डार्ट चुकला, मग शार्प शूटरने ट्रिगर दाबला; पुण्यात मध्यरात्री थरार — 3 जणांचा बळी घेणारा नरभक्षक बिबट्या अखेर काबू
पुणे जिल्ह्यातील शिरूर तालुक्यात गेल्या काही आठवड्यांपासून दहशतीचे सावट पसरवणाऱ्या नरभक्षक बिबट्या चा अखेर अंत झाला आहे. दोन निरपराध बालकं आणि एका वृद्ध महिलेचा जीव घेणाऱ्या या बिबट्याचा मध्यरात्री वन विभाग आणि शार्प शूटर्सच्या विशेष टीमने पाठलाग केला आणि अखेर गोळीबार करत त्याला ठार केले.
जनतेत भीतीचं वातावरण, शेतात जाण्याची धास्ती, मुलांना बाहेर खेळू न देण्याची सक्ती… अनेक दिवस त्रस्त असलेल्या पिंपरखेड आणि शिरूर परिसराने आता सुटकेचा निश्वास सोडला आहे.
कॅमेरा ट्रॅप, ड्रोन सर्वेillance आणि थर्मल नाईट ऑपरेशन—प्रचंड तणावात चाललेली मोहिम
बिबट्याला जिवंत पकडण्यासाठी सुरुवातीपासून प्रयत्न सुरू होते. गावात दिवस-रात्री कॅमेरा ट्रॅप लावण्यात आले. ड्रोनसह थर्मल डिटेक्शन पद्धतीने परिसरावर लक्ष ठेवले जात होते.
रात्री उशिरा, ड्रोनवर मिळालेल्या हालचालीच्या सिग्नलनंतर टीम सक्रीय झाली. अत्यंत सावधगिरीने जवळ जात डार्ट फायर करण्यात आला; मात्र डार्ट शरीराला लागल्यानंतरही बिबट्या शांत न होता अधिक चिडला. त्याने उलट वनकर्मचाऱ्यांवर धावून येत हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला. परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जात असल्याचे पाहून तैनात असलेल्या शार्प शूटरने गोळी झाडली… आणि काही सेकंदांत नरभक्षक जमिनीवर कोसळला.
बिबट्या नर, अंदाजे 5-6 वर्षांचा—ओळख पटली
वन अधिकाऱ्यांनी सांगितले की ठार करण्यात आलेला बिबट्या नर असून त्याचे वय अंदाजे ५ ते ६ वर्षांच्या दरम्यान आहे. ठशांची तपासणी आणि कॅमेरा फुटेजच्या आधारे हा बिबट्या तोच असल्याचे स्पष्ट झाले ज्याने तीन जणांचा बळी घेतला होता.
नरभक्षक ठरवण्यासाठी पावलांचे ठसे, हल्ल्याचे पॅटर्न आणि डीएनए तपासणी हे घटक महत्त्वाचे मानले जातात.
संपूर्ण गाव जागं — रात्री बचाव मोहीम, पहाटे जयघोष
ग्रामस्थांनी रात्रीच मोठ्या प्रमाणात ठिकाणी गर्दी केली होती. भीतीने घाबरलेली गर्दी गोळीबाराचे आवाज ऐकून थिजली होती. पण काही मिनिटांत बातमी आली — “बिबट्या ठार!”
पहाटेपर्यंत संपूर्ण परिसरात सुटकेचा जयघोष झाला. काही गावकरी तर आनंदाने रडू लागले. कारण हे फक्त प्राण्याला मारण्याचे काम नव्हते; अनेक घरांचे आयुष्य, मुलांचे भविष्य आणि संपूर्ण गावाची मानसिक शांतता वाचली होती.
स्थानिकांचा रोष — “आमची मुलं गेल्यानंतर का?”
बिबट्याला ठार करण्याचे आदेश उशिरा दिल्याचा आरोप ग्रामस्थ करत आहेत. मुलांच्या मृत्यूनंतर गावातील वातावरण अत्यंत संतापाचे होते एका ग्रामस्थाने भावूक होत सांगितले “आमचं मूल जात नाही तोपर्यंत कुणी हलत नाही… जेव्हा तिसरा जीव गेला तेव्हा कारवाई सुरु झाली. आम्ही हे दुःख विसरणार नाही.”
