शेअर बाजाराच्या घसरणीतही संधी! मल्टी-अॅसेट फंडांनी दिला स्थिर आणि सुरक्षित परतावा
Opportunity even in a falling stock market : शेअर बाजारातील सततच्या चढ-उतारांमुळे सामान्य गुंतवणूकदारांमध्ये भीती आणि अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. बाजार कधी वर जातो तर कधी अचानक घसरतो, अशा परिस्थितीत गुंतवणुकीचा योग्य मार्ग कोणता, हा प्रश्न अनेकांना पडतो. याच पार्श्वभूमीवर मल्टी-अॅसेट फंड (Multi-Asset Funds) हे एक प्रभावी आणि तुलनेने सुरक्षित गुंतवणूक साधन म्हणून पुढे आले आहेत. अलीकडील एका अहवालानुसार, या फंडांनी मागील 16 वर्षांत केवळ सेन्सेक्सलाच नाही तर पारंपरिक गुंतवणूक पर्यायांनाही मागे टाकले आहे.
मल्टी-अॅसेट फंड म्हणजे काय?
मल्टी-अॅसेट फंड हे असे गुंतवणूक साधन आहे ज्यामध्ये गुंतवणूकदारांचे पैसे एकाच वेळी विविध मालमत्ता वर्गांमध्ये गुंतवले जातात. यामध्ये प्रामुख्याने शेअर बाजार (इक्विटी), सोने आणि सुरक्षित रोखे (डेट इन्स्ट्रुमेंट्स) यांचा समावेश असतो. या विविधतेमुळे गुंतवणुकीतील धोका विभागला जातो आणि एका क्षेत्रातील घसरण दुसऱ्या क्षेत्रातील वाढीने भरून काढण्याचा प्रयत्न केला जातो.
Related News
अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचा पुढाकार; अकोल्यात परिषद आयोजन
वर्षातील सर्वात मोठी घोषणा: ‘Love and War’ 21 जानेवारी 2027 ला होणार रिलीज
अमेरिका–इराण तणाव पुन्हा वाढला; युद्धाची भीती गडद
गुंतवणूक तज्ञांच्या मते, ही रणनीती म्हणजे “डोन्ट पुट ऑल युअर एग्ज इन वन बास्केट” या तत्त्वावर आधारित आहे. म्हणजेच सर्व पैसे एका गुंतवणुकीत न घालता त्यांचे विभाजन करून जोखीम कमी करणे.
16 वर्षांचा परफॉर्मन्स: बाजाराला दिले टक्कर
व्हाईटओक कॅपिटलच्या अलीकडील अहवालानुसार, गेल्या 16 वर्षांत मल्टी-अॅसेट पोर्टफोलिओने भारतीय शेअर बाजाराच्या तुलनेत चांगली कामगिरी केली आहे. या कालावधीत सेन्सेक्सने सरासरी 10.7 टक्के वार्षिक परतावा दिला, तर मल्टी-अॅसेट फंडांनी सुमारे 11.4 टक्के परतावा दिला आहे.
हा फरक जरी लहान वाटत असला, तरी दीर्घकालीन गुंतवणुकीत तो मोठ्या संपत्ती निर्मितीमध्ये महत्त्वाचा ठरतो. विशेष म्हणजे, या फंडांनी स्थिरता राखताना चांगला परतावा देण्याची क्षमता दाखवली आहे.
स्थिरता हीच खरी ताकद
मल्टी-अॅसेट फंडांची सर्वात मोठी वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची स्थिर कामगिरी. अहवालानुसार, गेल्या 16 वर्षांत या पोर्टफोलिओने एकाही वर्षी गुंतवणूकदारांना मोठा तोटा दिला नाही. ही गोष्ट त्यांना इतर एकल मालमत्ता गुंतवणुकींपेक्षा अधिक आकर्षक बनवते.
उदाहरणार्थ, केवळ शेअर बाजारात गुंतवणूक करणाऱ्या गुंतवणूकदारांना काही वर्षे मोठे नुकसान सहन करावे लागते, तर फक्त सोन्यात गुंतवणूक करणाऱ्यांनाही बाजारातील स्थिरतेचा फटका बसतो. मात्र, या दोन्हींचा समतोल साधणारे मल्टी-अॅसेट फंड अधिक स्थिरता देतात.
घसरत्या बाजारात सोन्याचा आधार
2025 आणि 2026 या आर्थिक वर्षांत शेअर बाजारात मोठी अस्थिरता पाहायला मिळाली. या काळात सेन्सेक्स सुमारे 6 टक्क्यांनी घसरला. दुसरीकडे, सुरक्षित गुंतवणूक मानल्या जाणाऱ्या सोन्याच्या किमतीत तब्बल 65 टक्क्यांची मोठी वाढ नोंदवली गेली.
