भारतीय चित्रपटसृष्टीत जेव्हा सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या अभिनेत्यांचा विषय निघतो, तेव्हा सर्वप्रथम नाव घेतलं जातं ते शाहरुख खान, सलमान खान, आमिर खान किंवा अक्षय कुमार यांचं. गेल्या अनेक दशकांपासून या कलाकारांनी बॉक्स ऑफिसवर अधिराज्य गाजवलं आहे. मात्र या सर्वांनाही कमाईच्या बाबतीत मागे टाकणारा एक अभिनेता असा होता, ज्याने हजारो कोटींच्या चित्रपटांमध्ये काम केलं, जगभरात भारतीय अभिनयाची ओळख निर्माण केली आणि तरीही त्याला ‘सुपरस्टार’चा टॅग मिळाला नाही.
हा अभिनेता म्हणजे दिवंगत अभिनेते इरफान खान.
इरफान खान आज आपल्यात नसले तरी त्यांच्या अभिनयाची जादू अजूनही चाहत्यांच्या मनात कायम आहे. त्यांनी अभिनयाला केवळ ग्लॅमर किंवा स्टारडमच्या चौकटीत मर्यादित न ठेवता त्याला वास्तववादाची जोड दिली. त्यांच्या चेहऱ्यावरचा साधेपणा, डोळ्यांतून व्यक्त होणाऱ्या भावना आणि संवादफेकीतील सहजता यामुळे ते इतर कलाकारांपेक्षा पूर्णपणे वेगळे ठरले.
Related News
Zee Marathi च्या लोकप्रिय नायिकेचं दमदार कमबॅक! ‘सनई चौघडे’मध्ये अनिता दातेची एंट्री, मालिकेत मोठा ट्विस्ट
‘तुम तो ठहरे परदेसी’ला शब्द देणारा आवाज कायमचा शांत; गीतकार जहीर आलम यांचे नागपुरात दुःखद निधन
Shocking Story: 1 सुपरहिट चित्रपटानंतर अभिनेता मरिमुथूची दुर्दैवी अवस्था, आता चालवतो रिक्षा
‘धुरंधर’मध्ये रणवीर सिंहने रचला इतिहास; सचिन पिळगांवकरांनी केलं मोठं कौतुक
7 मोठ्या कारणांमुळे त्रिशा कृष्णनची पोस्ट ठरली व्हायरल; थलपती विजय CM झाल्यानंतर प्रेमाचा भावनिक उल्लेख
‘तुम तो ठहरे परदेसी’ फेम जहीर आलम यांचा अंत; 30 वर्षे गाजलेल्या गाण्यामागची वेदनादायक कहाणी
Happy Mother’s Day 2026: ग्लॅमरस अभिनेत्रीपासून सुपर मॉमपर्यंत! Deepika Padukoneच्या मातृत्व प्रवासातील 8 खास आणि हृदयस्पर्शी फोटो
वादग्रस्त ठरूनही ब्लॉकबस्टर! अदा शर्माच्या 138 मिनिटांच्या चित्रपटाने कमावले 300 कोटी
धुरंधर 2’लाही टाकलं मागे; 140 मिलियन व्ह्यूजचा धमाकेदार आकडा
वाद, अश्लीलतेचे आरोप आणि तरीही सुपरहिट! बंदीची मागणी होऊनही गाणं ठरलं ब्लॉकबस्टर
BIG BREAKING! थलपती विजय यांच्या शपथविधीनंतर त्रिशा कृष्णनची 7 खास फोटो पोस्ट व्हायरल; ‘प्रेम’ शब्दामुळे पुन्हा अफेअरच्या चर्चांना उधाण
22000 कोटींच्या चित्रपटांचा भाग
इरफान खान यांनी केवळ हिंदी चित्रपटसृष्टीतच नाही तर हॉलिवूडमध्येही स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली होती. त्यांनी अशा अनेक आंतरराष्ट्रीय चित्रपटांमध्ये काम केलं ज्यांनी जगभरात विक्रमी कमाई केली. त्यांच्या चित्रपटांच्या एकत्रित कमाईचा आकडा तब्बल 22000 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त असल्याचं बोललं जातं.
