आरोग्यसेवा क्षेत्रातील वाढत्या खर्चामुळे सर्वसामान्य नागरिक आधीच त्रस्त असताना, एका रुग्णाने केलेल्या छोट्याशा जागरूकतेमुळे मोठा फरक पडल्याची घटना सध्या सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहे. या घटनेत एका रुग्णाने रुग्णालयाकडून दिलेले जवळपास 1 लाख रुपयांचे बिल केवळ ‘आयटमाइज्ड बिल’ (तपशीलवार बिल) मागून थेट 57 हजार रुपयांवर आणले. या घटनेने रुग्णालयांच्या बिलिंग पद्धतीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण केले असून, सर्वसामान्य लोकांसाठी ही एक महत्त्वाची शिकवण ठरत आहे.
ही घटना जानेवारी महिन्यात घडली. संबंधित रुग्णाने एका खासगी रुग्णालयात उपचार घेतले होते. विमा कंपनीकडून काही रक्कम वजा झाल्यानंतरही रुग्णाला जवळपास 1 लाख रुपयांचे बिल देण्यात आले. सुरुवातीला हा खर्च अपेक्षेपेक्षा जास्त असल्याची भावना रुग्णाला झाली, मात्र नेमके काय चुकीचे आहे हे लक्षात येत नव्हते. याच वेळी एका मित्राच्या सल्ल्याने रुग्णाने रुग्णालयाकडे ‘आयटमाइज्ड बिल’ मागण्याचा निर्णय घेतला.
रुग्णालयाने सहा पानांचे तपशीलवार बिल दिल्यानंतर खरी परिस्थिती समोर आली. या बिलामध्ये अनेक विसंगती आणि संशयास्पद चार्जेस आढळून आले. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे ‘ॲनेस्थेसिया कन्सल्टेशन’साठी (भूलतज्ज्ञ सल्ला) तब्बल 31,430 रुपयांचा शुल्क आकारण्यात आला होता. मात्र प्रत्यक्षात रुग्णावर कोणतीही शस्त्रक्रिया झाली नव्हती आणि भूलतज्ज्ञांची गरजच पडली नव्हती.
Related News
‘निरोगी महिला, निरोगी कुटुंब’ भारताचे 3 गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड
याशिवाय, उपचारासाठी वापरण्यात आलेल्या एका ‘सप्लाय किट’चे शुल्क दोन वेळा आकारण्यात आले होते. म्हणजेच एकाच वस्तूचे पैसे दुप्पट आकारले गेले होते. अशा प्रकारच्या चुका लक्षात आल्यानंतर रुग्णाने तत्काळ रुग्णालयाच्या बिलिंग विभागाशी संपर्क साधला आणि या विसंगतींची सविस्तर माहिती दिली.
सुरुवातीला रुग्णालयाकडून या तक्रारीकडे फारसे गांभीर्याने पाहिले गेले नाही. मात्र रुग्णाने सातत्याने पाठपुरावा केल्यानंतर आणि ठोस पुरावे सादर केल्यानंतर रुग्णालयाने या चुका मान्य केल्या. अवघ्या दोन आठवड्यांच्या कालावधीत संबंधित चुकीचे चार्जेस बिलातून काढून टाकण्यात आले आणि अंतिम बिल 1 लाख रुपयांवरून थेट 57 हजार रुपयांपर्यंत खाली आले.
ही घटना सोशल मीडियावर शेअर होताच मोठ्या प्रमाणात प्रतिक्रिया उमटल्या. अनेकांनी रुग्णालयांच्या कार्यपद्धतीवर टीका केली. काही युजर्सनी असा आरोप केला की, अनेक रुग्णालये मुद्दाम अशा प्रकारे अनावश्यक चार्जेस लावतात, कारण त्यांना माहिती असते की बहुतांश रुग्ण बिल तपासून पाहत नाहीत आणि सरळ पैसे भरतात.
एका युजरने प्रश्न उपस्थित केला की, “विमा कंपन्या प्रीमियम वाढवण्यासाठी सतत प्रयत्न करतात, पण रुग्णालये जेव्हा चुकीचे किंवा फसवे बिल तयार करतात, तेव्हा त्या कंपन्या गप्प का बसतात?” या प्रश्नामुळे आरोग्यसेवा क्षेत्रातील पारदर्शकतेबाबत मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.तज्ज्ञांच्या मते, रुग्णांनी स्वतः जागरूक राहणे अत्यंत गरजेचे आहे. रुग्णालये ही सेवा देणारी संस्था असली, तरी ती व्यवसायही करतात, त्यामुळे बिलिंगमध्ये चुका किंवा अनावश्यक चार्जेस येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे प्रत्येक रुग्णाने बिलाची तपासणी करणे ही आपली जबाबदारी समजली पाहिजे.या घटनेतून काही महत्त्वाचे धडे समोर येतात. सर्वप्रथम, रुग्णाने फक्त एकूण रकमेची ‘समरी’ न घेता नेहमी ‘आयटमाइज्ड बिल’ मागितले पाहिजे. या बिलामध्ये प्रत्येक औषध, इंजेक्शन, चाचणी आणि सेवा यांचा सविस्तर तपशील दिलेला असतो. त्यामुळे कोणता चार्ज योग्य आहे आणि कोणता अनावश्यक आहे हे सहज लक्षात येते.
दुसरे म्हणजे, डॉक्टरांनी दिलेल्या उपचारांची आणि बिलात नमूद केलेल्या सेवांची तुलना करणे आवश्यक आहे. अनेकदा रुग्णांना दिलेल्या उपचारांपेक्षा जास्त सेवा बिलात दाखवल्या जातात. अशा वेळी त्वरित प्रश्न विचारणे गरजेचे आहे.तिसरे म्हणजे, बिलातील कोणतीही बाब समजली नाही तर ती त्वरित बिलिंग विभागाला विचारावी. अनेक वेळा रुग्ण संकोचामुळे किंवा घाईमुळे प्रश्न विचारत नाहीत, आणि त्यामुळे अनावश्यक खर्च करावा लागतो.विशेष म्हणजे, तज्ज्ञांच्या मते ‘आयटमाइज्ड बिल’ मागितल्यास अनेकदा 15 ते 20 टक्क्यांपर्यंत बिलात कपात होऊ शकते. कारण अशा वेळी रुग्णालयांकडून चुकीचे किंवा अनावश्यक चार्जेस स्वतःहून काढून टाकले जातात.
ही व्हायरल घटना केवळ एका रुग्णापुरती मर्यादित नसून, देशभरातील लाखो रुग्णांसाठी एक जागरूकतेचा इशारा आहे. आरोग्यसेवा घेताना केवळ उपचारांवरच नव्हे, तर आर्थिक व्यवहारांवरही लक्ष देणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. जागरूकता आणि माहितीच्या आधारेच अशा प्रकारच्या फसवणुकीपासून बचाव करता येऊ शकतो.
