Ambulanceचे पूर्ण रूप काय? रुग्णवाहिकेचे किती प्रकार आहेत? ही महत्त्वाची माहिती तुम्हाला माहितीच नसेल!
एखाद्याची तब्येत अचानक बिघडली, अपघात झाला किंवा जीवावर बेतणारी परिस्थिती निर्माण झाली, की सर्वप्रथम आपल्या तोंडातून एकच वाक्य निघतं – “लवकर Ambulance बोलवा!” मात्र, या शब्दाचा अर्थ, त्यामागचं पूर्ण रूप आणि रुग्णवाहिकांचे वेगवेगळे प्रकार याबाबत बहुतेकांना फारशी माहिती नसते. अनेकदा गरजेच्या वेळी चुकीची रुग्णवाहिका मागवली जाते आणि त्यामुळे वेळ, पैसा आणि कधी कधी रुग्णाचं नुकसानही होतं.
अचानक आजारपण, अपघात किंवा जीवावर बेतणारी परिस्थिती उद्भवली की सर्वात आधी अॅम्ब्युलन्सची गरज भासते. पण अशा वेळी अॅम्ब्युलन्स म्हणजे नेमकं काय, तिचं पूर्ण रूप काय आहे आणि कोणत्या रुग्णासाठी कोणती अॅम्ब्युलन्स योग्य ठरते, हे जाणून घेणं तितकंच महत्त्वाचं असतं. ‘Ambulance’ हा शब्द लॅटिनमधील Ambulare या शब्दावरून आला असून त्याचा अर्थ चालणे असा होतो. वैद्यकीय भाषेत अॅम्ब्युलन्सचं पूर्ण रूप Emergency Medical Automobile किंवा आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा देणारं वाहन असं मानलं जातं. रुग्णाला सुरक्षितपणे आणि कमीत कमी वेळेत उपचार केंद्रात पोहोचवणं हे अॅम्ब्युलन्सचं मुख्य उद्दिष्ट आहे.
सध्या रुग्णाच्या प्रकृतीनुसार वेगवेगळ्या प्रकारच्या अॅम्ब्युलन्स उपलब्ध आहेत. बेसिक लाईफ सपोर्ट (BLS) अॅम्ब्युलन्स सौम्य आजार किंवा स्थिर रुग्णांसाठी वापरली जाते. अॅडव्हान्स्ड लाईफ सपोर्ट (ALS) अॅम्ब्युलन्स गंभीर रुग्णांसाठी असून त्यात व्हेंटिलेटर व प्रशिक्षित कर्मचारी असतात. अतिगंभीर रुग्णांसाठी मोबाईल आयसीयू (MICU) उपयुक्त ठरते, तर लांब अंतरासाठी एअर अॅम्ब्युलन्सचा वापर होतो. त्यामुळे योग्य अॅम्ब्युलन्सची निवड ही अनेकदा रुग्णाच्या जीवासाठी निर्णायक ठरू शकते.
Related News
झुरळांची दहशत संपवा! 5 रामबाण घरगुती उपाय जे देतील कायमची सुटका
The Most Dangerous Cancer Affecting Men : प्रोस्टेट कॅन्सरची 7 धक्कादायक लक्षणं तुम्हाला माहीत आहेत का?
Risk of Brain Stroke in Winter : जाणून घ्या 7 अत्यंत महत्त्वपूर्ण खबरदारीचे उपाय
अंधश्रद्धा आणि मानसिक आजाराच्या विळख्यात तरुणाचा दुर्दैवी अंत
हिवाळ्यात गरम Water प्यावे की टाळावे? तज्ज्ञांचा 1 सल्ला
आकोलखेड येथे मोफत दंत तपासणी शिबिराला नागरिकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद
विजय पजई यांचा “हेल्थ इज वेल्थ” प्रोजेक्ट जिल्हास्तरीय विज्ञान प्रदर्शनासाठी प्रथम क्रमांकाने निवडला
स्त्रियांमध्ये पोटदुखी का धोकादायक ठरू शकते?
भावूक खुलासा: कॅन्सर सर्जरीनंतर Dipika Kakkar चे आयुष्य बदलले – जाणून घ्या 7 धक्कादायक गोष्टी
मानवजातीवर मोठं संकट? प्रथमच H5N5 बर्ड फ्लूची मानवाला लागण, तज्ज्ञही चिंतेत
5 मजबूत उत्तेजक घटकांसह पतंजली: आयुर्वेद‑योग आधारित स्वदेशी क्रांतीचा सकारात्मक प्रभाव
‘Ambulance’ शब्दाचा अर्थ आणि उगम
‘अॅम्ब्युलन्स’ हा शब्द लॅटिन भाषेतील ‘Ambulare’ या शब्दावरून आला आहे.
‘Ambulare’ म्हणजे – चालणे किंवा हालचाल करणे.
सुरुवातीच्या काळात युद्धभूमीवर जखमी सैनिकांना हलवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या चलनवलनक्षम वैद्यकीय सेवेला ‘अॅम्ब्युलन्स’ असं म्हटलं जायचं. कालांतराने हा शब्द वैद्यकीय आपत्कालीन वाहनांसाठी रूढ झाला.
अॅम्ब्युलन्सचे पूर्ण रूप काय?
बर्याच जणांना वाटतं की अॅम्ब्युलन्स हे फक्त एक सामान्य नाव आहे. मात्र वैद्यकीय क्षेत्रात याचे एक विस्तारित पूर्ण रूप वापरले जाते.