वन विभागाची बाजू — धोका वाढल्याने कठोर पाऊल
वन अधिकारी सांगतात की नियमांनुसार प्रथम पकडण्याचा प्रयत्न होतो. पण सतत मानवावर हल्ले त्याची मनुष्यभक्षी प्रवृत्ती दर्शवत होते. त्यामुळे आदेश देणे भाग पडले. जिल्हाधिकारी जितेंद्र डूडी यांनी स्पष्ट सांगितले “गावकऱ्यांचे जीव प्राधान्य. आवश्यक असल्यास अजून कडक पावले उचलू.”
पुण्यात बिबट्यांचे संकट — 2 हजारांहून अधिक?
या घटनेनंतर पुण्यात संख्या आणि हल्ल्यांचे प्रमाण पुन्हा चर्चेत आले आहे. अंदाजे 2000 पेक्षा अधिक बिबटे जिल्ह्यात असल्याची चर्चा आहे. ग्रामीण भागात शिकार कमी आणि जंगल नष्ट होणे ही मुख्य कारणे मानली जातात.
सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे
पुण्यातील बिबट्यांना पकडून वनतारा लेपर्ड सफारी पार्क येथे हलवण्यात येणार
700 पिंजरे मागवले गेले
मोठ्या प्रमाणात ट्रॅकिंग आणि रेस्क्यू ऑपरेशन होणार
हा निर्णय प्राण्यांचे संरक्षण आणि लोकांचे जीव — दोन्ही महत्वाचे असल्यावर आधारित असल्याचे प्रशासन सांगते.
का वाढत आहेत बिबट्यांचे हल्ले? तज्ज्ञांचे विश्लेषण
वन्यजीव तज्ज्ञांच्या मते हे मोठे संकेत आहेत की मानव-वन्यजीव संघर्ष वाढत आहे. कारणे
जंगलातील शिकार कमी
बांधकामे, रस्ते, औद्योगिकीकरण
गावांमधील कचरा, पाळीव प्राणी आणि मोकाट कुत्री — बिबट्यांना सहज उपलब्ध खाद्य
शेती भागात रात्री प्रकाश आणि आवाज कमी — सहज शिकार
तज्ज्ञांच्या मते उपाय —
ग्रामीण भागात नाईट पॅट्रोलिंग
गावात कचरा नियंत्रण
मोकाट कुत्र्यांची संख्या नियंत्रणात आणणे
लोकांसाठी वन विभागाच्या आपत्कालीन हेल्पलाइन सिस्टम
गावस्तरावर जागृती मोहीम
गावकरी vs. वन्यजीव — संतुलन शोधणे कठीण, पण आवश्यक
प्राण्यांचे संरक्षण महत्त्वाचे आहे, पण गावकऱ्यांचे जीव त्याहून महत्त्वाचे. प्रत्येक वेळी प्राणी मारणे हा उपाय नाही, असा वन तज्ञांचा आग्रह आहे. पण परिस्थिती अनियंत्रित झाली की कारवाई अपरिहार्य ठरते.
आताची परिस्थिती — शिरूर शांत, पण सावध
शव गावकऱ्यांना दाखवून ते माणिकडोह बिबट्या केंद्रात नेण्यात आले. आता पुढील सर्व तपासण्या होणार आहेत. गावात पोलिस व वन कर्मचाऱ्यांची उपस्थिती कायम आहे. परंतु लोकांमध्ये अजूनही भीती आहे. रात्रीच्या वेळी घराबाहेर पडताना सतर्कता ठेवण्याचे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.
एकीकडे वन्यजीव संरक्षण दुसरीकडे गावकऱ्यांचा जीवित प्रश्न. दोन्हीमध्ये समतोल साधणे हे वनविभाग आणि प्रशासनासाठी मोठे आव्हान आहे. या घटनेने महाराष्ट्राला पुन्हा एकदा आठवण करून दिली आहे जंगल कमी, प्राणी भुकेले — आणि शेवटी सामना माणूस-प्राण्याचा. पण आज शिरूरच्या लोकांनी शांत झोप घेतली — अनेक दिवसांनी पहिल्यांदा.
