सोनं-हिऱ्यांपेक्षाही महाग हे पक्ष्याचे घरटे! कोट्यवधींची बोली, श्रीमंतांमध्ये जबरदस्त क्रेझ; काय आहे यामागचे रहस्य?
स्विफ्टलेट घरट्याची संपूर्ण कहाणी : निसर्गात असे अनेक चमत्कार आहेत, जे आजही मानवाला थक्क करून सोडतात. काही पक्षी आपल्या सुरेल आवाजासाठी प्रसिद्ध आहेत, काही आकर्षक रंगांमुळे तर काही अप्रतिम घरटी बांधण्याच्या कलेमुळे जगभर ओळखले जातात. मात्र एक असा पक्षी आहे, ज्याचे घरटे केवळ सुंदरच नाही, तर जगातील सर्वात महागड्या नैसर्गिक वस्तूंमध्ये गणले जाते. विशेष म्हणजे या घरट्याची किंमत काही वेळा सोनं, चांदी आणि हिऱ्यांनाही मागे टाकते.
हा पक्षी म्हणजे स्विफ्टलेट (Swiftlet). इतर पक्ष्यांप्रमाणे तो काड्या, गवत किंवा पाने वापरत नाही. उलट स्वतःच्या लाळेपासून अत्यंत मजबूत आणि आकर्षक घरटे तयार करतो. याच वैशिष्ट्यामुळे या घरट्याला जागतिक बाजारात मोठी मागणी आहे.
लाळेपासून तयार होते अनोखे घरटे
स्विफ्टलेट पक्ष्याच्या लाळेत नैसर्गिक चिकटपणा असतो. घरटे बांधण्याच्या काळात त्याच्या लाळेचे प्रमाण वाढते. पक्षी ही लाळ खडकांच्या भिंतींवर किंवा गुहेच्या छतावर थरांमध्ये चिकटवत राहतो. हवेच्या संपर्कात आल्यानंतर ही लाळ घट्ट होते आणि हळूहळू मजबूत कपाच्या आकाराचे घरटे तयार होते.
Related News
अंबरनाथ पालिकेच्या सभेत मोठा वाद! उपनगराध्यक्षांचे ‘भ्रष्टाचार’वर धक्कादायक विधान; 5 मोठे मुद्दे
अमिताभ बच्चन ते अजय देवगण… पावसाचा फटका सेलिब्रिटींनाही ; 2 बड्या स्टार्सच्या बंगल्यात पाणी
नितीन गडकरींना ‘सुपर’ जबाबदारी, महाराष्ट्रातील 3 खासदारांना मंत्रीपदाची जोरदार चर्चा
केतन अग्रवाल हत्याकांडात 5वा धक्कादायक खुलासा! सिया-चेतनच्या जवळच्या व्यक्तीचं नाव समोर, तपासाला मोठं वळण
झरीन खान यांच्या हिंदू पद्धतीने अंत्यसंस्कारामागचं खरं कारण अखेर समोर ; फराह खान अलीने सांगितली 5 कारणं
35 हजारांचा भेसळयुक्त खवा-पनीर जप्त; सॅफोलाईटच्या धक्कादायक वापराचा पर्दाफाश, नागरिकांसाठी मोठा इशारा
अभिजीत सावंतने पत्नीला वाढदिवशी दिलं आलिशान नवीन घर, 1 मोठी सरप्राईज भेट!
पावसाळ्यात फळे-भाज्या कुजण्यापासून वाचवणारे 7 प्रभावी उपाय, प्रत्येक गृहिणीने जाणून घ्यावेत
गौण खनिजावरील रॉयल्टी पूर्ण माफ, 15 दिवसांत मिळणार परवानगी ! शेतकऱ्यांसाठी जबरदस्त दिलासा
हे घरटे तयार करण्यासाठी पक्ष्याला अनेक दिवस अथक मेहनत घ्यावी लागते. प्रत्येक थर अत्यंत काळजीपूर्वक तयार केला जात असल्यामुळे त्याची रचना मजबूत आणि टिकाऊ बनते. त्यामुळेच या घरट्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
कुठे आढळतो हा पक्षी?
स्विफ्टलेट पक्षी प्रामुख्याने आग्नेय आशियातील उष्ण आणि दमट प्रदेशात आढळतो. इंडोनेशिया, मलेशिया, थायलंड, व्हिएतनाम, फिलिपिन्स आणि सिंगापूर या देशांमध्ये त्याचे प्रमाण अधिक आहे.
हा पक्षी समुद्रकिनारी असलेल्या उंच कड्यांवर, नैसर्गिक गुहांमध्ये किंवा दुर्गम डोंगराळ भागात घरटी बांधतो. काही ठिकाणी या पक्ष्यांसाठी कृत्रिम घरटी तयार करण्यासाठी विशेष इमारतीही उभारल्या जातात.
घरटे मिळवणे सोपे नाही
या घरट्यांची मागणी जितकी मोठी आहे, तितकेच ते मिळवणे कठीण असते. अनेक घरटी उंच कड्यांवर किंवा अंधाऱ्या गुहांमध्ये असल्यामुळे ती गोळा करणे धोकादायक ठरते.