अॅम्ब्युलन्सचे प्रचलित पूर्ण रूप:
AMBULANCE
Automobile for Medical and Basic Urgent Life-saving Care in Emergency
मराठीत अर्थ :
आपत्कालीन आणि जीवघेण्या परिस्थितीत तातडीची वैद्यकीय सेवा देण्यासाठी वापरले जाणारे वाहन
हे वाहन केवळ रुग्णाला रुग्णालयात पोहोचवण्यासाठी नसून, वाटेतच रुग्णाचा जीव वाचवण्यासाठी आवश्यक प्राथमिक उपचार देणं हे याचं मुख्य उद्दिष्ट असतं.
रुग्णवाहिकेची भूमिका का इतकी महत्त्वाची आहे?
अपघातानंतरचे पहिले “गोल्डन अवर” (Golden Hour) वाचवते
रुग्णाला सुरक्षित आणि वेगाने रुग्णालयात पोहोचवते
वाटेत ऑक्सिजन, सीपीआर, औषधोपचार दिले जातात
डॉक्टरांपर्यंत पोहोचण्याआधी रुग्णाची स्थिती स्थिर ठेवते
म्हणूनच, योग्य प्रकारची अॅम्ब्युलन्स निवडणे जीव वाचवणारे ठरू शकते.
रुग्णवाहिकांचे प्रमुख प्रकार
आज रुग्णाच्या स्थितीनुसार वेगवेगळ्या प्रकारच्या अॅम्ब्युलन्स उपलब्ध आहेत. त्या सुविधा, कर्मचारी आणि खर्चाच्या बाबतीत एकमेकांपेक्षा वेगळ्या असतात.
1) बेसिक लाईफ सपोर्ट (BLS) अॅम्ब्युलन्स
ही सर्वात सामान्य आणि मूलभूत प्रकारची रुग्णवाहिका आहे.
यात काय सुविधा असतात?
ऑक्सिजन सिलेंडर
स्ट्रेचर
प्रथमोपचार किट
बेसिक मेडिकल उपकरणे
कोणासाठी योग्य?
किरकोळ दुखापत
स्थिर रुग्ण
ताप, चक्कर, सौम्य वेदना
जीवाला तात्काळ धोका नसलेली स्थिती
अंदाजे खर्च:
₹2,000 ते ₹3,000 (शहरावर अवलंबून)
2) अॅडव्हान्स्ड लाईफ सपोर्ट (ALS) अॅम्ब्युलन्स
ही अधिक गंभीर रुग्णांसाठी वापरली जाते.
यात काय सुविधा असतात?
व्हेंटिलेटर
डिफिब्रिलेटर
कार्डियाक मॉनिटर
प्रशिक्षित पॅरामेडिकल स्टाफ
कोणासाठी योग्य?
हृदयविकाराचा झटका
गंभीर अपघात
श्वास घेण्यास त्रास
स्ट्रोक, बेशुद्धावस्था
अंदाजे खर्च:
₹7,000 ते ₹10,000+
3) मोबाईल आयसीयू (MICU)
ही रुग्णवाहिका म्हणजे चालतं-फिरतं आयसीयू आहे.
यात काय सुविधा असतात?
अत्याधुनिक व्हेंटिलेटर
मल्टी-पॅरामिटर मॉनिटर
आपत्कालीन औषधे
डॉक्टर किंवा विशेष प्रशिक्षित स्टाफ
कोणासाठी वापरतात?
अतिगंभीर रुग्ण
एका रुग्णालयातून दुसऱ्या रुग्णालयात रेफर करताना
ऑपरेशननंतरचे गंभीर रुग्ण
अंदाजे खर्च:
₹15,000 ते ₹25,000+
4) एअर अॅम्ब्युलन्स
ही सर्वात जलद आणि सर्वात महागडी सेवा आहे.
यात काय असतं?
हेलिकॉप्टर किंवा लहान विमान
पूर्ण आयसीयू सेटअप
तज्ज्ञ डॉक्टर आणि नर्स
कधी वापरतात?
खूप लांब अंतरासाठी
वेळ अत्यंत महत्त्वाची असेल तेव्हा
दुर्गम भागातून शहरात रुग्ण नेण्यासाठी
खर्च:
लाखोंमध्ये (अंतरावर अवलंबून)
5) आपत्कालीन नसलेली (Non-Emergency) अॅम्ब्युलन्स
ही रुग्णवाहिका आपत्कालीन नसलेल्या कामांसाठी वापरली जाते.
कोणासाठी?
डायलिसिस
तपासणीसाठी ने-आण
डिस्चार्जनंतर घरी नेणे
सुविधा:
आरामदायी स्ट्रेचर
बेसिक सुरक्षा
आपत्कालीन उपकरणे नसतात
खर्च:
तुलनेने कमी
योग्य अॅम्ब्युलन्स कशी निवडावी?
रुग्णाची स्थिती किती गंभीर आहे हे पहा
श्वास, नाडी, शुद्ध हरपली आहे का ते तपासा
डॉक्टरांनी सुचवलेली सेवा घ्या
फक्त स्वस्त म्हणून चुकीची अॅम्ब्युलन्स निवडू नका
‘अॅम्ब्युलन्स’ हा शब्द आपण रोज वापरतो, पण त्यामागचं महत्त्व, अर्थ आणि प्रकार समजून घेणं फार गरजेचं आहे. योग्य वेळी योग्य रुग्णवाहिका निवडली तर रुग्णाचा जीव वाचू शकतो. म्हणूनच ही माहिती केवळ सामान्य ज्ञानापुरती मर्यादित न ठेवता, प्रत्येक नागरिकाने लक्षात ठेवणं आवश्यक आहे.
