नोएडा : आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाच्या पार्श्वभूमीवर Amity Law School Noida येथे ‘सेव्ह हिमालयाज, सेव्ह अर्थ : अॅन इको-नारी व्हिजन’ या विषयावर राष्ट्रीय परिसंवादाचे आयोजन करण्यात आले. हा परिसंवाद अमिटी युनिव्हर्सिटी उत्तर प्रदेशअंतर्गत कार्यरत जेंडर जस्टिस अँड चाइल्ड राइट्स क्लब आणि IJA Foundation Trust यांच्या संयुक्त विद्यमाने ११ मार्च २०२६ रोजी पार पडला. पर्यावरण संरक्षण, महिला सक्षमीकरण आणि शाश्वत विकास या महत्त्वपूर्ण विषयांवर देशभरातील संशोधक, प्राध्यापक, विद्यार्थी आणि तज्ज्ञांनी या परिसंवादात विचारमंथन केले.
परिसंवादाचे आयोजन डॉ. अशोक के. चौहान, संस्थापक अध्यक्ष, अमिटी एज्युकेशन ग्रुप यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्वाखाली करण्यात आले. तसेच डॉ. अतुल चौहान, कुलगुरू (चॅन्सलर), अमिटी युनिव्हर्सिटी यांच्या मार्गदर्शनाखाली कार्यक्रमाची रूपरेषा आखण्यात आली. कार्यक्रमास प्रा. (डॉ.) बलविंदर शुक्ला, कुलगुरू (व्हाइस-चॅन्सलर), अमिटी युनिव्हर्सिटी उत्तर प्रदेश यांचे सहकार्य लाभले.
परिसंवादाची सुरुवात स्वागतपर भाषणाने झाली. प्रा. (डॉ.) शेफाली रायजादा, संचालक, अमिटी लॉ स्कूल, नोएडा यांनी उपस्थित मान्यवरांचे स्वागत करताना पर्यावरण संरक्षण आणि लैंगिक न्याय यांमध्ये असलेल्या परस्परसंबंधावर प्रकाश टाकला. हवामान बदल, पर्यावरणीय संकटे आणि सामाजिक असमानता या समस्या आज जगासमोर उभ्या आहेत. त्यामुळे पर्यावरणीय प्रशासन आणि महिला नेतृत्व या दोन्ही घटकांना एकत्रितपणे पुढे आणण्याची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी सांगितले.
Related News
महाराष्ट्र स्टेट फार्मसी कौन्सिल व बुलढाणा जिल्हा केमिस्ट अँड ड्रगिस्ट असोसिएशनच्या संयुक्त विद्यमाने ‘Cyber Sakhi’ कार्यक्रम संपन्न
यानंतर प्रा. (डॉ.) डी. के. बंद्योपाध्याय, अध्यक्ष, अमिटी लॉ स्कूल यांनी आपले विचार मांडले. त्यांनी पर्यावरणीय धोरणे, समुदाय सहभाग आणि महिला सक्षमीकरण यांची सांगड घालून शाश्वत विकास साध्य होऊ शकतो, असे मत व्यक्त केले. पर्यावरण संरक्षणासाठी समाजातील सर्व घटकांनी जबाबदारी स्वीकारणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
कार्यक्रमात प्रमुख पाहुणे म्हणून नितीन कुमार भटनागर, विश्वस्त, IJA फाउंडेशन ट्रस्ट उपस्थित होते. त्यांनी आपल्या भाषणात संस्थेच्या विविध सामाजिक उपक्रमांची माहिती दिली. पर्यावरण संरक्षण, महिलांचे सक्षमीकरण, कायदेविषयक जनजागृती, शिक्षण आणि सामाजिक विकास या क्षेत्रांमध्ये संस्था सातत्याने कार्य करत असल्याचे त्यांनी सांगितले. समाजातील वंचित घटकांना सक्षम करण्यासाठी शैक्षणिक संस्था आणि सामाजिक संस्था यांनी एकत्रितपणे काम करण्याची आवश्यकता त्यांनी अधोरेखित केली.
सन २०२० मध्ये स्थापन झालेली IJA Foundation Trust ही संस्था शाश्वत विकास, सामाजिक न्याय आणि सर्वसमावेशक प्रगतीसाठी कार्यरत आहे. ग्रामीण व शहरी भागातील समुदाय विकास, पर्यावरणीय जनजागृती, महिलांच्या नेतृत्वाला प्रोत्साहन आणि कायदेविषयक शिक्षण या क्षेत्रांमध्ये संस्थेचे उल्लेखनीय योगदान आहे. विविध शैक्षणिक संस्था आणि स्वयंसेवी संघटनांसोबत सहकार्य करत संस्था सामाजिक बदलासाठी प्रयत्नशील आहे.
