Russia-India Crude Oil : भारत खरंच रशियाकडून इंधन खरेदी थांबवणार? ट्रम्प यांच्या दाव्यामागचं वास्तव काय?
India आणि अमेरिका यांच्यात बहुप्रतिक्षित व्यापारी करारावर अखेर शिक्कामोर्तब झाला असून, या करारानंतर आंतरराष्ट्रीय राजकारणात आणि ऊर्जा बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी थेट जगजाहीर दावा करत “भारत आता रशियाकडून कच्च्या तेलाची खरेदी करणार नाही,” असे विधान केले. याचवेळी भारतावर लादण्यात आलेले ५० टक्के टॅरिफ थेट १८ टक्क्यांवर आणण्यात आल्याची घोषणा देखील करण्यात आली आहे.
या घोषणेनंतर एकच प्रश्न उपस्थित झाला आहे— खरंच भारत रशियाकडून तेल खरेदी थांबवणार आहे का? की हा केवळ अमेरिकेचा राजकीय आणि व्यापारी दबावाचा भाग आहे?
भारत-अमेरिका व्यापारी करार : नेमकं ठरलं तरी काय?
भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापारी करारावर ट्रम्प आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यात फोनवर चर्चा झाली. त्यानंतर अमेरिकेने भारतावर लादलेले उच्च टॅरिफ मोठ्या प्रमाणात कमी करण्याची घोषणा केली.
Related News
पाकिस्तानला 1 मोठा धक्का! मित्रदेश Turkey नेच केली पोलखोल, संरक्षण कराराला थेट नकार
Cuba Oil Tariff Crisis: धक्कादायक निर्णयामुळे जगात तणाव; ‘मातृभूमी किंवा मृत्यू’ म्हणत क्यूबाची अमेरिकेला ताकदवान चेतावणी
2026: “पत्नी सुंदर आहे म्हणून मंत्रीपद?” – ट्रम्पचा धक्कादायक खुलासा, सोशल मीडियात संतापाची लाट
PM Modi Venezuela Call : 5 निर्णायक मुद्द्यांवर ऐतिहासिक चर्चा, भारत-व्हेनेझुएला संबंधांना नवे बळ
2026: अमेरिकेच्या टॅरिफ दबावात India ची मोठी बाजी; EU कराराला अमेरिकेची दाद
2026: Iranने थेट भारताचे आभार मानले; अमेरिका संतप्त, चीन-पाकिस्तानही एकाच बाजूला
2026: Pakistan मोठ्या संकटात; ट्रम्प यांना खुश करण्याचा प्रयत्न अंगलट, देशात राजकीय भूकंप
मोदींनी नाव घेताच ट्रेंडिंगमध्ये आलेलं दुर्मीळ फळ; ‘समुद्री बकथॉर्न’ म्हणजे नेमकं काय?
India वर 500 टक्के टॅरिफ? अमेरिकेचा खळबळजनक दावा, रशियापासून दूर केले भारत!
2026: India-यूएई कराराने आंतरराष्ट्रीय धोरणात नवा टर्न
2026: India–पाकिस्तान एकाच मंचावर?
Donald Trump चा धक्कादायक निर्णय: 75 देशांच्या नागरिकांना व्हिसा बंदी – भारतावर परिणाम?
या करारातील ठळक मुद्दे
भारतावर लादलेले ५०% टॅरिफ थेट १८% वर
येत्या काही दिवसांत टॅरिफ शून्यापर्यंत आणण्याचे आश्वासन
भारत-अमेरिका द्विपक्षीय व्यापाराला गती देण्याचा दावा
भारताने रशियाकडून इंधन खरेदी थांबवण्याचा अप्रत्यक्ष उल्लेख
मात्र या संपूर्ण घोषणेत भारतीय सरकारकडून रशियाविषयी कोणतीही अधिकृत भूमिका जाहीर करण्यात आलेली नाही, ही बाब तितकीच महत्त्वाची ठरते.
ट्रम्प यांचा दावा : राजकीय वक्तव्य की ठोस करार?
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ज्या पद्धतीने भारत रशियाकडून तेल खरेदी करणार नसल्याचा दावा केला, तो एकतर्फी आणि अमेरिकाकेंद्रित असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
ट्रम्प यांनी यापूर्वीही अनेकदा:
भारतावर टॅरिफ वाढवण्याच्या धमक्या
रशियाकडून तेल खरेदी थांबवण्याचे आवाहन
युक्रेन युद्धासाठी रशियावर दबाव
अशा स्वरूपाची वक्तव्ये केली आहेत. मात्र India च्या ऊर्जा धोरणावर कोणत्याही परकीय राष्ट्राचा थेट हस्तक्षेप स्वीकारण्याची भूमिका भारताने आजवर कधीही घेतलेली नाही.
