इराणवरील हल्ले भारतीय तळावरून? खळबळ उडवणारा दावा; भारत सरकारचे स्पष्ट स्पष्टीकरण
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष दिवसेंदिवस अधिक तीव्र होत असून मध्यपूर्वेत तणावाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. गेल्या काही दिवसांत दोन्ही देशांकडून मोठ्या प्रमाणात हल्ले करण्यात येत आहेत. या पार्श्वभूमीवर भारताबद्दल एक खळबळजनक दावा समोर आला आहे. अमेरिकेने इराणवर केलेल्या काही हल्ल्यांसाठी भारतातील तळ किंवा बंदरांचा वापर केला जात असल्याचा आरोप करण्यात आला. हा दावा समोर येताच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठी चर्चा सुरू झाली.
मात्र या प्रकरणावर भारत सरकारने तातडीने प्रतिक्रिया देत हा दावा पूर्णपणे खोटा असल्याचे स्पष्ट केले आहे. भारताने पुन्हा एकदा आपली परराष्ट्र धोरणातील भूमिका स्पष्ट करत शांतता आणि संवाद यावर भर दिला आहे.
अमेरिका-इराण संघर्ष तीव्र
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष गेल्या काही दिवसांत अधिकच वाढला आहे. दोन्ही देशांमध्ये लष्करी हालचाली वाढल्या असून एकमेकांच्या महत्त्वाच्या ठिकाणांवर हल्ले करण्यात येत आहेत. काही अहवालांनुसार इराणच्या काही मोठ्या शहरांनाही लक्ष्य करण्यात आले आहे.
या संघर्षामुळे संपूर्ण मध्यपूर्वेत अस्थिरता निर्माण झाली आहे. जागतिक राजकारणातही याचे परिणाम दिसू लागले आहेत. अनेक देशांनी आपल्या नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी जाण्याचा सल्ला दिला आहे.
इराणी युद्धनौकेवर हल्ला
या संघर्षादरम्यान हिंद महासागरात एक मोठी घटना घडली. अमेरिकेने इराणच्या एका युद्धनौकेवर हल्ला केल्याची माहिती समोर आली. या हल्ल्यात इराणच्या युद्धनौकेचे मोठे नुकसान झाले असून अनेक सैनिकांचा मृत्यू झाल्याचे सांगितले जात आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार या युद्धनौकेत सुमारे 180 इराणी सैनिक तैनात होते. त्यापैकी 87 सैनिकांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आहे. या घटनेमुळे तणाव आणखी वाढला आहे.
विशेष म्हणजे ही युद्धनौका भारताच्या विशाखापट्टणम बंदरातून युद्ध सराव पूर्ण करून इराणकडे निघाली होती. त्यानंतर श्रीलंकेच्या समुद्री हद्दीजवळ अमेरिकेकडून हा हल्ला करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
अमेरिकेचा मोठा इशारा
अमेरिकेने स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे की हे युद्ध काही दिवसांत संपणारे नाही. उलट पुढील काही आठवडे संघर्ष सुरू राहू शकतो. त्यामुळे मध्यपूर्वेत तणावाचे वातावरण कायम राहण्याची शक्यता आहे.
याशिवाय इराणने बंद केलेल्या महत्त्वाच्या समुद्री मार्गाबाबतही अमेरिकेने मोठा निर्णय घेतला आहे. हा मार्ग पुन्हा सुरू करण्यासाठी अमेरिका जहाजांना संरक्षण देणार असल्याचे सांगितले आहे. या निर्णयामुळे आखाती प्रदेशातील परिस्थिती आणखी संवेदनशील बनली आहे.
अमेरिकन दूतावासांवर हल्ल्याचा आरोप
या संघर्षादरम्यान काही देशांतील अमेरिकन दूतावासांनाही लक्ष्य करण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला आहे. विशेषतः दुबईमधील अमेरिकन दूतावासावर मोठ्या क्षेपणास्त्रांनी हल्ला केल्याची माहिती समोर आली.
याशिवाय पाकिस्तान आणि इतर काही देशांतील अमेरिकन नागरिकांना तातडीने त्या देशांमधून बाहेर पडण्याच्या सूचना अमेरिकेकडून देण्यात आल्या आहेत. या घडामोडींमुळे परिस्थिती किती गंभीर आहे याची कल्पना येते.