या परिसंवादाचे मुख्य भाषण सुप्रसिद्ध पर्यावरणतज्ज्ञ डॉ. अनिल प्रकाश जोशी यांनी दिले. पद्मश्री आणि पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित असलेले डॉ. जोशी हे Himalayan Environmental Studies and Conservation Organization (हिमालयन एन्व्हायर्नमेंटल स्टडीज अँड कन्झर्वेशन ऑर्गनायझेशन) या संस्थेचे संस्थापक आहेत. त्यांनी हिमालयीन परिसंस्थेचे महत्त्व स्पष्ट करताना सांगितले की, हिमालय हा केवळ भौगोलिक प्रदेश नसून आशियातील अनेक देशांसाठी जलस्रोत आणि जैवविविधतेचे महत्त्वाचे केंद्र आहे. हवामान बदल, अति विकास आणि जंगलतोड यामुळे हिमालयीन पर्यावरणावर गंभीर परिणाम होत आहेत. या पार्श्वभूमीवर स्थानिक समुदाय, विशेषतः महिलांचा सहभाग अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो, असे त्यांनी सांगितले.
कार्यक्रमात ममता कुमारी, सदस्य, राष्ट्रीय महिला आयोग, भारत सरकार यांनीही मार्गदर्शन केले. त्यांनी महिलांना पर्यावरणीय धोरणांमध्ये निर्णयप्रक्रियेचा भाग बनविण्याची गरज व्यक्त केली. महिलांचे ज्ञान, अनुभव आणि नेतृत्व पर्यावरण संवर्धनासाठी प्रभावी ठरू शकते, असे त्यांनी नमूद केले.
परिसंवादाला आंतरराष्ट्रीय दृष्टिकोन देताना भारतातील रशियन दूतावासातील तृतीय सचिव एकातेरिना लाझारेवा यांनी जागतिक सहकार्याचे महत्त्व अधोरेखित केले. हवामान बदल आणि पर्यावरणीय संकटे ही जागतिक स्वरूपाची समस्या असल्याने देशांमध्ये सहकार्य आणि युवकांचा सक्रिय सहभाग आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
परिसंवादाचा मुख्य उद्देश महिलांचे सक्षमीकरण, पर्यावरण संरक्षण आणि शाश्वत विकास यांच्यातील परस्परसंबंध अधोरेखित करणे हा होता. विशेषतः पर्यावरणदृष्ट्या संवेदनशील असलेल्या हिमालयीन प्रदेशाच्या संदर्भात महिलांच्या सहभागाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असल्याचे चर्चेतून स्पष्ट झाले. महिलांना ज्ञान, संसाधने आणि नेतृत्वाच्या संधी उपलब्ध करून दिल्यास पर्यावरण संवर्धन आणि हवामान बदलाला तोंड देण्याची क्षमता अधिक मजबूत होऊ शकते, असे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले.
या परिसंवादाला देशभरातील शैक्षणिक क्षेत्रातून मोठा प्रतिसाद मिळाला. विविध विद्यापीठे आणि महाविद्यालयांतील संशोधक, प्राध्यापक आणि विद्यार्थ्यांनी एकूण ६३ संशोधन निबंध सादर केले. पर्यावरणीय प्रशासन, हवामान न्याय, महिला नेतृत्व आणि शाश्वत विकास या विषयांवर विविध सत्रांमध्ये सखोल चर्चा करण्यात आली.
कार्यक्रमादरम्यान उत्कृष्ट संशोधनासाठी बेस्ट पेपर पुरस्कार जाहीर करण्यात आले. हे पुरस्कार डॉ. एकता गुप्ता, अध्यक्षा व फॅकल्टी कन्व्हेनर, जेंडर जस्टिस अँड चाइल्ड राइट्स क्लब यांनी जाहीर केले. पर्यावरणीय न्याय, हवामान बदल आणि महिला-समावेशक धोरणे या विषयांवर उल्लेखनीय संशोधन करणाऱ्या संशोधकांचा यावेळी गौरव करण्यात आला.
कार्यक्रमाच्या शेवटी अमिटी विद्यापीठाच्या मान्यवरांच्या हस्ते प्रमुख पाहुण्यांचा सत्कार करण्यात आला. त्यानंतर आभार प्रदर्शन डॉ. एकता गुप्ता यांनी केले.हा परिसंवाद डॉ. एकता गुप्ता यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित करण्यात आला. विद्यार्थ्यांच्या आयोजन समितीनेही मोठे योगदान दिले. यामध्ये धैर्य धिंग्रा (विद्यार्थी संयोजक), जीविशा पुंडीर (विद्यार्थी सहसंयोजक), ऋषभ खन्ना (उपसंयोजक) आणि रेमन मट्टा (सह-उपसंयोजक) यांच्यासह संपूर्ण विद्यार्थी संघाने कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी परिश्रम घेतले.
परिसंवादात देशभरातील प्राध्यापक, संशोधक, विद्यार्थी आणि विविध क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी उत्साहाने सहभाग नोंदविला. पर्यावरणीय न्याय, महिलांचे नेतृत्व आणि शाश्वत विकास या विषयांवर अर्थपूर्ण संवाद साधण्यासाठी हा परिसंवाद महत्त्वाचे व्यासपीठ ठरला. या उपक्रमाद्वारे Amity Law School Noida ने सामाजिकदृष्ट्या जबाबदार कायदे शिक्षणाला चालना देण्याची तसेच हवामान बदल, पर्यावरण संरक्षण आणि लैंगिक न्याय या जागतिक आव्हानांवर आंतरशाखीय चर्चेला प्रोत्साहन देण्याची आपली बांधिलकी पुन्हा अधोरेखित केली.
