऐतिहासिक ठरला.
इस्रायलनं केवळ यंत्रणाच पाठवली नाही, तर त्यासोबत प्रशिक्षित ऑपरेटर्सची टीमही यूएईमध्ये पाठवली. यामुळे आयर्न डोम प्रभावीपणे कार्यान्वित होऊ शकला. इराणनं यूएईवर जवळपास 550 बॅलेस्टिक आणि क्रूझ क्षेपणास्त्रांनी हल्ले केले होते. तसेच 2200 पेक्षा अधिक ड्रोनचा वापर करण्यात आला होता. मात्र आयर्न डोमच्या सहाय्यानं या हल्ल्यांपैकी बहुतांश हल्ले हवेतच निष्फळ ठरवण्यात आले.
जरी काही क्षेपणास्त्रं लक्ष्यावर पोहोचली आणि काही प्रमाणात नुकसान झालं, तरी मोठ्या प्रमाणावर होऊ शकणारं नुकसान टळलं. त्यामुळे दुबई पूर्णतः उद्ध्वस्त होण्यापासून वाचलं. या घटनेमुळे इस्रायल आणि यूएई यांच्यातील संबंध अधिक दृढ झाले आहेत.
विशेष म्हणजे, 2020 साली इस्रायल आणि यूएईमध्ये ‘अब्राहम अकॉर्ड’ नावाचा शांतता करार झाला होता. या करारानंतर दोन्ही देशांमध्ये आर्थिक, तांत्रिक आणि सुरक्षा क्षेत्रात सहकार्य वाढलं आहे. सध्याच्या संकटात इस्रायलनं दिलेली मदत हा त्या कराराचा मोठा परिणाम मानला जात आहे.
या संपूर्ण घटनेनं मध्यपूर्वेतील राजकारणात मोठे बदल होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अमेरिकेची थेट उपस्थिती कमी असताना इस्रायलसारखा देश पुढे येऊन यूएईला मदत करत असल्यामुळे नव्या आंतरराष्ट्रीय समीकरणांची निर्मिती होत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, आयर्न डोमसारख्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानामुळे भविष्यातील युद्धांचे स्वरूप बदलणार आहे. पारंपरिक युद्धाऐवजी ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांच्या सहाय्यानं होणाऱ्या हल्ल्यांवर नियंत्रण ठेवणं ही मोठी गरज बनली आहे. अशा परिस्थितीत आयर्न डोमसारखी प्रणाली देशांच्या सुरक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे.
एकूणच, एका फोन कॉलमुळे सुरू झालेली मदत आणि त्यातून वाचलेलं दुबई हे आधुनिक तंत्रज्ञान आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याचं उत्कृष्ट उदाहरण ठरलं आहे. या घटनेनं जगाला एक स्पष्ट संदेश दिला आहे की संकटाच्या काळात योग्य निर्णय आणि त्वरित कृती केल्यास मोठं नुकसान टाळता येऊ शकतं.
read also: https://ajinkyabharat.com/aam-aadmi-partys-big-push-raghav-chadhas-resignation-2/
