आयपीएल 2026 मध्ये Royal Challengers Bengaluru आणि Chennai Super Kings यांच्यातील रोमांचक सामन्यात एक इंटरेस्टिंग घटना घडली. आक्रमक फलंदाज Tim David याने 25 चेंडूत 70 धावांची वादळी खेळी करत सामना अक्षरशः फिरवला. या खेळीत त्याने मारलेले षटकार विशेष चर्चेत राहिले, त्यापैकी एक षटकार तर थेट स्टेडियमबाहेर गेला!
पण यानंतर अनेकांच्या मनात एकच प्रश्न निर्माण झाला—बॉल स्टेडियमबाहेर गेला तर नवीन चेंडू दिला जातो का?
याच प्रश्नाचं उत्तर क्रिकेटच्या नियमांमध्ये खूपच रंजक आहे.
क्रिकेटमध्ये बॉल हरवला तर काय होतं, हा प्रश्न अनेकांना पडतो. एखादा फलंदाज जोरदार षटकार मारतो आणि चेंडू थेट स्टेडियमबाहेर जातो, किंवा प्रेक्षकांमध्ये हरवतो, अशा वेळी लगेच नवीन बॉल दिला जातो का? याचं उत्तर आहे—नाही.
Related News
VIDEO: आवेश खानची ‘एक चूक’ ठरली चर्चेचा विषय; लखनऊचा विजय धोक्यात आला असता का? नियम काय सांगतो?
IPL 2026: विराट कोहलीने घरच्या मैदानावर रोहित शर्माचा रेकॉर्ड मोडला
IPL 2026 Points Table: हैदराबादचा फायदा, KKR ची मोठी घसरण
IPL 2026: ऋषभ पंत खरंच सलामीवीर आहे का?
RR vs CSK : गुवाहाटीत हायव्होल्टेज सामना, हेड टू हेडमध्ये काट्याची टक्कर, पिच रिपोर्ट काय सांगतो?
MI vs KKR: मुंबईने टॉस जिंकला, केकेआरला बॅटिंगसाठी भाग पाडलं
IND vs PAK : पहिल्याच सामन्यात भारत-पाकिस्तान आमनेसामने, SAFF U-20 मध्ये रंगणार हाय-व्होल्टेज लढत
Cricket : ऑस्ट्रेलियाच्या मायदेशातील 2026-27 हंगामाचे वेळापत्रक जाहीर; 3 संघांविरुद्ध 14 सामन्यांचा थरार
महाराष्ट्र केसरी 2026 फायनल : एकाच गुरुचे दोन शिष्य आमनेसामने; हर्षवर्धन सदगीर ‘डबल महाराष्ट्र केसरी’
IPL 2026 : जसप्रीत बुमराहचा नकोसा नो-बॉल विक्रम, मुंबई इंडियन्सची अपेक्षा वाढली
WIW vs AUSW : ऑस्ट्रेलियाची विजयी सलामी, विंडीजचा 43 धावांनी धुव्वा
“वर्ल्ड कप विजेत्यांवर BCCI मेहरबान!” – बुमराह-अक्षरला मोठी सॅलरी हाइक?
क्रिकेटच्या नियमांनुसार, जर चेंडू हरवला किंवा खेळण्यायोग्य राहिला नाही, तर मैदानावरील पंच एकत्र येऊन निर्णय घेतात. त्यानंतर चौथा पंच बॉल बॉक्स घेऊन येतो आणि त्यातून एक चेंडू निवडला जातो. पण महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे हा चेंडू नवीन नसतो, तर आधी वापरलेला असतो. तो निवडताना मूळ चेंडूसारखीच झीज (wear and tear) असलेला बॉल घेतला जातो, जेणेकरून खेळाचा समतोल बिघडू नये.
नवीन चेंडू न देण्यामागे एक ठोस कारण आहे. नवीन बॉल हा अधिक कठीण आणि चमकदार असल्यामुळे तो हवेत जास्त स्विंग होतो. त्यामुळे वेगवान गोलंदाजांना मोठा फायदा मिळतो आणि फलंदाजांसाठी खेळणं अधिक अवघड होतं. जर अशा परिस्थितीत नवीन चेंडू दिला, तर सामना एका बाजूने झुकू शकतो. म्हणूनच International Cricket Council (ICC) च्या नियमांनुसार बॉल हरवला तरी नवीन चेंडू देत नाहीत.
मर्यादित षटकांच्या सामन्यांमध्ये, विशेषतः रात्री खेळल्या जाणाऱ्या टी-20 किंवा वनडे सामन्यांमध्ये, दव (dew) हा एक महत्त्वाचा घटक ठरतो. दुसऱ्यांदा गोलंदाजी करणाऱ्या संघाला ओल्या चेंडूमुळे अडचण येते. त्यामुळे अशा वेळी 10 षटके पूर्ण झाल्यानंतर कर्णधार पंचांकडे बॉल बदलण्याची विनंती करू शकतो. जर पंचांना वाटलं की चेंडू खूप ओला झाला आहे किंवा त्याचा आकार बदलला आहे, तर ते पुन्हा एक तितकाच झीज झालेला दुसरा चेंडू देतात. इथेही नवीन बॉल दिला जात नाही.
काही वेळा पंच स्वतःही बॉल बदलण्याचा निर्णय घेतात. उदाहरणार्थ, चेंडूची शिवण (seam) सुटली असेल, बॉल खराब झाला असेल किंवा त्याचा आकार बिघडला असेल, तर खेळ थांबवून तो बदलला जातो. मात्र, या परिस्थितीतही समान स्थितीतील जुना चेंडूच दिला जातो.अलीकडे Tim David याने मारलेल्या एका षटकारामुळे हा नियम पुन्हा चर्चेत आला. त्याने चेंडू थेट स्टेडियमबाहेर पाठवला. त्यानंतर पंचांनी नवीन बॉल न देता दुसरा वापरलेला चेंडू दिला. यामुळे सामना निष्पक्ष राहिला आणि कोणत्याही संघाला अतिरिक्त फायदा मिळाला नाही.
हा नियम केवळ Indian Premier League पुरता मर्यादित नाही. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, वनडे आणि टी-20 अशा सर्व प्रकारच्या सामन्यांमध्ये हा नियम लागू होतो. यामागचा मुख्य उद्देश एकच—दोन्ही संघांमध्ये समानता राखणे आणि खेळाचा समतोल टिकवून ठेवणे.
क्रिकेट हा फक्त बॅट-बॉलचा खेळ नाही, तर तो नियम आणि संतुलनावर आधारित आहे.बॉल स्टेडियमबाहेर गेला तरी लगेच नवीन चेंडू न देण्यामागे एक मोठा तर्क आहे—दोन्ही संघांना समान संधी देणे.म्हणून पुढच्या वेळी जेव्हा एखादा षटकार स्टेडियमच्या बाहेर जाईल, तेव्हा लक्षात ठेवा— नवीन बॉल नाही, तर जुनाच ‘समान’ चेंडू खेळात येतो!
