जगातले 22 मुस्लिम देश आपल्या कृतीतून भारतावर दाखवणार विश्वास; पाकिस्तानला सणसणीत चपराक
पाकिस्तान नेहमीच स्वतःला मुस्लिम जगताचा तथाकथित नेता म्हणून सादर करण्याचा प्रयत्न करत आला आहे. भारताविरोधात मुस्लिम देशांना भडकवणे, काश्मीरचा मुद्दा आंतरराष्ट्रीय पातळीवर नेणे आणि भारताला कोंडीत पकडण्याचे प्रयत्न पाकिस्तानकडून सातत्याने केले जातात. मात्र आता ही रणनीती फसताना दिसत आहे. जगातील तब्बल २२ मुस्लिम देश भारतात होणाऱ्या एका उच्चस्तरीय बैठकीत सहभागी होणार असल्याने पाकिस्तानला मोठा राजनैतिक धक्का बसण्याची शक्यता आहे.
भारतामध्ये दुसऱ्यांदा अरब लीगमधील परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक होणार आहे. या बैठकीला अरब लीगचे सर्व २२ सदस्य देश उपस्थित राहण्याची दाट शक्यता आहे. पश्चिम आशियात सुरू असलेले युद्ध, वाढती अस्थिरता आणि जागतिक राजकारणातील बदलत्या समीकरणांच्या पार्श्वभूमीवर ही बैठक अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. विशेष म्हणजे या बैठकीचे यजमानपद भारताकडे असणे, हे भारताच्या वाढत्या जागतिक प्रभावाचे आणि कूटनीतिक विश्वासार्हतेचे मोठे प्रतीक मानले जात आहे.
पाकिस्तानला बसणारी सणसणीत चपराक
पाकिस्तान अनेक वर्षांपासून असा दावा करत आला आहे की मुस्लिम देश भारताच्या विरोधात उभे आहेत. मात्र २२ मुस्लिम देशांचे परराष्ट्र मंत्री भारतात येऊन चर्चा करणार असल्याने हा दावा पूर्णपणे कोसळताना दिसत आहे. ही बैठक म्हणजे केवळ एक औपचारिक कार्यक्रम नसून, अरब आणि मुस्लिम जगताचा भारतावर असलेला विश्वास याचे ठळक उदाहरण आहे.
Related News
विशेष म्हणजे पाकिस्तान स्वतः आर्थिक संकटात सापडलेला असताना आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर वेगळा पडत असताना, भारत मात्र सर्व गटांशी संवाद साधणारा विश्वासार्ह भागीदार म्हणून पुढे येत आहे. यामुळे पाकिस्तानची कूटनीती पुन्हा एकदा अपयशी ठरल्याचे स्पष्ट होत आहे.
कोणते देश या बैठकीत सहभागी होणार?
सूत्रांच्या माहितीनुसार, पुढील अरब आणि मुस्लिम देशांचे परराष्ट्र मंत्री या बैठकीत सहभागी होऊ शकतात:
सौदी अरेबिया, इजिप्त, संयुक्त अरब अमिरात (UAE), कतर, कुवैत, ओमान, बहरीन, जॉर्डन, इराक, लेबनान, सीरिया, मोरोक्को, ट्युनिशिया, अल्जिरिया, लीबिया, सूडान, सोमालिया, जिबूती, मॉरिटानिया, कोमोरोस, येमेन आणि पॅलेस्टाइन.
या देशांची उपस्थिती ही भारतासाठी राजनैतिकदृष्ट्या अत्यंत मोठी उपलब्धी मानली जात आहे.
अशांत पश्चिम आशियाच्या पार्श्वभूमीवर बैठक
ही बैठक अशा वेळी होत आहे, जेव्हा संपूर्ण पश्चिम आशिया अस्थिरतेच्या भोवऱ्यात अडकलेला आहे.