भारत-रशिया मैत्री : दशकानुदशकांची भक्कम साथ
India आणि रशिया यांचे संबंध हे केवळ व्यापारापुरते मर्यादित नाहीत. राजकीय, लष्करी, कूटनीतिक आणि ऊर्जा क्षेत्रात दोन्ही देशांमध्ये खोलवर संबंध आहेत.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
शीतयुद्धाच्या काळापासून रशिया (माजी सोव्हिएत संघ) भारताचा विश्वासू मित्र
संयुक्त राष्ट्रात भारताच्या बाजूने अनेक वेळा व्हेटो
काश्मीर प्रश्नावर भारताला राजनैतिक पाठिंबा
संरक्षण क्षेत्रातील भागीदारी
2019 ते 2023 दरम्यान भारताच्या एकूण शस्त्रास्त्र आयातीपैकी 36% रशियाकडून
S-400 क्षेपणास्त्र प्रणाली
ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र प्रकल्प
लढाऊ विमाने, पाणबुडी, रणगाडे
या पार्श्वभूमीवर भारत अचानक रशियापासून पूर्णपणे फारकत घेईल, अशी शक्यता तज्ज्ञ नाकारतात.
रशियन तेल : भारतासाठी ‘लाईफलाईन’
India हा जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा तेल आयातदार देश आहे.
भारताची ऊर्जा गरज
India आपल्या एकूण इंधन गरजेपैकी सुमारे 88% इंधन आयात करतो
2024-25 मध्ये भारताने एकूण तेल आयातीपैकी 35% तेल रशियाकडून खरेदी केले
युक्रेन युद्धानंतर पश्चिमी देशांनी रशियावर निर्बंध लादले. याचाच फायदा भारताला झाला.
भारताला मिळालेले फायदे
जागतिक बाजारभावापेक्षा स्वस्त दरात कच्चे तेल
परकीय चलन बचत
महागाई नियंत्रणात
पेट्रोल-डिझेल दर स्थिर ठेवण्यास मदत
चार वर्षांत भारत-रशिया व्यापार 131 अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचला, ज्यामध्ये ऊर्जा क्षेत्राचा वाटा सर्वाधिक आहे.
अमेरिका का नाराज आहे?
अमेरिकेची नाराजी ही केवळ भारतापुरती मर्यादित नाही.
अमेरिकेची भूमिका
युक्रेन युद्धात रशियाला आर्थिकदृष्ट्या कमजोर करणे
रशियन तेलावर निर्बंध
मित्रदेशांनी रशियाकडून ऊर्जा खरेदी करू नये, यासाठी दबाव
India मात्र ‘राष्ट्रीय हित प्रथम’ या भूमिकेवर ठाम आहे.
व्हेनेझुएलाचा पर्याय : व्यवहार्य की अशक्य?
ट्रम्प यांनी India ने रशियाऐवजी व्हेनेझुएलाकडून तेल खरेदी करावी, असा पर्याय सुचवला.
मात्र तज्ज्ञ सांगतात:
व्हेनेझुएलावरही अमेरिकेचे निर्बंध
पुरवठा साखळी गुंतागुंतीची
वाहतूक खर्च अधिक
राजकीय अस्थिरता
म्हणूनच व्हेनेझुएला हा रशियाचा व्यवहार्य पर्याय ठरत नाही.
भारत सरकारची भूमिका : मौन पण अर्थपूर्ण
या संपूर्ण घडामोडींवर:
भारताने अमेरिकेचे आभार मानले
टॅरिफ कपातीचे स्वागत केले
मात्र रशियाकडून तेल खरेदी थांबवण्याच्या दाव्यावर कोणतेही खंडन किंवा समर्थन केलेले नाही
राजनैतिक भाषेत हे मौन भारताची स्वायत्त भूमिका दर्शवते, असे तज्ज्ञ मानतात.
तज्ज्ञांचे मत : “India रशियन तेलाशिवाय चालू शकत नाही”
ऊर्जा क्षेत्रातील तज्ज्ञ, माजी मुत्सद्दी आणि अर्थतज्ज्ञ यांचे एकमत आहे की:
भारतासाठी रशियन तेल आर्थिकदृष्ट्या अपरिहार्य
अचानक खरेदी थांबवणे अशक्य
पर्यायी स्रोत महाग आणि अपुरे
“भारत कोणत्याही एका देशाच्या दबावाखाली आपले ऊर्जा धोरण बदलणार नाही,” असे स्पष्ट मत अनेकांनी व्यक्त केले आहे.
ट्रम्प यांचा दावा आणि वास्तव यातील फरक
डोनाल्ड ट्रम्प यांचा दावा हा:
राजकीय दबावाचा भाग
आगामी निवडणुका आणि आंतरराष्ट्रीय प्रतिमा जपण्याचा प्रयत्न
भारत-अमेरिका व्यापाराला गाजावाजा देण्याचा मार्ग
वास्तव मात्र वेगळे आहे. India रशियाकडून तेल खरेदी तात्काळ थांबवेल, अशी कोणतीही अधिकृत घोषणा नाही. उलट, ऊर्जा सुरक्षा, आर्थिक हित आणि दीर्घकालीन मैत्री लक्षात घेता भारत रशियाशी संबंध तोडण्याची शक्यता अत्यंत कमी आहे. आजही भारत बहुध्रुवीय परराष्ट्र धोरणावर ठाम आहे अमेरिकेशी व्यापार, रशियाशी मैत्री आणि राष्ट्रीय हित हेच भारताच्या धोरणाचे केंद्रबिंदू आहेत.
read also:https://ajinkyabharat.com/2026-actress-deepika-padukone-became-a-lawyer-like-ranveers-mother/
