Small Finance Banks RBI Report नुसार 2025 मध्ये लघु वित्त बँकांनी रोजगार निर्मितीत ऐतिहासिक कामगिरी केली आहे. 5 वर्षांचा विक्रम मोडत मोठ्या बँकांना मागे टाकणाऱ्या या बदलांचा सविस्तर आढावा.
Small Finance Banks RBI Report : लहान बँकांचा मोठा विजय, 5 वर्षांचा विक्रम मोडत भारतीय बँकिंग क्षेत्रात शक्तिशाली उलथापालथ
भारतीय बँकिंग क्षेत्रात गेल्या काही वर्षांत झपाट्याने बदल घडून येत आहेत. एकीकडे सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचे विलीनीकरण, मोठ्या खाजगी बँकांचा डिजिटलकडे वाढता कल आणि दुसरीकडे Small Finance Banks RBI Report मुळे चर्चेत आलेल्या लघु वित्त बँकांची अभूतपूर्व भरारी—हे चित्र आता स्पष्टपणे समोर आले आहे.
Small Finance Banks RBI Report च्या ताज्या आकडेवारीनुसार आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये लघु वित्त बँकांनी रोजगार निर्मितीत गेल्या पाच वर्षांचा सर्वात मोठा विक्रम मोडला आहे. विशेष म्हणजे, ज्या बँकांकडे एकूण ठेवी आणि कर्जांचा वाटा 1 टक्क्यांपेक्षा कमी आहे, त्याच बँकांनी रोजगार निर्मितीच्या बाबतीत देशातील दिग्गज बँकांना मागे टाकले आहे.
Small Finance Banks RBI Report : रोजगार निर्मितीचा ऐतिहासिक टप्पा
Small Finance Banks RBI Report नुसार, आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये लघु वित्त बँकांनी तब्बल 26,736 नवीन नोकऱ्या निर्माण केल्या आहेत. ही संख्या केवळ मागील वर्षांपेक्षा जास्त नाही, तर गेल्या पाच वर्षांतील सर्वोच्च आकडा आहे.
याच काळात मोठ्या खाजगी बँकांमध्ये मात्र रोजगार निर्मितीत घट झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. आर्थिक वर्ष 2022 ते 2024 या तीन वर्षांत खाजगी बँकांनी दरवर्षी 75,000 ते 1 लाख कर्मचाऱ्यांची भरती केली होती. मात्र 2025 मध्ये ही संख्या 7,257 ने घटली, ज्यामुळे Small Finance Banks RBI Report नुसार लघु वित्त बँका देशातील सर्वात मोठ्या बँकिंग भरती करणाऱ्या ठरल्या आहेत.
मोठ्या बँकांची माघार, लहान बँकांची आक्रमक भरती
Small Finance Banks RBI Report मधील हा ट्रेंड बँकिंग क्षेत्रातील संरचनात्मक बदल अधोरेखित करतो. सार्वजनिक आणि खाजगी क्षेत्रातील मोठ्या बँका खर्च नियंत्रण, ऑटोमेशन आणि डिजिटायझेशनकडे झुकत असताना, लघु वित्त बँका मात्र मानवी संसाधनांवर भर देत आहेत.
ग्रामीण, निमशहरी आणि दुर्लक्षित भागांमध्ये शाखा विस्तार, कर्ज वितरण आणि ठेवी गोळा करण्यासाठी प्रत्यक्ष उपस्थिती आवश्यक असल्याने एसएफबी (SFBs) मोठ्या प्रमाणावर भरती करत आहेत.
ठेवी आणि कर्जांमध्ये दमदार वाढ
Small Finance Banks RBI Report नुसार, जरी लघु वित्त बँकांचा एकूण बँकिंग प्रणालीतील वाटा 1 टक्क्यांपेक्षा कमी असला, तरी त्यांच्या वाढीचा वेग मोठ्या बँकांच्या तुलनेत दुप्पट आहे.
