‘हुडेड पिटोहुई’चा स्पर्शही ठरू शकतो धोकादायक; जाणून घ्या 7 आश्चर्यकारक तथ्ये
जगात विषारी जीवांचा विचार केला की सर्वप्रथम साप, विंचू किंवा काही विशिष्ट बेडकांची आठवण येते. मात्र, निसर्गात असा एक पक्षीही आहे, ज्याला जगातील सर्वात विषारी पक्षी म्हणून ओळखले जाते. या पक्ष्याचे नाव हुडेड पिटोहुई (Hooded Pitohui) असे आहे. दिसायला आकर्षक असलेल्या या पक्ष्याच्या शरीरात असे विष आढळते की त्याला हात लावल्यानंतरही गंभीर परिणाम होऊ शकतात.
हा पक्षी प्रामुख्याने पापुआ न्यू गिनीच्या घनदाट वर्षावनांमध्ये आढळतो. स्थानिक आदिवासी या पक्ष्याला ‘रबिश बर्ड’ म्हणून ओळखतात आणि त्याच्या जवळ जाणेही टाळतात. त्यामागे कारणही तितकेच गंभीर आहे.
Related News
ChatGPT ला मुलीबद्दल विचारला धक्कादायक प्रश्न; काही मिनिटांतच पोलीस तरुणाच्या घरी धडकले!
D-Mart Secret: डाळी इतक्या स्वस्त का? 5 मोठी कारणे आली समोर!
‘2 दिवसांत येतो’ म्हणत आईला आश्रमात सोडलं; 4.5 वर्षे वाट पाहून अखेर आईने डोळे मिटले!
मुख्यमंत्र्यांनाही अटक करणाऱ्या ‘वाघीण’ IPS रूपा मौदगिल यांची धडाकेबाज कहाणी ; 20 वर्षांत 40 बदल्या!
हरभजन सिंग-श्रीसंत वादाला नवा ट्विस्ट! ‘रुममेट’ म्हणून श्रीसंतची निवड; बॉक्सिंग चॅलेंजमुळे पुन्हा चर्चेला उधाण
‘द ट्रेटर्स 2’च्या प्रीमिअरआधी श्वेता तिवारीला डेंग्यू; हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू
क्रिकेटपेक्षा सूर्यग्रहण ठरलं आकर्षण! ‘द हंड्रेड’ सामन्यात अचानक थांबला खेळ; 90% सूर्य झाकला गेला!
Wi-Fi च्या शोधात बाहेर पडली अन् समोर आला लांडगा! 5 वैशिष्ट्यांचा अनोखा वन्यजीव
‘तो तर धूर्त कोल्हा…’ कंगना रणौतने नसीरुद्दीन शाह यांना सुनावले; सोशल मीडियावर वाद पेटला
आधी कॉफी, मग आंघोळ अन् लुंगी डान्स; 4.5 लाखांची KTM घेऊन फरार ;वाराणसीत चोराचा धक्कादायक कारनामा!
गडचिरोलीत आश्रमशाळेत मण्यार सापाने 4 विद्यार्थिनींना दंश, 3 मुलींचा दुर्दैवी मृत्यू
‘मित्र कुठे आहे सांग’ तरुणाला बेदम मारहाण केल्याचा आरोप, संभाजीनगरात खळबळ ; 2 मोठे दावे
शास्त्रज्ञांना कसा लागला शोध?
1980 च्या दशकात अमेरिकन पक्षीशास्त्रज्ञ जॅक डंबाचर न्यू गिनीमध्ये पक्ष्यांचा अभ्यास करत होते. संशोधनादरम्यान त्यांनी या अनोख्या पक्ष्याला पकडले. छायाचित्रण करत असताना त्यांनी नकळत हात तोंडाजवळ नेला. काही वेळातच त्यांच्या ओठांमध्ये, जीभेत आणि तोंडात तीव्र जळजळ सुरू झाली. हातांमध्ये मुंग्या येणे, सुन्नपणा आणि अस्वस्थता जाणवू लागली.
या घटनेनंतर त्यांनी या पक्ष्याचा सखोल अभ्यास सुरू केला. पुढील संशोधनातून धक्कादायक सत्य समोर आले की या पक्ष्याच्या त्वचेत आणि पंखांमध्ये अत्यंत विषारी द्रव्य असते.
1992 मध्ये झाला मोठा खुलासा
1992 मध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनात जॅक डंबाचर आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी प्रथमच जगासमोर या पक्ष्याविषयी माहिती मांडली. संशोधनात या पक्ष्याच्या शरीरात बॅट्राकोटॉक्सिन (Batrachotoxin) नावाचे विष असल्याचे स्पष्ट झाले.
हे विष अत्यंत शक्तिशाली न्यूरोटॉक्सिन मानले जाते. हेच विष दक्षिण अमेरिकेतील काही विषारी डार्ट बेडकांमध्येही आढळते. हे विष मज्जासंस्थेवर परिणाम करत असल्याने शरीरातील स्नायू, हृदयाचे कार्य आणि चेतासंस्थेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतात.
