IND vs PAK : इरासमसच्या ‘साइड आर्म’ने दिला इशारा; आता उस्मान तारिकसमोर टीम इंडियाची खरी कसोटी
टी-20 विश्वचषक 2026 मध्ये भारतीय संघाने विजयी सलामी देत मोहिमेला दमदार सुरुवात केली आहे. सलग दोन सामने जिंकून सुपर-8 फेरीकडे वाटचाल जवळपास निश्चित झाली असली, तरी संघाच्या कामगिरीत काही चिंताजनक बाबी पुढे आल्या आहेत. विशेषतः फलंदाजी विभागात सातत्याचा अभाव आणि काही विशिष्ट प्रकारच्या गोलंदाजीविरुद्ध दिसलेली अस्वस्थता पाकिस्तानविरुद्धच्या महासंग्रामापूर्वी चर्चेचा विषय ठरली आहे.
नवी दिल्लीतील अरुण जेटली स्टेडियमवर नामीबियाविरुद्ध खेळल्या गेलेल्या सामन्यात भारताने 209 धावांचा भक्कम डोंगर उभारला. कागदोपत्री हा विजय एकतर्फी वाटावा असा होता. नामीबियाचा डाव 116 धावांवर आटोपला आणि भारताने 93 धावांनी दणदणीत विजय मिळवला. मात्र या सामन्यातील एक टप्पा असा होता, ज्याने भारतीय फलंदाजांना अडचणीत टाकले आणि आगामी भारत-पाकिस्तान सामन्यापूर्वी एक स्पष्ट इशारा दिला.
इरासमसची अचूक रणनीती
नामीबियाचा कर्णधार गेरहार्ड इरासमस हा अनुभवी ऑफ स्पिनर आहे. त्याची गोलंदाजी पारंपरिक ‘हाय आर्म’ शैलीतील नसून ‘साइड आर्म’ किंवा ‘स्लिंग’ अॅक्शनमध्ये आहे. त्यामुळे चेंडू फलंदाजापर्यंत पोहोचण्याचा कोन वेगळा असतो. अनेकदा चेंडू पिचवरून वेगाने सरकत जातो आणि टायमिंग चुकते. भारतीय फलंदाजांनी इतर नामीबियन गोलंदाजांची धुलाई केली असली, तरी इरासमससमोर ते अडखळले.
त्याने चार षटकांत केवळ 20 धावा देत चार महत्त्वाच्या विकेट घेतल्या. इशान किशन, तिलक वर्मा, हार्दिक पंड्या आणि अक्षर पटेल यांसारख्या फलंदाजांना त्याने परतीचा रस्ता दाखवला. एका षटकात दोन विकेट घेत त्याने डावाचा वेग रोखला. भारतीय संघ 209 धावांपर्यंत पोहोचला, पण मधल्या षटकांत आलेली घसरण ही चिंतेची बाब होती.
साइड आर्म स्पिनर का ठरतो धोकादायक?
साइड आर्म अॅक्शनमध्ये चेंडू टाकताना गोलंदाजाचा हात जवळपास खांद्याच्या पातळीवरून फिरतो. त्यामुळे चेंडूचा कोन, उंची आणि पिचवरून उसळी यामध्ये फरक पडतो. फलंदाजांना पारंपरिक स्पिनच्या तुलनेत चेंडूचा अंदाज लावणे अवघड जाते. विशेषतः टी-20 सारख्या जलद फॉरमॅटमध्ये प्रत्येक चेंडूवर धावा करण्याच्या प्रयत्नात अशा गोलंदाजांविरुद्ध धोका वाढतो.
भारतीय संघात पूर्वी केदार जाधव अशा प्रकारची गोलंदाजी करत असे. अलीकडे रियान पराग काही प्रमाणात अशी शैली वापरतो. मात्र आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अशा गोलंदाजांचा सामना करताना अधिक बारकाईने तयारी करावी लागते. इरासमसच्या स्पेलने हेच अधोरेखित केले.
आता पाकिस्तानचा धोका
15 फेब्रुवारीला कोलंबोच्या आर. प्रेमदासा स्टेडियमवर भारत-पाकिस्तान सामना रंगणार आहे. या लढतीकडे केवळ दोन्ही देशांचेच नव्हे, तर जगभरातील क्रिकेटप्रेमींचे लक्ष लागले आहे. या सामन्यात पाकिस्तानकडून उस्मान तारिक हा ऑफ स्पिनर भारतीय फलंदाजांसाठी मोठे आव्हान ठरू शकतो.
