भारतावर बॉम्बहल्ले करणाऱ्यांच्या मुलासोबत सरसंघचालकांचा नाश्ता? अदनान सामीच्या वडिलांवरून राजकारण तापलं
अदनान सामी हा मूळचा लंडनमध्ये जन्मलेला आणि सुरुवातीला पाकिस्तानी नागरिकत्व असलेला गायक आहे. संगीत क्षेत्रातील त्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण आवाजामुळे आणि भावपूर्ण गाण्यांमुळे त्याला भारतात मोठी लोकप्रियता मिळाली. २०१६ साली त्याने अधिकृतपणे भारतीय नागरिकत्व स्वीकारले आणि त्यानंतर तो भारतीय संगीतसृष्टीत सक्रिय झाला. ‘भर दो झोली मेरी’, ‘तुझे तो देखा होगा’, ‘लिफ्ट करा दे’ यांसारख्या गाण्यांमुळे त्याने वेगळी ओळख निर्माण केली.
अलीकडे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या कार्यक्रमात सरसंघचालक मोहन भागवत यांची घेतलेली भेट आणि त्याचे फोटो सोशल मीडियावर पोस्ट केल्यानंतर त्याच्या नावाभोवती पुन्हा एकदा राजकीय वाद निर्माण झाला. त्याच्या वडिलांच्या पाकिस्तानी लष्करी पार्श्वभूमीचा उल्लेख करत काही नेत्यांनी टीका केली, तर समर्थकांनी अदनान हा भारतीय नागरिक असून कला आणि राजकारण वेगळे ठेवले पाहिजे, अशी भूमिका मांडली. त्यामुळे अदनान सामी केवळ संगीतापुरता मर्यादित न राहता सध्या राजकीय चर्चेचाही केंद्रबिंदू ठरला आहे.
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या शताब्दी वर्षानिमित्त आयोजित विशेष कार्यक्रमात घडलेली एक भेट आणि त्यानंतर उफाळलेलं राजकारण – सध्या याच चर्चेने देशभरात लक्ष वेधलं आहे. प्रसिद्ध गायक अदनान सामी यांनी सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत यांच्यासोबत घेतलेल्या भेटीचे फोटो सोशल मीडियावर पोस्ट केल्यानंतर राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली. शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) गटाचे खासदार संजय राऊत यांनी या भेटीवर टीका करत संघाच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं.
“ज्यांच्या वडिलांनी भारतावर बॉम्बहल्ले केले, त्यांच्या मुलासोबत संघप्रमुख नाश्ता करत आहेत,” अशा शब्दांत राऊतांनी हल्लाबोल केला. या वक्तव्यानंतर सोशल मीडियावर अदनान सामी आणि त्यांच्या वडिलांविषयी चर्चा सुरू झाली. अरशद सामी खान नेमके कोण होते? त्यांनी खरंच भारताविरुद्ध युद्धात आघाडीची भूमिका बजावली होती का? या सगळ्या पार्श्वभूमीचा सविस्तर आढावा घेणे महत्त्वाचे ठरते.
शताब्दी सोहळ्यातील भेट आणि राजकीय प्रतिक्रिया
RSS च्या शताब्दी सोहळ्यात विविध क्षेत्रांतील मान्यवर उपस्थित होते. त्यात बॉलिवूडमधील काही कलाकारांचाही समावेश होता. अदनान सामी यांनी डॉ. मोहन भागवत यांची भेट घेतली. त्या भेटीचे काही फोटो त्यांनी त्यांच्या अधिकृत सोशल मीडिया खात्यावर शेअर केले.
फोटोमध्ये दोघेही संवाद साधताना दिसत होते. अदनान सामी यांनी या भेटीला “सन्मानाची भेट” असे संबोधले. मात्र या पोस्टनंतर राजकीय वर्तुळात वेगळ्याच चर्चांना तोंड फुटले.
संजय राऊत यांनी पत्रकार परिषदेत अदनान सामीच्या कौटुंबिक पार्श्वभूमीचा उल्लेख करत संघावर निशाणा साधला. त्यांनी सरसंघचालकांच्या देशभक्तीवर प्रश्न उपस्थित केले. या विधानानंतर सोशल मीडियावर दोन गट स्पष्टपणे दिसू लागले – एक गट राऊतांच्या भूमिकेला समर्थन देणारा आणि दुसरा गट अदनान सामीच्या वैयक्तिक आयुष्याचा आणि सध्याच्या भारतीय नागरिकत्वाचा दाखला देत त्यांचे समर्थन करणारा.
अदनान सामी कोण?
अदनान सामी हे मूळचे पाकिस्तानी वंशाचे गायक असून त्यांचा जन्म १५ ऑगस्ट १९७१ रोजी लंडन येथे झाला. ते सुरुवातीला पाकिस्तानी नागरिक होते. ‘तुझे याद ना मेरी आयी’, ‘लिफ्ट करा दे’, ‘कभी तो नजर मिलाओ’ यांसारख्या गाण्यांमुळे ते भारतात लोकप्रिय झाले.
२०१६ मध्ये भारत सरकारने त्यांना भारतीय नागरिकत्व प्रदान केले. त्यानंतर त्यांनी भारतीय संगीतसृष्टीत सक्रिय भूमिका बजावली. ते सोशल मीडियावरही सक्रिय असून अनेकदा राष्ट्रीय मुद्द्यांवर मत व्यक्त करताना दिसतात.