‘ज्युरासिक वर्ल्ड’, ‘लाईफ ऑफ पाय’, ‘द अमेझिंग स्पायडरमॅन’, ‘इन्फर्नो’ यांसारख्या मोठ्या हॉलिवूड चित्रपटांमध्ये त्यांनी महत्त्वाच्या भूमिका साकारल्या. विशेष म्हणजे, या चित्रपटांनी जागतिक बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड कमाई केली आणि भारतीय कलाकार म्हणून इरफान खान यांचं नाव आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पोहोचलं.
हॉलिवूडमध्ये काम करणारे अनेक भारतीय कलाकार होते, पण इरफान खान यांनी केवळ उपस्थिती दाखवली नाही तर अभिनयाच्या जोरावर वेगळी छाप सोडली. त्यांच्या अभिनयातील नैसर्गिकता आणि शांत शैलीमुळे परदेशी दिग्दर्शकही प्रभावित झाले होते.
बॉलिवूडमध्येही दमदार कामगिरी
इरफान खान यांची हिंदी चित्रपटांमधील कारकीर्द देखील तितकीच प्रभावी होती. ‘पान सिंह तोमर’, ‘हिंदी मीडियम’, ‘मकबूल’, ‘तलवार’, ‘करीब करीब सिंगल’, ‘द लंचबॉक्स’, ‘पीकू’ आणि ‘अंग्रेजी मीडियम’ यांसारख्या चित्रपटांमध्ये त्यांनी अप्रतिम अभिनय केला.
विशेष म्हणजे, इरफान खान यांच्या चित्रपटांमध्ये मोठा गाजावाजा, अॅक्शन किंवा मसालापटाचा फॉर्म्युला नसायचा. तरीही त्यांच्या अभिनयामुळे प्रेक्षक चित्रपटगृहांकडे आकर्षित होत होते.
‘हिंदी मीडियम’ या चित्रपटाने तर बॉक्स ऑफिसवर मोठं यश मिळवलं. एका सामान्य वडिलांची भूमिका साकारताना त्यांनी प्रेक्षकांना हसवलंही आणि भावूकही केलं. तर ‘पान सिंह तोमर’मधील त्यांच्या अभिनयासाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कारही मिळाला.
स्टारडमपेक्षा अभिनयाला दिलं महत्त्व
शाहरुख खान, सलमान खान आणि आमिर खान यांच्यासारख्या अभिनेत्यांना प्रचंड स्टारडम लाभलं. त्यांच्या चित्रपटांच्या रिलीजला उत्सवासारखं स्वरूप असतं. चाहत्यांची गर्दी, मोठं प्रमोशन आणि जबरदस्त कमाई यामुळे त्यांना सुपरस्टारचा दर्जा मिळाला.
मात्र इरफान खान यांची वाटचाल पूर्णपणे वेगळी होती. त्यांनी कधीही ग्लॅमरचा आधार घेतला नाही. ते सोशल मीडियावर फार सक्रिय नव्हते, ना त्यांनी स्वतःभोवती मोठी स्टार इमेज तयार केली. त्यांनी नेहमीच अभिनयाला प्राधान्य दिलं.
त्यांच्या भूमिकांमध्ये वास्तववाद असायचा. ते पात्र जगायचे. त्यामुळे प्रेक्षकांना त्यांचा अभिनय खूप जवळचा वाटत असे. अनेक समीक्षकांच्या मते, इरफान खान हे भारतीय सिनेसृष्टीतील सर्वात नैसर्गिक अभिनेत्यांपैकी एक होते.
हॉलिवूडमध्ये भारतीय अभिनयाची वेगळी ओळख
इरफान खान यांनी भारतीय कलाकारांसाठी हॉलिवूडचे दरवाजे अधिक खुले केले. त्यांच्या आधीही काही कलाकारांनी परदेशी चित्रपटांमध्ये काम केलं होतं, मात्र इरफान यांनी मिळवलेली लोकप्रियता वेगळीच होती.