तारिकची अॅक्शनही साइड आर्म शैलीतील आहे. मात्र त्याची खासियत म्हणजे चेंडू टाकण्यापूर्वी तो क्षणभर थांबतो. या थांबण्यामुळे फलंदाजांचा ‘रिदम’ बिघडतो. फलंदाज फटका खेळण्याच्या तयारीत असताना क्षणभराची ही उसंत त्यांना गोंधळात टाकते. आतापर्यंत अवघ्या चार सामन्यांत त्याने 11 विकेट घेतल्या आहेत, ज्यामुळे त्याचा प्रभाव स्पष्ट दिसतो.
फलंदाजांसाठी काय आव्हान?
भारतीय फलंदाजांची ताकद आक्रमकतेत आहे. रोहित शर्मा, विराट कोहली, इशान किशन, सूर्यकुमार यादव यांसारखे खेळाडू वेगवान धावगती राखण्यात तरबेज आहेत. मात्र स्पिनविरुद्ध संयम आणि अचूक पायांची हालचाल आवश्यक असते. इरासमसविरुद्ध दिसलेली अस्वस्थता जर पाकिस्तानविरुद्ध कायम राहिली, तर तारिकचा स्पेल सामन्याचा कल बदलू शकतो.
विशेषतः मधल्या षटकांत स्पिनरविरुद्ध धावगती टिकवणे महत्त्वाचे असते. या टप्प्यावर विकेट पडल्यास दडपण वाढते. त्यामुळे भारतीय फलंदाजांनी शॉट निवड, स्ट्राइक रोटेशन आणि विकेट्स सांभाळण्यावर भर द्यायला हवा.
संघ व्यवस्थापनाची रणनीती
मुख्य प्रशिक्षक आणि फलंदाजी सल्लागारांनी इरासमसच्या स्पेलचे व्हिडिओ विश्लेषण केले असल्याची माहिती आहे. नेट्समध्ये साइड आर्म गोलंदाजांविरुद्ध विशेष सरावही सुरू असल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे. खेळपट्टीची परिस्थिती, आर्द्रता आणि सामन्याची वेळ या सर्व बाबी लक्षात घेऊन रणनीती आखली जात आहे.
प्रेमदासा स्टेडियमवरील खेळपट्टी पारंपरिकरीत्या स्पिनरसाठी अनुकूल मानली जाते. त्यामुळे सामन्यात स्पिनची भूमिका निर्णायक ठरू शकते. भारताकडेही अनुभवी स्पिनर्स आहेत, मात्र पाकिस्तानकडील विविधतेला तोंड देण्यासाठी फलंदाजांची तयारी महत्त्वाची ठरणार आहे.
मानसिक दबावाची लढत
भारत-पाकिस्तान सामना म्हणजे केवळ खेळ नव्हे, तर भावनांची लढाई असते. दोन्ही संघांवर प्रचंड मानसिक दबाव असतो. अशा वेळी लहान चुका महागात पडतात. इरासमसच्या स्पेलमधून शिकून भारतीय संघ अधिक सजग झाला, तर हा इशारा फायद्याचा ठरू शकतो.
नामिबियाविरुद्धचा मोठा विजय भारतीय संघासाठी सकारात्मक होता, पण त्या सामन्यातील काही क्षणांनी आगामी आव्हानांची जाणीव करून दिली. साइड आर्म स्पिनरविरुद्धची अडचण ही पाकिस्तानविरुद्ध निर्णायक ठरू शकते. उस्मान तारिकच्या चार षटकांवर भारताची फलंदाजी कसोटीला लागणार आहे.
भारताने जर संयम, अचूकता आणि रणनीती यांचा योग्य मेळ साधला, तर पाकिस्तानविरुद्ध विजयाची दारे उघडू शकतात. मात्र इरासमसने दिलेला इशारा दुर्लक्षित केला, तर कोलंबोमध्ये सामना वेगळे चित्र दाखवू शकतो. आता सर्वांचे लक्ष 15 फेब्रुवारीकडे लागले आहे—क्रिकेटविश्वातील आणखी एका महासंग्रामासाठी.
