‘मास्टरांचं गाव’! ७०० घरांत १०० मुख्याध्यापक; शिक्षणाची अनोखी परंपरा घडवणारे Sankhani village
भारतात अनेक गावं त्यांच्या वेगळ्या वैशिष्ट्यांमुळे ओळखली जातात. मात्र, शिक्षणाच्या जोरावर स्वतःची खास ओळख निर्माण करणाऱ्या गावांमध्ये Sankhani village या गावाचं नाव विशेषत्वाने घेतलं जातं. Uttar Pradesh मधील Bulandshahr जिल्ह्यातील हे गाव ‘मास्टरांचं गाव’ किंवा ‘शिक्षकांची फॅक्टरी’ म्हणून देशभरात प्रसिद्ध आहे.
७०० घरं, ४०० शिक्षक आणि १०० मुख्याध्यापक!
या गावाची सर्वात मोठी ओळख म्हणजे येथील शिक्षकांची संख्या. गावात सुमारे ७०० घरं असून त्यापैकी ४०० हून अधिक लोक शिक्षण क्षेत्रात कार्यरत आहेत. विशेष म्हणजे, १०० पेक्षा जास्त जण मुख्याध्यापक पदावर काम करत आहेत. अनेक कुटुंबांमध्ये दोन-दोन सदस्य शिक्षक असल्याने या गावात शिक्षण हा केवळ व्यवसाय नसून परंपरा बनली आहे.
१५० वर्षांची शिक्षण परंपरा
या गावातील शिक्षणाची परंपरा नवीन नाही, तर जवळपास दीडशे वर्षांपूर्वीची आहे.
- १८७६ साली येथे मदरशाची स्थापना झाली
- १८८० मध्ये Tufail Ahmad यांनी पहिले शिक्षक म्हणून कार्य सुरू केले
याच काळापासून गावात शिक्षणाची मजबूत पायाभरणी झाली आणि ती पुढे परंपरेत रूपांतरित झाली.
प्रत्येक घरात शिक्षक; मुलांमध्ये लहानपणापासून प्रेरणा
आज या गावातील परिस्थिती अशी आहे की जवळपास प्रत्येक कुटुंबात किमान एक सदस्य शिक्षक आहे.
- अनेक घरांत दोन किंवा अधिक शिक्षक
- मुलांमध्ये लहानपणापासून शिक्षणाबद्दल जागरूकता
- सरकारी नोकरीचे स्वप्न
यामुळे गावात शिक्षणाला अत्यंत उच्च स्थान मिळाले आहे.
मुलींचीही उल्लेखनीय प्रगती
या गावात केवळ मुलगेच नव्हे, तर मुलीही शिक्षणात मोठी प्रगती करत आहेत. अनेक महिला सरकारी शाळांमध्ये शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. काही विद्यार्थिनींनी वैद्यकीय प्रवेश परीक्षेत राज्यात अव्वल स्थान मिळवत गावाचा गौरव वाढवला आहे. त्यामुळे महिलांच्या शिक्षणाबाबतही गावाने आदर्श निर्माण केला आहे.
मोफत कोचिंग; सामूहिक प्रयत्नांची ताकद
शिक्षणाचा दर्जा टिकवून ठेवण्यासाठी गावात सामूहिक प्रयत्नही केले जातात.
- स्पर्धा परीक्षांसाठी मोफत कोचिंग
- स्थानिक शिक्षकांचा सहभाग
- बाहेरगावी असलेल्या माजी विद्यार्थ्यांची मदत
या उपक्रमांमुळे गावातील विद्यार्थ्यांना योग्य मार्गदर्शन मिळते.
इतिहास जतन करणारे प्रयत्न
गावातील शिक्षक Hussain Abbas यांनी ‘तहकीकी दस्तावेज’ हे पुस्तक लिहून या गावाच्या शैक्षणिक परंपरेचा इतिहास जतन केला आहे. यामुळे पुढील पिढ्यांनाही या परंपरेची माहिती मिळत राहते.
देशासाठी प्रेरणादायी आदर्श
Sankhani village हे गाव केवळ उत्तर प्रदेशापुरते मर्यादित न राहता संपूर्ण देशासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
- शिक्षणावर भर
- सामूहिक प्रयत्न
- सातत्यपूर्ण परंपरा
या गोष्टींमुळे हे गाव एक ‘मॉडेल’ म्हणून पुढे येत आहे.
आजच्या स्पर्धात्मक युगात शिक्षणाचे महत्त्व अधिक वाढले आहे. अशा काळात Sankhani village सारखी गावं समाजाला सकारात्मक दिशा देतात. ७०० घरांमधून १०० मुख्याध्यापक घडवणारे हे गाव खऱ्या अर्थाने ‘ज्ञानाची नगरी’ ठरत असून, शिक्षणाच्या माध्यमातून परिवर्तन कसे घडवता येते याचे उत्तम उदाहरण आहे.
read also:https://ajinkyabharat.com/iran-us-9th-turn-in-tension-pakistan-hints-at-tokachya-situation/