‘लाईफ ऑफ पाय’ या चित्रपटात त्यांनी प्रौढ पाय पटेलची भूमिका साकारली होती. हा चित्रपट जागतिक स्तरावर प्रचंड गाजला. तर ‘ज्युरासिक वर्ल्ड’सारख्या ब्लॉकबस्टर चित्रपटात त्यांची भूमिका विशेष चर्चेत आली.
त्यांनी आपल्या अभिनयातून हे सिद्ध केलं की, भारतीय कलाकार केवळ गाणे आणि नृत्यापुरते मर्यादित नाहीत, तर ते गंभीर आणि जागतिक दर्जाच्या भूमिकाही समर्थपणे साकारू शकतात.
संघर्षातून उभं राहिलेलं करिअर
इरफान खान यांचा प्रवास अजिबात सोपा नव्हता. सुरुवातीच्या काळात त्यांनी अनेक टीव्ही मालिकांमध्ये लहान भूमिका केल्या. ‘चंद्रकांता’, ‘भारत एक खोज’, ‘चाणक्य’ यांसारख्या मालिकांमधून त्यांनी अभिनयाची सुरुवात केली.
त्यांच्या दिसण्यावरून आणि वेगळ्या व्यक्तिमत्त्वामुळे त्यांना सुरुवातीला पारंपरिक हिरोच्या भूमिका मिळाल्या नाहीत. मात्र त्यांनी कधीही हार मानली नाही.
हळूहळू त्यांनी आपल्या अभिनयाच्या जोरावर स्वतःची वेगळी जागा निर्माण केली. त्यांच्या प्रत्येक भूमिकेत काहीतरी नवीन पाहायला मिळायचं. त्यामुळे प्रेक्षक आणि दिग्दर्शक दोघेही त्यांच्यावर विश्वास ठेवू लागले.
अकाली निधनाने चाहत्यांना धक्का
2018 मध्ये इरफान खान यांना न्यूरोएंडोक्राइन ट्यूमर हा दुर्मिळ आजार झाल्याचं समोर आलं. त्यांनी परदेशात उपचार घेतले आणि काही काळानंतर पुन्हा अभिनयात पुनरागमनही केलं.
मात्र 29 एप्रिल 2020 रोजी वयाच्या अवघ्या 53 व्या वर्षी त्यांचं निधन झालं. त्यांच्या निधनाने संपूर्ण भारतीय चित्रपटसृष्टीला मोठा धक्का बसला.
चाहत्यांसह अनेक बॉलिवूड आणि हॉलिवूड कलाकारांनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली. आजही इरफान खान यांचं नाव घेतलं की, अभिनयातील प्रामाणिकपणा आणि साधेपणाची आठवण येते.
आजही कायम आहे इरफान खान यांची जादू
इरफान खान हे असे कलाकार होते ज्यांनी स्टारडमपेक्षा अभिनयाला मोठं मानलं. त्यांनी दाखवून दिलं की, मोठे डायलॉग, अॅक्शन किंवा ग्लॅमरशिवायही प्रेक्षकांच्या मनावर राज्य करता येतं.
22000 कोटींच्या चित्रपटांचा भाग असूनही ते पारंपरिक अर्थाने ‘सुपरस्टार’ ठरले नाहीत. पण अभिनयाच्या बाबतीत ते अनेक सुपरस्टार्सपेक्षा खूप पुढे होते, हे मात्र नक्की.
आजही त्यांचे चित्रपट पाहताना प्रेक्षक भावूक होतात. त्यांच्या अभिनयातील सहजता आणि वास्तववाद भारतीय सिनेसृष्टीसाठी कायम प्रेरणादायी राहील.
read also :https://ajinkyabharat.com/cruise-ship-hanta-virus-outbreak-india-health-system-hialert/
