Share मधून झाला फायदा, किती द्यावा लागेल टॅक्स? कॅपिटल गेन टॅक्सचे संपूर्ण गणित सोप्या भाषेत समजून घ्या
आजच्या घडीला Share बाजार हा केवळ तज्ज्ञ गुंतवणूकदारांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. नोकरदार, विद्यार्थी, गृहिणी, लघुउद्योजक अशा सर्वच घटकांचा Share बाजाराकडे ओढा वाढला आहे. अनेक जण रोज ट्रेडिंग करत नसले तरी, फावल्या वेळेत किंवा दीर्घकालीन उद्देशाने Share खरेदी करून ठेवतात. काही गुंतवणूकदार दोन, तीन, पाच किंवा त्याहून अधिक वर्षांनंतर चांगला नफा मिळाल्यावर हे Share विकतात. मात्र, अशावेळी सर्वात मोठा प्रश्न उपस्थित होतो तो म्हणजे — या नफ्यावर किती कर (Tax) द्यावा लागतो?
केंद्र सरकारचा केंद्रीय अर्थसंकल्प 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी सादर होणार आहे. त्यामुळे कॅपिटल गेन टॅक्ससंदर्भात काही बदल होतील का, याकडे सर्व गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे. मात्र, बदल झाले किंवा नाहीत, तरी सध्याच्या नियमांनुसार शेअरमधून मिळणाऱ्या नफ्यावर कर कसा आकारला जातो, हे प्रत्येक गुंतवणूकदाराने समजून घेणे अत्यंत गरजेचे आहे.
कॅपिटल गेन टॅक्स म्हणजे काय?
Related News
सोने-चांदी दरात घसरण; सोने खरेदीसाठी योग्य वेळ?
जागतिक संकेतांचा परिणाम; शेअर बाजारात विक्रीचा जोर वाढला
Stock Market Boom: अवघ्या 30 मिनिटांत ₹3.62 लाख कोटींचा जबरदस्त फायदा; गुंतवणूकदारांसाठी मोठी खुशखबर!
Gautam Adani पुन्हा अव्वल! मुकेश अंबानींना मागे टाकत आशियातील सर्वात श्रीमंत
सलग 11 दिवस तेजी; वेदांताचा शेअर ऑल-टाइम हायवर
SIP गुंतवणुकीत वाढ, पण म्युच्युअल फंड ग्रोथ स्लो; काय म्हणते आकडेवारी?
मल्टिबॅगर स्टॉकचा धमाका! 11 वेळा बोनस शेअर देणारी कंपनी चर्चेत
कोणतीही मालमत्ता (Asset) विक्री केल्यानंतर जर नफा झाला, तर त्या नफ्यावर सरकारकडून जो कर आकारला जातो, त्याला कॅपिटल गेन टॅक्स असे म्हणतात. Share, म्युच्युअल फंड, जमीन, घर, सोने अशा सर्व गुंतवणुकांवर हा कर लागू होतो.
Share बाजाराच्या बाबतीत हा कर दोन प्रकारात विभागला जातो
शॉर्ट टर्म कॅपिटल गेन (STCG)
लाँग टर्म कॅपिटल गेन (LTCG)
शॉर्ट टर्म आणि लाँग टर्म यामधील फरक काय?
1) शॉर्ट टर्म कॅपिटल गेन (STCG)
जर एखादा Share किंवा इक्विटी म्युच्युअल फंड 12 महिन्यांपेक्षा कमी कालावधीत विकला,
तर त्यातून झालेला नफा शॉर्ट टर्म कॅपिटल गेन मानला जातो.
अशा नफ्यावर 20 टक्के कर + सेस आकारला जातो.
2) लाँग टर्म कॅपिटल गेन (LTCG)
जर Share किंवा इक्विटी म्युच्युअल फंड 12 महिन्यांपेक्षा जास्त काळ होल्ड करून ठेवला,
तर विक्रीतून झालेला नफा लाँग टर्म कॅपिटल गेन म्हणून गणला जातो.
या नफ्यावर 12.5 टक्के कर आकारला जातो, मात्र यामध्ये 1.25 लाख रुपयांपर्यंतची सूट (Exemption) मिळते.
दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांसाठी मोठा फायदा
Share बाजारात दीर्घकाळ गुंतवणूक करणे हे केवळ परताव्यासाठीच नव्हे, तर कराच्या दृष्टीनेही फायदेशीर ठरते. कारण—
1.25 लाख रुपयांपर्यंतचा नफा पूर्णपणे करमुक्त असतो
कराचा दर शॉर्ट टर्मपेक्षा कमी असतो
वारंवार ट्रेडिंगपेक्षा दीर्घकालीन गुंतवणुकीत कर नियोजन करणे सोपे जाते
5 वर्षे शेअर ठेवला तर किती टॅक्स द्यावा लागतो? (उदाहरणासह)
समजा
एका गुंतवणूकदाराने 5 वर्षांपूर्वी 2 लाख रुपयांचे शेअर खरेदी केले
आता ते शेअर 5.5 लाख रुपयांना विकले
यामध्ये गणित असे असेल
खरेदी किंमत : ₹2,00,000
विक्री किंमत : ₹5,50,000
एकूण नफा : ₹3,50,000
हा नफा लाँग टर्म कॅपिटल गेन मानला जाईल.
कर कसा मोजला जाईल?
LTCG मधील ₹1,25,000 पर्यंतचा नफा करमुक्त
उर्वरित करपात्र नफा : ₹2,25,000
कराची रक्कम
12.5% कर = ₹28,125
त्यावर 4% सेस = ₹1,125 (अंदाजे)
एकूण कर = सुमारे ₹29,250
जर इतर कोणतेही अतिरिक्त कर लागू होत असतील, तर ही रक्कम थोडी वाढू शकते.
लक्षात ठेवा : कर फक्त नफ्यावरच लागतो
अनेक गुंतवणूकदारांना वाटते की संपूर्ण विक्री रकमेवर कर लागतो, पण तसे नाही.
कर फक्त नफ्यावरच आकारला जातो,
खरेदी किंमत वजा करून उरलेला फरक म्हणजे कॅपिटल गेन.
म्युच्युअल फंडवरील कॅपिटल गेन टॅक्स
इक्विटी ओरिएंटेड म्युच्युअल फंड
12 महिन्यांपेक्षा जास्त होल्डिंग → LTCG
1.25 लाखांपर्यंत सूट
12.5% कर
डेट म्युच्युअल फंड
कर स्लॅबनुसार आकारणी
इंडेक्सेशनचा लाभ नाही (सध्याच्या नियमानुसार)
अर्थसंकल्प 2026 मध्ये काय बदल होऊ शकतात?
1 फेब्रुवारी 2026 रोजी येणाऱ्या अर्थसंकल्पाकडे गुंतवणूकदारांचे विशेष लक्ष आहे. कारण
LTCG ची सूट मर्यादा वाढेल का?
कराचा दर कमी होईल का?
लहान गुंतवणूकदारांसाठी विशेष सवलत मिळेल का?
असे अनेक प्रश्न सध्या चर्चेत आहेत. मात्र, तोपर्यंत सध्याचे नियम लागू राहणार आहेत.
गुंतवणूकदारांनी काय काळजी घ्यावी?
गुंतवणुकीची तारीख आणि विक्रीची तारीख नीट नोंदवा
1.25 लाख रुपयांच्या सूटचा योग्य वापर करा
दीर्घकालीन गुंतवणुकीवर भर द्या
कर नियोजनासाठी आर्थिक सल्लागारांचा सल्ला घ्या
केवळ टॅक्स वाचवण्यासाठी गुंतवणूक करू नका
दीर्घकालीन गुंतवणूक का फायदेशीर?
जास्त परतावा मिळण्याची शक्यता
कमी कर
कंपाउंडिंगचा फायदा
बाजारातील चढ-उतारांचा कमी परिणाम
म्हणूनच तज्ज्ञ नेहमी सांगतात की, “शेअर बाजारात वेळ घालवा, वेळ साधण्याचा प्रयत्न करू नका.”
शेअर बाजारातून नफा मिळवणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच त्या नफ्यावर लागणाऱ्या कराची योग्य माहिती असणे गरजेचे आहे. कॅपिटल गेन टॅक्सचे नियम समजून घेतले, तर गुंतवणूक अधिक फायदेशीर आणि नियोजनबद्ध करता येते. विशेषतः दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांसाठी सध्याची कर रचना अनुकूल मानली जाते.
आगामी अर्थसंकल्पात काय बदल होतील, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार असले तरी, तोपर्यंत सध्याच्या नियमांनुसार योग्य नियोजन केल्यास शेअर बाजारातून मिळणारा फायदा अधिक शाश्वत ठरू शकतो.
read also:https://ajinkyabharat.com/206-rohit-sharma-again-captain-of-team-india/