- गाझामधील युद्ध
- इराण-अमेरिका यांच्यातील वाढता तणाव
- रेड सागरात हुती बंडखोरांकडून होणारे हल्ले
- इस्रायल-पॅलेस्टाइन संघर्ष
या सर्व घडामोडींमुळे संपूर्ण प्रदेशात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. अरब जगत या मुद्द्यांवर विभागलेले असतानाच भारत मात्र कोणत्याही एका गटाच्या बाजूने न झुकता संतुलित आणि संवादकाची भूमिका बजावत आहे. याच भूमिकेमुळे भारतावर विश्वास वाढत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
बैठकीतील प्रमुख अजेंडा काय असेल?
या उच्चस्तरीय बैठकीत भारत आणि अरब देशांमध्ये पुढील महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची शक्यता आहे:
- राजकीय आणि रणनीतिक सहकार्य
- दहशतवादविरोधी लढा आणि समुद्री सुरक्षा
- व्यापार, गुंतवणूक आणि कनेक्टिविटी
- पश्चिम आशियातील शांतता आणि स्थिरता
- ऊर्जा सुरक्षा (Energy Security)
दहशतवाद हा मुद्दा विशेषतः पाकिस्तानसाठी चिंतेचा ठरू शकतो, कारण भारताने सातत्याने सीमापार दहशतवादाचा मुद्दा आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मांडला आहे.
भारताची ऊर्जा सुरक्षा आणि अरब देश
भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेपैकी ८० टक्क्यांहून अधिक तेल आयात करतो. यापैकी जवळपास ६० टक्के तेल पुरवठा अरब देशांकडून होतो. त्यामुळे अरब देशांशी भारताचे संबंध केवळ राजनैतिकच नव्हे, तर आर्थिकदृष्ट्याही अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
तेल पुरवठ्यातील कोणताही अडथळा भारतातील महागाई, चलन मूल्य आणि आर्थिक स्थैर्यावर थेट परिणाम करू शकतो. अशा परिस्थितीत ही बैठक भारताच्या एनर्जी सिक्युरिटी डिप्लोमेसीसाठी निर्णायक ठरण्याची शक्यता आहे.
IMEC कॉरिडोर म्हणजे काय?
या बैठकीत India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC) या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पावरही चर्चा होऊ शकते. हा प्रकल्प चीनच्या ‘बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्ह’ला (BRI) पर्याय म्हणून पाहिला जात आहे.
IMEC कॉरिडोरमुळे:
- भारत, पश्चिम आशिया आणि युरोप यांना जोडणारा नवा व्यापार मार्ग निर्माण होईल
- वाहतूक खर्च आणि वेळ कमी होईल
- जागतिक व्यापारात भारताची भूमिका अधिक मजबूत होईल
मात्र तज्ज्ञांच्या मते, अरब देशांच्या राजकीय सहमतीशिवाय हा प्रकल्प पुढे जाऊ शकत नाही. त्यामुळेच भारतात होणारी ही बैठक रणनैतिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची ठरते.
भारताची संतुलित कूटनीती
भारताने गेल्या काही वर्षांत पश्चिम आशियातील सर्व गटांशी संतुलित संबंध ठेवले आहेत. इस्रायलसोबत मजबूत संबंध असतानाच पॅलेस्टाइनच्या प्रश्नावरही भारताने मानवी दृष्टिकोन कायम ठेवला आहे. इराण, सौदी अरेबिया आणि UAE या परस्पर विरोधी गटांशीही भारताने संवाद कायम ठेवला आहे. याच संतुलित धोरणामुळे भारत आज ‘ट्रस्टेड पार्टनर’ म्हणून ओळखला जात आहे.
२२ मुस्लिम देशांचे परराष्ट्र मंत्री भारतात येणे ही केवळ एक बैठक नाही, तर ती भारताच्या जागतिक नेतृत्वावर शिक्कामोर्तब करणारी घटना ठरू शकते. पाकिस्तानसाठी हा मोठा राजनैतिक धक्का असून, भारतासाठी हा कूटनीतिक विजय मानला जात आहे. बदलत्या जागतिक राजकारणात भारत मध्यवर्ती भूमिकेत येत असल्याचे हे स्पष्ट संकेत आहेत.
