इराणमध्ये 3 रुपये तर लिबियामध्ये 2.25 रुपये लिटर पेट्रोल. जगातील सर्वात स्वस्त आणि महाग पेट्रोल विकणारे देश कोणते? भारताचा क्रमांक जाणून घ्या.
पेट्रोल आणि डिझेलच्या वाढत्या किमतींमुळे जगभरातील वाहनधारक त्रस्त झाले आहेत. भारतात अनेक शहरांमध्ये पेट्रोलचा दर 100 रुपयांच्या पुढे गेला आहे, तर काही देशांमध्ये तो 110 रुपयांपेक्षाही अधिक आहे. मात्र याच जगात असे काही देश आहेत जिथे एका लिटर पेट्रोलसाठी फक्त 2 ते 3 रुपये मोजावे लागतात. ही बाब अनेकांसाठी आश्चर्यकारक ठरू शकते.
मध्य-पूर्वेतील तणाव, जागतिक तेल बाजारातील चढउतार आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किंमती यामुळे बहुतांश देशांमध्ये इंधन महागले आहे. पण तेलसंपन्न देशांमध्ये सरकारी अनुदान आणि स्थानिक उत्पादनामुळे पेट्रोलच्या किमती अत्यंत कमी आहेत.
Related News
मैत्री दिनी जगाला मोठा दिलासा! अमेरिका-इराण युद्ध टळणार? ट्रम्प यांचा मोठा निर्णय
अमेरिका-इराण तणाव कमी होताच तेलाच्या किमतीत मोठी घसरण; भारतालाही मिळणार दिलासा?
E20 जनता पार्टीचा एल्गार! नितीन गडकरी थेट निशाण्यावर; शुद्ध पेट्रोलसाठी देशभर आवाज
परदेशातून दिलासादायक बातमी; शेअर बाजारात जोरदार तेजी, सेन्सेक्स 600 अंकांनी उसळला
नितीन गडकरींच्या अडचणीत वाढणार? E20 पेट्रोलविरोधात 4 ऑगस्टला थेट संसदेवर मोर्चा
145 किमी वेगाच्या चक्रीवादळाचा चीनला तडाखा; लाखो लोकांचे स्थलांतर, हाय अलर्ट जारी
कच्च्या तेलाचा भाव पुन्हा 100 डॉलरच्या जवळ; भारतात पेट्रोल-डिझेल महागणार का?
इराणमध्ये पेट्रोल पाण्याहूनही स्वस्त
जगातील सर्वात स्वस्त पेट्रोल देणाऱ्या देशांमध्ये इराणचा समावेश होतो. मोठ्या तेलसाठ्यांमुळे आणि सरकारी अनुदानामुळे इराणमध्ये एका लिटर पेट्रोलची किंमत सुमारे 3 रुपये आहे. अनेक शहरांमध्ये बाटलीबंद पाण्याची किंमत यापेक्षा जास्त असते.
आंतरराष्ट्रीय निर्बंध, आर्थिक संकट आणि महागाईचा सामना करत असतानाही इराण सरकार नागरिकांना कमी दरात इंधन उपलब्ध करून देत आहे. त्यामुळे वाहन चालविण्याचा खर्च अत्यंत कमी राहतो.
लिबिया आणि व्हेनेझुएलामध्येही स्वस्त इंधन
उत्तर आफ्रिकेतील लिबिया हा आणखी एक देश आहे जिथे पेट्रोल अत्यंत स्वस्त मिळते. येथे एका लिटर पेट्रोलची किंमत जवळपास 2.25 रुपये आहे. देशातील विशाल तेलसाठे आणि सरकारी नियंत्रण यामुळे इंधनाचे दर कमी ठेवले जातात.
दक्षिण अमेरिकेतील व्हेनेझुएलामध्ये देखील जगातील सर्वात स्वस्त इंधन मिळते. येथे काही भागांमध्ये पेट्रोलची किंमत 3 ते 4 रुपयांच्या दरम्यान आहे. मात्र पेट्रोल स्वस्त असले तरी देशातील आर्थिक परिस्थिती आणि महागाईची समस्या गंभीर आहे.
सौदी अरेबियातही कमी दर
तेल निर्यात करणाऱ्या प्रमुख देशांपैकी एक असलेल्या सौदी अरेबियामध्ये पेट्रोलचा दर सुमारे 35 रुपये प्रति लिटर आहे. जागतिक सरासरीच्या तुलनेत हा दर खूप कमी मानला जातो. तेल उत्पादनात अग्रस्थानी असल्याने देशांतर्गत बाजारात इंधन तुलनेने स्वस्त उपलब्ध होते.
सर्वात महाग पेट्रोल कुठे?