घरटी गोळा करणाऱ्यांना दोरांच्या साहाय्याने उंच ठिकाणी जावे लागते. अनेक वेळा जीव धोक्यात घालून हे काम केले जाते. त्यामुळे या घरट्याची किंमत आणखी वाढते.
लाखो ते कोट्यवधींच्या बोली
स्विफ्टलेटचे घरटे अत्यंत दुर्मिळ असल्यामुळे त्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर बोली लागते. विशेषतः चीन, हाँगकाँग आणि सिंगापूरमधील श्रीमंत ग्राहक या घरट्यांसाठी मोठी किंमत मोजण्यास तयार असतात.
उच्च दर्जाच्या, स्वच्छ आणि नैसर्गिक घरट्यांची किंमत आंतरराष्ट्रीय बाजारात लाखो रुपयांपर्यंत जाऊ शकते. दुर्मिळ आणि उत्कृष्ट दर्जाच्या घरट्यांसाठी काहीवेळा कोट्यवधी रुपयांच्या व्यवहारांचीही चर्चा होते.
‘बर्ड्स नेस्ट सूप’ची मोठी मागणी
स्विफ्टलेटच्या घरट्याचा सर्वाधिक वापर प्रसिद्ध ‘बर्ड्स नेस्ट सूप’ तयार करण्यासाठी केला जातो. चीनसह अनेक आशियाई देशांमध्ये ही डिश शेकडो वर्षांपासून प्रतिष्ठेचे प्रतीक मानली जाते.
हे सूप महागड्या हॉटेल्समध्ये आणि आलिशान रेस्टॉरंटमध्ये विशेष पदार्थ म्हणून दिले जाते. अनेक श्रीमंत कुटुंबांमध्ये सण, समारंभ किंवा विशेष प्रसंगी ही डिश तयार केली जाते.
आरोग्यदायी असल्याचा दावा
परंपरागत चिनी औषधपद्धतीमध्ये या घरट्याला विशेष स्थान आहे. अनेकजण या घरट्यापासून तयार केलेले सूप शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढवते, त्वचेसाठी फायदेशीर ठरते, ऊर्जा वाढवते आणि आरोग्य सुधारण्यास मदत करते, असा दावा करतात.
मात्र या सर्व दाव्यांना सर्वच बाबतीत ठोस वैज्ञानिक पुरावे उपलब्ध नाहीत. त्यामुळे अशा दाव्यांकडे वैद्यकीय सल्ल्यानुसारच पाहण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
श्रीमंतांमध्ये एवढी क्रेझ का?
या घरट्याची किंमत केवळ त्याच्या दुर्मिळतेमुळेच नाही, तर त्याच्याशी जोडलेल्या परंपरा, प्रतिष्ठा आणि सांस्कृतिक महत्त्वामुळेही वाढली आहे.
अनेक ठिकाणी हे घरटे घरात ठेवल्यास समृद्धी येते, व्यवसायात प्रगती होते किंवा शुभ लाभ मिळतो, अशीही धारणा आहे. जरी याला वैज्ञानिक आधार नसला तरी अशा समजुतींमुळे या घरट्याची मागणी कायम आहे.
संवर्धनाचीही गरज
या घरट्यांची वाढती मागणी लक्षात घेता अनेक देशांनी त्याच्या संकलनावर नियम लागू केले आहेत. पक्ष्यांच्या प्रजननावर परिणाम होऊ नये म्हणून विशिष्ट कालावधीनंतरच घरटी गोळा करण्याची परवानगी दिली जाते.
वन्यजीव संवर्धनाच्या दृष्टीनेही या पक्ष्यांचे संरक्षण महत्त्वाचे मानले जाते. कारण अति प्रमाणात घरटी गोळा केल्यास त्यांच्या संख्येवर परिणाम होऊ शकतो.
स्विफ्टलेट पक्ष्याचे घरटे हे निसर्गाने दिलेल्या सर्वात विलक्षण देणग्यांपैकी एक मानले जाते. स्वतःच्या लाळेपासून तयार होणारी त्याची अनोखी रचना, दुर्मिळता, सांस्कृतिक महत्त्व आणि आलिशान खाद्यपदार्थ म्हणून असलेली मागणी यामुळे या घरट्याची किंमत सोनं-हिऱ्यांपेक्षाही जास्त असल्याचे म्हटले जाते.
मात्र या घरट्याशी संबंधित आरोग्यविषयक दाव्यांबाबत अद्याप सर्वंकष वैज्ञानिक निष्कर्ष उपलब्ध नाहीत. त्यामुळे त्याकडे समतोल दृष्टीकोनातून पाहणे आवश्यक आहे. निसर्गातील या अनोख्या कलेमुळे स्विफ्टलेट पक्षी आजही जगभरातील संशोधक, पर्यटक आणि श्रीमंत संग्राहकांचे आकर्षण ठरला आहे.
