भारतीय रेल्वेची देशातील पहिली हायड्रोजन ट्रेन 17 जुलैपासून हरियाणातील जिंद-सोनीपत मार्गावर धावणार आहे. 12 स्थानके, 90 किमीचा प्रवास, तिकीट दर, वेग, वैशिष्ट्ये आणि संपूर्ण माहिती जाणून घ्या.
भारताची पहिली हायड्रोजन ट्रेन 17 जुलैला धावणार! 12 स्थानके, 90 किमी प्रवास; जाणून घ्या 10 मोठ्या गोष्टी
नवी दिल्ली : भारतीय रेल्वे हरित ऊर्जेकडे आणखी एक मोठे पाऊल टाकत देशातील पहिली हायड्रोजन इंधनावर चालणारी ट्रेन सुरू करण्याच्या तयारीत आहे. ही ऐतिहासिक सेवा हरियाणातील जिंद–सोनीपत रेल्वे मार्गावर सुरू होणार असून 17 जुलै रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते या ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवला जाणार असल्याची माहिती समोर आली आहे.
हायड्रोजन इंधनावर चालणारी ही ट्रेन भारतीय रेल्वेच्या आधुनिक आणि पर्यावरणपूरक प्रवासाची नवी सुरुवात मानली जात आहे. आतापर्यंत डिझेल, वीज आणि कोळशावर आधारित रेल्वे सेवा उपलब्ध होती. आता हायड्रोजन तंत्रज्ञानामुळे प्रदूषण कमी करण्यास आणि स्वच्छ ऊर्जा वापराला मोठी चालना मिळणार आहे.
Related News
5 मोठे दावे! विनायक राऊतांची धक्कादायक पहिली प्रतिक्रिया; सुनेच्या आरोपांवर दिलं सविस्तर उत्तर
10 मोठे खुलासे : तुकाराम मुंढे यांचे धाडसी विधान, दबाव, धाडी आणि २५० कोटींच्या आरोपांवर रोखठोक उत्तर
हवेतच फुटली विमानाची खिडकी; 1 प्रवाशाचे अर्धे शरीर बाहेर फेकले, पुढे जे घडलं ते हादरवणारं
5 आखाती देशांवर इराणचा भीषण क्षेपणास्त्र हल्ला; अमेरिकेच्या प्रत्युत्तराने युद्धाचा महाभडका
विनायक राऊत यांच्यावर सूनेचे 7 गंभीर आरोप; पत्रकार परिषदेत मोठे खुलासे
POCSO आरोपीचा भयावह खूनी खेळ; संपूर्ण Timeline उघड ! 36 मिनिटांत 6 जणांचा थरारक खून!
85% इथेनॉलवर धावणारी Yamaha FZ Blue Flex भारतात लाँच; 1.24 लाखांत मिळणार पर्यावरणपूरक बाईक
1 तरुणावर जीवघेणा हल्ला; धाडसी युवकांनी 2 मिनिटांत उलटवला डाव , भरदिवसा लुटीचा थरार!
विजय सपकाळचा चमत्कारिक बचाव ; 11 तास मृत्यूशी झुंज! ढिगाऱ्यातून पत्नीला शेवटचा सेल्फी
भारतीय रेल्वेसाठी ऐतिहासिक टप्पा
भारतात प्रथमच हायड्रोजन फ्युएल सेल तंत्रज्ञानाचा वापर रेल्वे सेवेमध्ये केला जात आहे. या प्रकल्पाला रेल्वे मंत्रालयाने मंजुरी दिल्यानंतर रेल्वे प्रशासनाने 1200 किलोवॅट क्षमतेच्या हायड्रोजन प्रोपल्शन सिस्टिमसह 10 डब्यांच्या स्वदेशी ट्रेनसेटची निर्मिती केली आहे.
ही ट्रेन ताशी सुमारे 75 किलोमीटर वेगाने धावणार असून प्रवाशांना सुरक्षित, शांत आणि प्रदूषणमुक्त प्रवासाचा अनुभव देईल.
कोणत्या मार्गावर धावणार?
देशातील पहिली हायड्रोजन ट्रेन उत्तर रेल्वेच्या जिंद–सोनीपत या सुमारे 90 किलोमीटर लांबीच्या मार्गावर धावणार आहे. हा मार्ग पायलट प्रकल्प म्हणून निवडण्यात आला आहे. या प्रयोगाच्या यशानंतर देशातील इतर मार्गांवरही हायड्रोजन ट्रेन सुरू करण्याचा रेल्वेचा मानस आहे.
12 स्थानकांवर थांबा
या मार्गावर ट्रेन पुढील स्थानकांवर थांबणार आहे.