हा पक्षी स्वतः विष तयार करत नाही
विशेष म्हणजे हुडेड पिटोहुई स्वतःच्या शरीरात हे विष तयार करत नाही. संशोधकांच्या मते, हा पक्षी मेलिरिड बीटल्स (Melyrid Beetles) नावाचे विशिष्ट विषारी कीटक खातो. या कीटकांमध्ये बॅट्राकोटॉक्सिन असते.
या विषारी कीटकांचे सेवन केल्यानंतर ते विष पक्ष्याच्या त्वचेत आणि पंखांमध्ये साठते. त्यामुळे या पक्ष्याचा स्पर्शही काही प्रमाणात धोकादायक ठरू शकतो.
शिकाऱ्यांपासून मिळते नैसर्गिक सुरक्षा
या विषामुळे इतर शिकारी पक्षी किंवा प्राणी हुडेड पिटोहुईवर हल्ला करण्याचे टाळतात. एखाद्या शिकाऱ्याने त्याला पकडण्याचा प्रयत्न केला, तर त्याला तोंडात तीव्र जळजळ, सुन्नपणा आणि विषाचे दुष्परिणाम जाणवू शकतात. त्यामुळे हा पक्षी नैसर्गिकरीत्या स्वतःचे संरक्षण करण्यात यशस्वी ठरतो.
दिसायलाही वेगळाच
हुडेड पिटोहुईचा रंग अतिशय आकर्षक असतो. त्याचे डोके आणि पंख काळ्या रंगाचे, तर शरीराचा खालचा भाग तेजस्वी नारिंगी किंवा तांबूस रंगाचा असतो. जैवशास्त्रात अशा उठावदार रंगांना Warning Coloration किंवा Aposematic Coloration म्हटले जाते. हे रंग इतर प्राण्यांना धोक्याचा इशारा देतात.
माणसासाठी किती धोकादायक?
या पक्ष्याला स्पर्श केल्याने प्रत्येक वेळी मृत्यू होतो, असे नाही. मात्र त्याच्या शरीरातील विषामुळे त्वचेवर जळजळ, मुंग्या येणे, सुन्नपणा आणि इतर त्रास होऊ शकतो. विषाचे प्रमाण आणि संपर्क किती झाला यावर परिणाम अवलंबून असतो. त्यामुळे या पक्ष्याला हाताळताना संशोधकही विशेष काळजी घेतात.
स्थानिक आदिवासीही या पक्ष्यापासून दूर राहतात. अनेक पिढ्यांच्या अनुभवातून त्यांनी या पक्ष्याच्या धोकादायक स्वभावाची माहिती जपून ठेवली आहे.
जगातील अनोखा जीव
निसर्गात प्रत्येक जीवाचे स्वतःचे वैशिष्ट्य असते. काही जीव विष दातांद्वारे सोडतात, काही काट्यांद्वारे, तर काही त्वचेतून विषारी द्रव्य निर्माण करतात. हुडेड पिटोहुई हा पक्षी मात्र आपल्या पंखांमध्ये आणि त्वचेत विष साठवून ठेवणारा अत्यंत दुर्मिळ जीव मानला जातो. त्यामुळे पक्षीजगतामध्ये त्याचे स्थान वेगळे आहे.
7 महत्त्वाची तथ्ये
- हुडेड पिटोहुई हा जगातील सर्वात विषारी पक्ष्यांपैकी एक मानला जातो.
- हा पक्षी प्रामुख्याने पापुआ न्यू गिनीच्या जंगलात आढळतो.
- त्याच्या शरीरात बॅट्राकोटॉक्सिन नावाचे विष असते.
- हे विष तो स्वतः तयार करत नाही, तर विषारी कीटक खाल्ल्यामुळे शरीरात साठते.
- 1992 मध्ये या पक्ष्याच्या विषारी गुणधर्माचा वैज्ञानिक खुलासा झाला.
- त्याचा काळा आणि नारिंगी रंग इतर प्राण्यांना धोक्याचा इशारा देतो.
- स्थानिक आदिवासी या पक्ष्याला ‘रबिश बर्ड’ म्हणतात आणि त्याच्यापासून सुरक्षित अंतर ठेवतात.
निसर्गात अजूनही अनेक अशी रहस्ये दडलेली आहेत, जी विज्ञानालाही सतत नवीन गोष्टी शिकवत आहेत. हुडेड पिटोहुई हा त्यापैकीच एक विलक्षण पक्षी आहे. त्याच्या शरीरातील विषारी द्रव्यामुळे तो इतर पक्ष्यांपेक्षा पूर्णपणे वेगळा ठरतो. मात्र, या पक्ष्याबाबत अनेक दावे अतिशयोक्तीपूर्ण स्वरूपात सोशल मीडियावर व्हायरल होत असतात. उपलब्ध वैज्ञानिक संशोधनानुसार त्याचा स्पर्श आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतो, परंतु “हात लावताच काही क्षणांत मृत्यू” असा दावा वैज्ञानिकदृष्ट्या सिद्ध झालेला नाही. त्यामुळे अशा माहितीचा स्वीकार करताना विश्वसनीय संशोधन आणि वैज्ञानिक निष्कर्षांवर विश्वास ठेवणे अधिक योग्य ठरते.
read also : https://ajinkyabharat.com/bad-road-broken-in-bhandup-7-major-updates/