अरशद सामी खान कोण होते?
अदनान सामीचे वडील अरशद सामी खान हे पाकिस्तान एअरफोर्समध्ये फायटर पायलट होते. पाकिस्तानमध्ये त्यांचं नाव शौर्यगाथांसाठी घेतलं जातं. त्यांना पाकिस्तानचा तिसरा सर्वोच्च लष्करी सन्मान ‘सितारा-ए-जुरत’ बहाल करण्यात आला होता.
१९६५ चे भारत-पाक युद्ध
१९६५ च्या युद्धादरम्यान अरशद सामी खान हे F-86 सेबर जेट स्क्वॉड्रनचा भाग होते. उपलब्ध माहितीनुसार त्यांनी अनेक कॉम्बॅट मिशन पूर्ण केली. पाकिस्तानच्या अधिकृत नोंदींमध्ये त्यांच्या धाडसाचा उल्लेख आढळतो.
भारतीय बाजूने पाहिल्यास ते त्या हवाई मोहिमांचा भाग होते ज्यात भारतीय लष्करी तळांवर हल्ले झाले. त्यामुळे भारतीय नागरिकांच्या दृष्टीने ते शत्रू देशाच्या लष्करातील अधिकारी होते, ही बाबही तितकीच वास्तव आहे.
१९७१ चे युद्ध
१९७१ च्या युद्धात ते थेट लढाईत सहभागी नव्हते. मात्र त्यांनी पाकिस्तानचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष याह्या खान यांचे एडीसी (Aide-de-Camp) म्हणून काम पाहिले.
निवृत्तीनंतर त्यांनी राजनैतिक क्षेत्रात प्रवेश केला. पाकिस्तानचे राजदूत म्हणून विविध देशांत त्यांनी काम केले. त्यांनी आपल्या आठवणींवर आधारित पुस्तकही लिहिलं, ज्यात त्यांनी युद्धकाळातील अनुभव मांडले आहेत.
वादाचा गाभा काय?
या वादाचा केंद्रबिंदू म्हणजे – वडिलांच्या लष्करी भूमिकेमुळे मुलावर राजकीय जबाबदारी येते का? संजय राऊत यांच्या वक्तव्यानंतर हा प्रश्न चर्चेत आला. एका बाजूला असे मत मांडले गेले की, भारताविरुद्ध युद्ध करणाऱ्या अधिकाऱ्याच्या मुलासोबत संघप्रमुखांनी सार्वजनिकरित्या मैत्रीपूर्ण भेट घेणे हे विरोधाभासी आहे.
दुसरीकडे समर्थकांचा युक्तिवाद असा की, अदनान सामी आता भारतीय नागरिक आहेत. त्यांनी भारतात स्थायिक होण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यांच्या वडिलांच्या कृतींसाठी त्यांना जबाबदार धरणे योग्य नाही.
देशभक्ती, नागरिकत्व आणि वैयक्तिक ओळख
या प्रकरणाने व्यापक प्रश्न उपस्थित केला आहे – देशभक्तीची व्याख्या नेमकी काय? एखाद्याच्या कौटुंबिक इतिहासावरून त्याच्या सध्याच्या निष्ठेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणे कितपत रास्त?
अदनान सामी यांनी भारतीय नागरिकत्व घेतल्यानंतर अनेक वेळा भारताबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली आहे. त्यांनी भारत-पाक तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानवरही टीका केली होती.
त्यामुळे हा वाद केवळ एका भेटीपुरता मर्यादित न राहता राष्ट्रीय ओळख, वैयक्तिक स्वातंत्र्य आणि राजकीय आरोप-प्रत्यारोप यांचा व्यापक पट उलगडतो.
सोशल मीडियावर दोन टोकांच्या प्रतिक्रिया
या प्रकरणानंतर ट्विटर (X), फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामवर मोठ्या प्रमाणात चर्चा रंगली. काहींनी राऊतांच्या वक्तव्याला समर्थन देत संघाच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केले. तर काहींनी “वडिलांचे पाप मुलाने का भोगावे?” असा सवाल उपस्थित केला.
काही नेटकऱ्यांनी अरशद सामी खान यांच्या लष्करी कारकिर्दीविषयी तपशीलवार माहिती शेअर केली. तर काहींनी अदनान सामीच्या भारतीय नागरिकत्वाचा दाखला देत त्यांचे समर्थन केले.
पुढे काय?
हा वाद किती काळ टिकेल हे सांगता येत नाही. मात्र या निमित्ताने पुन्हा एकदा भारत-पाक युद्धाच्या इतिहासाची चर्चा रंगली आहे. त्याचबरोबर राजकीय पातळीवर आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी झडत आहेत. अदनान सामी किंवा RSS कडून यावर अधिकृत प्रतिक्रिया येते का, याकडेही लक्ष लागले आहे.
एक साधी सामाजिक भेट – आणि त्यातून पेटलेलं राजकारण. अरशद सामी खान यांची लष्करी भूमिका, अदनान सामीचं भारतीय नागरिकत्व आणि संजय राऊतांची टीका – या तिन्ही घटकांनी मिळून हा मुद्दा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आणला आहे. देशभक्ती आणि वैयक्तिक ओळख यांच्यातील सीमारेषा नेमकी कुठे आखायची, हा प्रश्न मात्र अद्याप अनुत्तरितच आहे.