2020 ते 2025 दरम्यान वाढ:
कर्जे: सुमारे 25%
ठेवी: सुमारे 34%
संपूर्ण बँकिंग प्रणालीची सरासरी वाढ: 11–13%
ही आकडेवारी स्पष्टपणे दर्शवते की Small Finance Banks RBI Report मधील वाढ ही केवळ आकडेवारीपुरती मर्यादित नसून, ती एक मजबूत आणि दीर्घकालीन प्रवृत्ती आहे.
Small Finance Banks RBI Report : भरती वाढण्यामागील कारणे
तज्ज्ञांच्या मते, Small Finance Banks RBI Report मधील रोजगार वाढ ही चक्रीय (Cyclical) नसून संरचनात्मक (Structural) आहे.कॅपिटल स्मॉल फायनान्स बँकेचे एमडी आणि सीईओ सर्वजित सिंग समरा यांच्या मते:“लघु वित्त बँका आता परिपक्व झाल्या आहेत. मालमत्तेची गुणवत्ता, दायित्व व्यवस्थापन आणि प्रशासन चौकट मजबूत झाल्यानंतर त्यांनी आक्रमक विस्ताराचा मार्ग स्वीकारला आहे.”
विशेषतः:
ग्रामीण व उपनगरीय भागात शाखा विस्तार
सूक्ष्म कर्ज (Microfinance) आणि MSME कर्जांवर भर
स्थानिक रोजगार निर्मिती
5 वर्षांत कर्मचाऱ्यांची संख्या दुप्पट
Small Finance Banks RBI Report मधील आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे कर्मचारी संख्या.
2020: 95,149 कर्मचारी
2025: 1.8 लाख कर्मचारी
वार्षिक वाढ: 13.3%
याच्या तुलनेत:
संपूर्ण बँकिंग प्रणालीतील कर्मचारी वाढ: 4.3%
सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांमध्ये घट: 0.8%
आज देशातील बँकिंग क्षेत्रातील एकूण कर्मचारी संख्या 18.1 लाखांवर पोहोचली आहे.
2026 मध्येही भरतीचा वेग कायम राहणार?
Small Finance Banks RBI Report सूचित करतो की आर्थिक वर्ष 2026 मध्येही एसएफबींची भरती सुरूच राहण्याची शक्यता आहे.
11 पैकी 8 सूचीबद्ध लघु वित्त बँकांनी केवळ पहिल्या सहा महिन्यांतच सुमारे 9,000 कर्मचाऱ्यांची भरती केली आहे.
यामुळे रोजगाराच्या संधी शोधणाऱ्या तरुणांसाठी एसएफबी हे नवे आकर्षण केंद्र बनत आहेत.
युनिव्हर्सल बँकिंगकडे झेप
Small Finance Banks RBI Report मध्ये नमूद केल्याप्रमाणे, अनेक लघु वित्त बँका आता युनिव्हर्सल बँकिंग परवाना मिळवण्याच्या तयारीत आहेत.
प्रमुख घडामोडी:
AU Small Finance Bank – युनिव्हर्सल बँक होण्यासाठी RBI मंजुरी
Ujjivan SFB – फेब्रुवारी 2024 मध्ये अर्ज
Jana SFB – जून 2024 मध्ये अर्ज
Equitas SFB – परवाना मिळवण्याची तयारी
हा ट्रेंड दर्शवतो की Small Finance Banks RBI Report केवळ वर्तमानाचे चित्र नाही, तर भविष्यातील बँकिंग संरचनेचा आरसा आहे.
लहान बँका, मोठी क्रांती
Small Finance Banks RBI Report भारतीय बँकिंग क्षेत्रातील एक ऐतिहासिक वळण दाखवतो. कमी वाटा असूनही मोठा प्रभाव, मर्यादित संसाधनांतून अधिक रोजगार आणि ग्रामीण भारताला केंद्रस्थानी ठेवणारी वाढ—हे सारे घटक लघु वित्त बँकांना भविष्यातील बँकिंगचे शक्तिशाली इंजिन बनवत आहेत.
मोठ्या बँकांसाठी हा इशारा आहे, तर तरुणांसाठी संधीचा नवा दरवाजा.