या वाढीमुळे मल्टी-अॅसेट फंडांना मोठा आधार मिळाला. जेव्हा शेअर बाजार घसरला, तेव्हा सोन्यातील वाढीने पोर्टफोलिओचा समतोल राखला. परिणामी, गुंतवणूकदारांना मोठे नुकसान सहन करावे लागले नाही.
हेच कारण आहे की 2025-26 या आर्थिक वर्षात हायब्रीड आणि मल्टी-अॅसेट फंडांमध्ये गुंतवणुकीचा ओघ वाढल्याचे दिसून आले.
जोखीम व्यवस्थापन आणि व्यावसायिक नियंत्रण
मल्टी-अॅसेट फंडांचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे व्यावसायिक फंड व्यवस्थापन. या फंडांमध्ये तज्ञ फंड मॅनेजर्स नियमितपणे बाजाराचा अभ्यास करून मालमत्तेचे पुनर्वाटप (rebalancing) करतात.
जेव्हा एखादा मालमत्ता वर्ग जास्त परतावा देतो, तेव्हा त्याचा काही भाग विकून दुसऱ्या कमी कामगिरी करणाऱ्या पण संभाव्य वाढ असलेल्या क्षेत्रात गुंतवला जातो. या प्रक्रियेमुळे नफा सुरक्षित राहतो आणि जोखीम कमी होते.
तसेच, या फंडांमध्ये गुंतवणूकदाराला स्वतंत्रपणे वारंवार व्यवहार करण्याची गरज भासत नाही, ज्यामुळे भावनिक गुंतवणूक निर्णय टाळले जातात.
कर बचत आणि दीर्घकालीन फायदे
गुंतवणूकदारांसाठी मल्टी-अॅसेट फंडांचा आणखी एक महत्त्वाचा फायदा म्हणजे कर व्यवस्थापनातील सुलभता. फंड मॅनेजर स्वतः पोर्टफोलिओमध्ये बदल करत असल्याने गुंतवणूकदाराला वारंवार कॅपिटल गेन टॅक्स किंवा व्यवहार व्यवस्थापनाची काळजी करावी लागत नाही.
तसेच, दीर्घकालीन गुंतवणुकीच्या दृष्टीने हे फंड अधिक उपयुक्त मानले जातात. बाजारातील अल्पकालीन घसरणीमुळे घाबरून पैसे काढणाऱ्या गुंतवणूकदारांपेक्षा संयम ठेवणाऱ्या गुंतवणूकदारांना यामधून चांगला परतावा मिळण्याची शक्यता असते.
गुंतवणूकदारांसाठी काय संदेश?
सध्याच्या अनिश्चित आर्थिक परिस्थितीत केवळ एका मालमत्ता वर्गावर अवलंबून राहणे धोकादायक ठरू शकते. शेअर बाजारातील चढ-उतार, महागाई आणि जागतिक आर्थिक परिस्थिती यांचा थेट परिणाम गुंतवणुकीवर होतो.
अशा वेळी मल्टी-अॅसेट फंड हे एक संतुलित पर्याय म्हणून समोर येतात. हे फंड शेअर बाजाराची वाढ, सोन्याची सुरक्षितता आणि रोख्यांची स्थिरता यांचा समतोल साधतात.
तथापि, कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी वैयक्तिक आर्थिक उद्दिष्टे, जोखीम क्षमता आणि गुंतवणुकीचा कालावधी विचारात घेणे आवश्यक आहे. प्रत्येक गुंतवणूकदारासाठी एकच फंड योग्य असेलच असे नाही.
मल्टी-अॅसेट फंडांनी मागील दीर्घ कालावधीत सिद्ध केले आहे की योग्य विविधीकरण (diversification) केल्यास बाजारातील अस्थिरतेतही स्थिर आणि आकर्षक परतावा मिळू शकतो. सेन्सेक्सच्या तुलनेत थोडा जास्त परतावा, सोन्याचा आधार आणि व्यावसायिक व्यवस्थापन यामुळे हे फंड आजच्या गुंतवणूकदारांसाठी एक मजबूत पर्याय ठरत आहेत.
शेअर बाजाराच्या घसरणीत घाबरण्याऐवजी योग्य नियोजन आणि संतुलित गुंतवणूक करून दीर्घकालीन संपत्ती निर्मिती करणे शक्य आहे—आणि मल्टी-अॅसेट फंड हे त्याच दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल ठरू शकते.