- जिंद
- जिंद सिटी
- पांडू पिंडारा
- ललित खेडा
- भांबेवा
- ईशापूर खेरी
- बुटाना
- खंडराई
- गोहाना
- राभरा
- लाठ
- मोहना हरियाणा
- बरवासिनी
- सोनीपत
या मार्गामुळे स्थानिक प्रवाशांनाही मोठा फायदा होणार आहे.
किती असेल प्रवासाचा वेळ?
जिंद ते सोनीपत हे 90 किलोमीटर अंतर ही ट्रेन सुमारे दोन तासांत पार करेल. ट्रेन क्रमांक 74010 सकाळी 7.40 वाजता जिंद येथून सुटून सकाळी 9.40 वाजता सोनीपत येथे पोहोचेल.
परतीच्या प्रवासात ट्रेन क्रमांक 74009 सकाळी 10.40 वाजता सोनीपतहून सुटून दुपारी 1 वाजता जिंद येथे पोहोचेल.
तिकीट दर किती असतील?
अधिकृत दर अद्याप जाहीर झाले नसले तरी पायलट प्रकल्पासाठी तिकीट दर सामान्य प्रवाशांना परवडतील, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे. प्राथमिक माहितीनुसार तिकीट दर 5 रुपये ते 25 रुपये दरम्यान असू शकतात.
यामुळे सामान्य नागरिकांनाही आधुनिक आणि पर्यावरणपूरक रेल्वेचा अनुभव अत्यल्प खर्चात घेता येईल.
एकावेळी किती प्रवासी?
10 डब्यांच्या या ट्रेनमध्ये एकावेळी 682 प्रवासी प्रवास करू शकतील. प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि तांत्रिक देखरेखीसाठी सुरुवातीच्या तीन महिन्यांत विशेष प्रशिक्षित कर्मचारी ट्रेनमध्ये उपस्थित राहतील.
हायड्रोजन ट्रेनचे फायदे
हायड्रोजनवर चालणाऱ्या रेल्वेमुळे अनेक महत्त्वाचे फायदे होणार आहेत.
- कार्बन उत्सर्जनात मोठी घट
- पर्यावरणपूरक वाहतूक व्यवस्था
- कमी ध्वनी प्रदूषण
- स्वच्छ ऊर्जा वापर
- डिझेलवरील अवलंबित्व कमी
- भविष्यातील हरित रेल्वे प्रणालीला चालना
जगातील अनेक विकसित देशांमध्ये हायड्रोजन ट्रेनचा वापर सुरू झाला असून आता भारतही या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा भाग बनत आहे.
पुढे कोणत्या राज्यांना मिळणार लाभ?
जिंद–सोनीपत मार्गावरील चाचणी यशस्वी झाल्यानंतर भारतीय रेल्वे देशातील इतर अनेक मार्गांवरही हायड्रोजन ट्रेन सुरू करण्याचा विचार करत आहे. विशेषतः कमी अंतराच्या नॉन-इलेक्ट्रिफाइड मार्गांवर ही सेवा सुरू होण्याची शक्यता आहे.
भारताच्या हरित भविष्याकडे मोठे पाऊल
कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी भारताने अनेक महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्टे निश्चित केली आहेत. इलेक्ट्रिक वाहने, सौर ऊर्जा, हरित हायड्रोजन आणि आता हायड्रोजन ट्रेनच्या माध्यमातून देश स्वच्छ ऊर्जेकडे वेगाने वाटचाल करत आहे.
रेल्वे क्षेत्रात हायड्रोजन तंत्रज्ञानाचा वापर केवळ पर्यावरणासाठीच नव्हे तर ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा मानला जात आहे.
महत्त्वाच्या 10 गोष्टी
- 17 जुलै रोजी पहिली हायड्रोजन ट्रेन सुरू होणार.
- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हिरवा झेंडा दाखवणार.
- जिंद–सोनीपत मार्गावर धावणार.
- एकूण 90 किमी अंतर.
- 12 प्रमुख स्थानकांवर थांबा.
- 1200 किलोवॅट हायड्रोजन प्रोपल्शन सिस्टिम.
- 10 डब्यांचा स्वदेशी ट्रेनसेट.
- 682 प्रवाशांची क्षमता.
- ताशी 75 किमी वेग.
- तिकीट 5 ते 25 रुपयांदरम्यान असण्याची शक्यता.
भारतीय रेल्वेच्या इतिहासातील हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात असून, हरित ऊर्जा, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि शाश्वत विकासाच्या दिशेने देशाने आणखी एक मोठे पाऊल टाकले आहे. जिंद–सोनीपत मार्गावरील या प्रकल्पाच्या यशानंतर देशभरातील अनेक रेल्वे मार्गांवर हायड्रोजन ट्रेन धावण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.