भारताबाबत खळबळजनक दावा
या युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर भारताबाबत एक मोठा दावा समोर आला. अमेरिकेचे माजी कर्नल डगलस मॅकग्रेगर यांनी एका मुलाखतीत बोलताना असे म्हटले की मध्यपूर्वेतील अमेरिकेचे काही लष्करी तळ अडचणीत आले आहेत.
त्यामुळे अमेरिका आता भारतातील काही बंदरे आणि तळांचा वापर करून लष्करी कारवाया करत आहे, असा आरोप त्यांनी केला. या विधानामुळे मोठी खळबळ उडाली. सोशल मीडियावरही याबाबत मोठ्या प्रमाणात चर्चा सुरू झाली.
भारत सरकारचे स्पष्ट उत्तर
या प्रकरणावर भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने तातडीने प्रतिक्रिया दिली. भारताने हा दावा पूर्णपणे खोटा असल्याचे स्पष्ट केले आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की भारताने कधीही आपल्या भूमीचा वापर कोणत्याही देशाच्या लष्करी कारवायांसाठी करू दिलेला नाही आणि आताही अशी कोणतीही परवानगी दिलेली नाही. भारताची भूमिका नेहमीच शांतता आणि स्थैर्य यावर आधारित आहे.
भारताचे परराष्ट्र धोरण
भारताचे परराष्ट्र धोरण पारंपरिकपणे संतुलित मानले जाते. भारताने नेहमीच आंतरराष्ट्रीय वाद शांततेने सोडवण्यावर भर दिला आहे. भारताने या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर सर्व देशांना संयम बाळगण्याचे आवाहन केले आहे. तणाव कमी करून नागरिकांच्या सुरक्षेला प्राधान्य दिले पाहिजे, असे भारताने स्पष्ट केले.
हिंद महासागरातील वाढता तणाव
हिंद महासागर हा जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाचा समुद्री मार्ग आहे. या भागात वाढलेला लष्करी तणाव भारतासाठीही चिंतेचा विषय ठरला आहे.
भारतीय नौदल परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी आवश्यक तयारीही करण्यात येत आहे.
जागतिक स्तरावर चिंता
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्षामुळे जगभरातील अनेक देश चिंतेत आहेत. काही तज्ज्ञांच्या मते जर हा संघर्ष आणखी वाढला तर त्याचे परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही होऊ शकतात.
विशेषतः तेलाच्या किमती वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. मध्यपूर्वेत अस्थिरता निर्माण झाल्यास जागतिक पुरवठा साखळीवरही परिणाम होऊ शकतो.
भारताची भूमिका महत्त्वाची
या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर भारताची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते. भारताचे दोन्ही देशांशी चांगले संबंध आहेत. त्यामुळे भारताने संतुलित भूमिका घेत शांततेसाठी प्रयत्न करणे आवश्यक मानले जाते. भारताने आधीही अनेक आंतरराष्ट्रीय प्रश्नांमध्ये मध्यस्थीची भूमिका बजावली आहे. त्यामुळे या संघर्षातही भारताचा आवाज महत्त्वाचा ठरू शकतो.
पुढील काही आठवडे निर्णायक
तज्ज्ञांच्या मते अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष पुढील काही आठवड्यांत निर्णायक टप्प्यात पोहोचू शकतो. दोन्ही देशांकडून लष्करी हालचाली वाढत असल्याने परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे. मात्र आंतरराष्ट्रीय समुदायाने जर वेळीच हस्तक्षेप केला तर परिस्थिती नियंत्रणात येऊ शकते.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे संपूर्ण जगाचे लक्ष मध्यपूर्वेकडे लागले आहे. या संघर्षादरम्यान भारताबाबत करण्यात आलेला दावा मोठी खळबळ उडवणारा ठरला. मात्र भारत सरकारने तातडीने स्पष्टीकरण देत हा दावा पूर्णपणे खोटा असल्याचे सांगितले आहे.
भारताने पुन्हा एकदा शांततेचा मार्ग स्वीकारण्याचे आवाहन केले आहे. सध्या परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील असून पुढील काही दिवस जागतिक राजकारणासाठी निर्णायक ठरू शकतात.
