मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी उलथापालथ सुरू आहे. विशेषतः Strait of Hormuz म्हणजेच होर्मुझ सामुद्रधुनीमध्ये सुरू असलेल्या संघर्षामुळे तेलाच्या पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम झाला आहे. अशा परिस्थितीत Iraqने कच्च्या तेलाच्या किंमतीत मोठी सवलत देण्याचा निर्णय घेतला आहे. मात्र, या सवलतीसोबत एक धोकादायक अट जोडलेली आहे, ज्यामुळे ही ऑफर जितकी आकर्षक वाटते तितकीच जोखमीची ठरते.
होर्मुझ संकटामुळे तेल पुरवठा विस्कळीत
होर्मुझ सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक आहे. या मार्गातून दररोज लाखो बॅरल तेलाची वाहतूक होते. परंतु Iran आणि United States यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे या मार्गावरील वाहतूक मोठ्या प्रमाणावर विस्कळीत झाली आहे. फेब्रुवारीपासून सुरू झालेल्या या तणावाने आता गंभीर स्वरूप धारण केले आहे.अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चकमकींमुळे व्यापारी जहाजांना या मार्गावरून प्रवास करणे धोकादायक झाले आहे. परिणामी, अनेक जहाजांनी आखातात प्रवेश करणे टाळले आहे. याचा थेट परिणाम तेल निर्यातीवर झाला आहे.
इराकची मोठी सवलत: खरेदीदारांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न
या पार्श्वभूमीवर इराकने आपल्या ‘बसरा मीडियम’ कच्च्या तेलावर मोठी सवलत जाहीर केली आहे. सध्या जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाची किंमत सुमारे 120 डॉलर प्रति बॅरल आहे. मात्र इराकने तब्बल 33.40 डॉलरची सवलत देत हे तेल सुमारे 77 डॉलर प्रति बॅरल दराने उपलब्ध करून दिले आहे.
Related News
4 मिसाइल्सचा धक्का! इराणच्या ड्रोन हल्ल्याने UAE हादरलं, भारत संतप्त
“धक्कादायक खळबळजनक अपडेट 1: इराण-अमेरिका संघर्षात मोठा ट्विस्ट, अमेरिकन जहाजावर हल्ल्याचा दावा!”
ट्रम्प यांचा पुन्हा टॅरिफ बॉम्ब! युरोपियन कार-ट्रकवर 25% कर लागू
“पाकिस्तानचा ‘डबल गेम’ उघड! 6 गुप्त मार्गांनी अमेरिकेला मोठा धक्का”
भारताला मोठा दिलासा! रशियाचा ‘2 अब्ज डॉलर’चा मास्टरस्ट्रोक; ऊर्जा संकटावर मोठा घाव
“मोठा दिलासा! 3 कारणांमुळे भारताला फायदा; लिबियात ‘काळं सोनं’ सापडल्याने ऊर्जा संकटावर मात
US-Iran तणावावर निर्णायक वळण? इराणच्या ‘3 अटी’ स्वीकारल्यास युद्ध संपणार की वाढणार संकट!
अलर्ट! 2 देश आमने-सामने, मध्यपूर्वेत तिसऱ्या महायुद्धाची भीती वाढली
“इराणचा धक्कादायक डिजिटल प्लॅन: जगावर मोठं संकट? 7 धक्कादायक दावे आणि 5 संभाव्य परिणाम!”
इराणचा भारताला मोठा धक्का! जहाजांवर फायरिंगनंतर आता थेट जप्ती; जागतिक ऊर्जा संकटाची भीती
भारतीय चलनात विचार केला तर एका टाकीवर सुमारे ₹2,800 पर्यंतची सूट मिळत आहे. त्यामुळे अनेक खरेदीदारांसाठी ही ऑफर अत्यंत आकर्षक वाटत आहे.
पण ‘ही’ अट ठरतेय मोठी अडचण
इराकच्या या ऑफरमध्ये एक महत्त्वाची अट आहे—तेल उचलण्यासाठी जहाजांना होर्मुझ सामुद्रधुनीतूनच जावे लागणार आहे. सध्या या मार्गावर तणाव शिगेला पोहोचलेला असल्यामुळे ही अट अत्यंत धोकादायक ठरत आहे.विशेष म्हणजे इराकची तेल टर्मिनल्स पर्शियन आखाताच्या आत खोलवर स्थित आहेत. त्यामुळे जहाजांना या धोकादायक मार्गातूनच जावे लागते. यामुळे विमा खर्च वाढतो, जहाजांच्या सुरक्षेचा प्रश्न निर्माण होतो आणि वेळेचीही मोठी अनिश्चितता असते.
जहाजांची घटती संख्या: परिस्थिती किती गंभीर?
डेटानुसार, एप्रिल महिन्यात बसरा बंदरातून केवळ दोनच टँकरनी कच्चे तेल भरले. मार्च महिन्यात ही संख्या 12 होती, तर सामान्यतः दरमहा सुमारे 80 वेळा तेल भरण्याचे काम होते.ही घसरण परिस्थिती किती गंभीर आहे हे स्पष्ट करते. अनेक जहाज कंपन्या या मार्गावर जाणे टाळत आहेत. त्यामुळे इराकला आपला साठा कमी करण्यासाठी आणि निर्यात सुरू ठेवण्यासाठी सवलतीचा मार्ग स्वीकारावा लागला आहे.
पर्यायी मार्ग: पाइपलाइनद्वारे निर्यात
सागरी मार्गातील अडचणी लक्षात घेता इराकने तुर्कीमार्गे पाइपलाइनद्वारे तेल निर्यात करण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे. मात्र हा पर्याय सागरी वाहतुकीइतका प्रभावी नाही. त्यामुळे निर्यात क्षमतेवर मर्यादा येत आहेत.
जागतिक बाजारावर परिणाम
या सर्व घडामोडींचा जागतिक तेल बाजारावर मोठा परिणाम होत आहे. पुरवठा कमी झाल्यामुळे तेलाच्या किंमतीत चढ-उतार वाढले आहेत. गुंतवणूकदार आणि देश दोघेही सावध भूमिका घेत आहेत.विशेषतः भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी ही परिस्थिती चिंतेची आहे. स्वस्त तेलाची ऑफर आकर्षक असली तरी त्यामागील जोखीम मोठी आहे.
खरेदीदारांसमोर मोठा प्रश्न
इराकची सवलत ही एक प्रकारे “High Risk, High Reward” परिस्थिती आहे. एका बाजूला मोठी आर्थिक बचत, तर दुसऱ्या बाजूला सुरक्षेचा धोका.खरेदीदारांना आता निर्णय घ्यावा लागणार आहे—स्वस्त तेल घेऊन जोखीम पत्करायची की सुरक्षित पण महाग पर्याय निवडायचा.
इराकची ही ऑफर जागतिक ऊर्जा बाजारातील अस्थिरतेचे स्पष्ट उदाहरण आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणाव संपेपर्यंत अशीच अनिश्चितता कायम राहण्याची शक्यता आहे.एकूणच, ₹2,800 ची सूट आकर्षक असली तरी तिच्यामागे लपलेला धोका दुर्लक्षित करता येणार नाही. आगामी काळात या परिस्थितीचा परिणाम केवळ तेल बाजारावरच नाही, तर जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही होऊ शकतो.
read also : https://ajinkyabharat.com/tension-increases-in-europe-due-to-yildirimhan-icbm-6000-km-range/
