ट्रम्प यांच्या अल्टिमेटमदरम्यान जागतिक तणाव वाढला; ब्रेंट क्रूड $111 पार, तेलाच्या किमतींनी मारला उंच झेप
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे मंगळवारी आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींनी मोठी उसळी घेतली. ब्रेंट क्रूडची किंमत प्रति बॅरल $111 वर पोहोचली, तर वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) ची किंमत $115 पर्यंत झेपावली. जून 2022 नंतर प्रथमच कच्च्या तेलाने अशी उंची गाठली आहे.
भारतीय बाजारातही या वाढीचा परिणाम दिसून आला. मल्टी कमोडिटी एक्स्चेंज (MCX) वर क्रूड ऑईल ₹10,786 प्रति बॅरल या किमतीवर ट्रेड झाले, जे कालच्या तुलनेत सुमारे 2% वाढ आहे.
ट्रम्प यांचा इराणवरील कडक इशारा
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला स्पष्ट धमकी दिली आहे की, त्यांनी हॉर्मूझ सामुद्रधुनी उघडली नाही तर अमेरिकेकडून कठोर प्रत्युत्तर दिले जाईल. ट्रम्प मंगळवारी पद सोडण्यापूर्वी इराणने हा मार्ग पुन्हा खुला करावा, असा त्यांनी अंतिम अल्टिमेटम दिला आहे.
Related News
इराणने मात्र ठाम भूमिका घेत अमेरिकेच्या तात्पुरत्या युद्धविरामाच्या प्रस्तावाला नकार दिला आहे. ते म्हणाले की, तात्पुरता नव्हे तर ‘शाश्वत तोडगा’ लागेपर्यंत ते कोणत्याही चर्चेस तयार नाहीत.
हॉर्मूझ सामुद्रधुनी बंद, जागतिक पुरवठा साखळी कोलमडली
कतर आणि ओमान यांच्या दरम्यान असलेली हॉर्मूझ सामुद्रधुनी जगातील सुमारे 20% कच्च्या तेलाच्या वाहतुकीसाठी सर्वात महत्त्वाचा मार्ग आहे. गेल्या तीन आठवड्यांपासून हा मार्ग बंद असल्याने आशिया आणि युरोपमधील रिफायनरी कंपन्यांना पर्यायी पुरवठ्याचा शोध घेणे अवघड झाले आहे.
तेल वाहतूक अडल्याने पेट्रोकेमिकल उत्पादने, गॅस, प्लास्टिकचे कच्चे पदार्थ अशा अनेक उद्योगांवर तातडीचा परिणाम होत आहे.
युक्रेन–रशिया संघर्षानेही अडचण वाढवली
तेल बाजारातील तणाव वाढवण्यामागे आणखी एक मोठे कारण म्हणजे रशियातील कॅस्पियन पाइपलाइन कन्सोर्टियम टर्मिनलवर युक्रेनच्या ड्रोन हल्ल्याची नोंद. हा टर्मिनल जागतिक पुरवठ्याच्या जवळपास 1.5% तेल हाताळतो. ड्रोन हल्ल्यामुळे पुरवठा साखळीत अतिरिक्त अडथळे निर्माण झाले आहेत.
विश्लेषकांचे मत: तेलाच्या किमती अजून वाढू शकतात
कोटक सिक्युरिटीजचे कमोडिटी रिसर्च प्रमुख अनिंद्य बॅनर्जी यांनी सांगितले की, बाजार आता पुरवठ्यातील दीर्घकालीन व्यत्ययाचे जोखीम प्राइसिंग करीत आहे.
त्यांच्या मते,
“जर ट्रम्प यांचा डेडलाइन संपल्यानंतरही संघर्ष वाढत राहिला, तर ऊर्जेचे दरच नाही तर पेट्रोकेमिकल्स, यूरिया, मेथनॉल आणि पॉलिमर्स यांचे दरही वाढतील. यामुळे जागतिक चलनवाढीवर मोठा ताण येऊ शकतो.”
चॉईस ब्रोकिंगनेही अल्पावधीत किंमती अत्यंत अस्थिर आणि वरच्या दिशेने राहतील, असा अंदाज व्यक्त केला आहे.
त्यांच्या म्हणण्यानुसार,
“सामुद्रधुनी बंद असेपर्यंत पुरवठ्यावर परिणाम होणार असून तेलाचे दर उंचच राहतील. ceasefire अथवा reopeningची कोणतीही चिन्हे दिसली तर दर कोसळू शकतात, परंतु तातडीने तसे होण्याची शक्यता कमी आहे.”
भारतीत अर्थव्यवस्थेवर काय परिणाम?
भारत जगातील सर्वाधिक तेल आयात करणाऱ्या देशांपैकी एक आहे. त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या दरातल्या थोड्याशा वाढीचाही परिणाम खालील बाबींवर पडू शकतो—
- पेट्रोल–डिझेल दर वाढ
- वाहतूक खर्च वाढ → वस्तू महाग
- चलनवाढीत वाढ
- उद्योगांच्या उत्पादन खर्चात वाढ
सरकारकडून सबसिडी आणि इंधनावरील कर रचनेनुसार भारतीय बाजारातील वास्तविक वाढ निश्चित होईल.
पुढील काही तास निर्णायक ठरणार
ट्रम्प यांचा डेडलाइन जवळ येत असल्याने जागतिक तेल बाजार पुढील काही तासांत अत्यंत संवेदनशील राहणार आहे. इराण–अमेरिका संघर्षातील एका छोट्याशा घडामोडीनेही तेल दरात मोठे चढउतार होऊ शकतात.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/crude-oil-goes-up-to-110-oil-goes-down-to-65-due-to-iran-war/