जगातील सर्वात महाग पेट्रोल विकणाऱ्या देशांमध्ये हाँगकाँग अव्वल स्थानावर आहे. येथे एका लिटर पेट्रोलसाठी सुमारे 400 रुपये मोजावे लागतात. उच्च कर, मर्यादित जागा आणि आयातीवरील अवलंबित्व यामुळे इंधनाचे दर मोठ्या प्रमाणात वाढतात.
हाँगकाँगनंतर मलावीमध्ये पेट्रोलची किंमत 364 रुपयांपेक्षा जास्त आहे. इस्रायलमध्ये एका लिटर पेट्रोलसाठी 269 रुपये खर्च करावे लागतात. डेन्मार्क, नेदरलँड्स, ग्रीस, अल्बानिया, स्वित्झर्लंड आणि सिंगापूर यांसारख्या देशांमध्येही पेट्रोल 230 ते 265 रुपयांच्या दरम्यान विकले जाते.
भारतातील परिस्थिती काय?
भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या इंधन ग्राहक देशांपैकी एक आहे. देशात वापरले जाणारे बहुतांश कच्चे तेल आयात केले जाते. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील किमतींचा थेट परिणाम भारतीय ग्राहकांवर होतो.
भारतातील पेट्रोलच्या किमतीत केंद्र आणि राज्य सरकारांचे कर मोठ्या प्रमाणात असतात. त्यामुळे जागतिक तेलाच्या किंमती कमी झाल्या तरी ग्राहकांना त्याचा पूर्ण फायदा मिळत नाही. अनेक महानगरांमध्ये पेट्रोलचा दर 100 रुपयांच्या आसपास किंवा त्यापेक्षा अधिक आहे.
स्वस्त पेट्रोल म्हणजे स्वस्त जीवनमान नाही
अनेकांना असे वाटू शकते की पेट्रोल स्वस्त असेल तर त्या देशातील लोकांचे जीवनही स्वस्त असेल. मात्र वास्तव वेगळे आहे. इराण, व्हेनेझुएला आणि काही तेलसमृद्ध देशांमध्ये पेट्रोल अत्यंत स्वस्त असले तरी अन्नधान्य, औषधे आणि दैनंदिन वस्तूंच्या किमती प्रचंड वाढल्या आहेत.
महागाई, चलन अवमूल्यन आणि आर्थिक अस्थिरता यामुळे नागरिकांना इतर गरजांसाठी मोठा खर्च करावा लागतो. त्यामुळे केवळ पेट्रोलच्या किमतीवरून एखाद्या देशाची आर्थिक स्थिती ठरवता येत नाही.
पेट्रोल दरात एवढा फरक का?
जगभरातील पेट्रोलच्या किमतींमध्ये मोठा फरक आढळतो. यामागे अनेक कारणे आहेत.
- तेलसाठ्यांची उपलब्धता
- सरकारी अनुदान
- आयात-निर्यात धोरण
- कर आणि शुल्क
- चलन विनिमय दर
- राजकीय आणि आर्थिक परिस्थिती
ज्या देशांकडे स्वतःचे तेलसाठे आहेत तेथे पेट्रोल तुलनेने स्वस्त असते. तर आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांमध्ये किमती जास्त असतात.
जागतिक तेल बाजारावर युद्धाचा परिणाम
मध्य-पूर्वेतील तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. इराण, इस्रायल आणि अमेरिकेशी संबंधित घडामोडींचा परिणाम जागतिक बाजारावर होत आहे. तेलाचा पुरवठा कमी होण्याची भीती निर्माण झाली की गुंतवणूकदार आणि व्यापारी तेलाचे दर वाढवतात.
याचा थेट परिणाम भारतासारख्या आयातदार देशांवर होतो. कच्चे तेल महाग झाल्यास पेट्रोल आणि डिझेलचे दर वाढण्याची शक्यता अधिक असते.जगातील काही देशांमध्ये पेट्रोलची किंमत पाण्याच्या बाटलीपेक्षाही कमी असली तरी तेथील आर्थिक परिस्थिती नेहमीच चांगली असेल असे नाही. दुसरीकडे, काही विकसित देशांमध्ये पेट्रोल अत्यंत महाग असूनही नागरिकांचे उत्पन्न जास्त असल्याने त्याचा तितका परिणाम होत नाही.
सध्या इराण, लिबिया आणि व्हेनेझुएला हे सर्वात स्वस्त पेट्रोल देणारे देश मानले जातात, तर हाँगकाँग, मलावी आणि इस्रायलमध्ये सर्वाधिक दर आकारले जातात. भारत या दोन टोकांच्या मधोमध असून जागतिक बाजारातील चढउतारांचा त्याच्यावर मोठा प्रभाव पडत राहणार आहे.
