तुमच्या फोन आणि SIM कार्डमध्ये खरंच सोने असते का? जुन्या मोबाईलमधून पैसे कमावता येतात का? जाणून घ्या सत्य
जुना मोबाईल फोन किंवा वापरात नसलेले SIM कार्ड घरात पडून असेल, तर त्यामध्ये सोने असते आणि ते काढून चांगले पैसे मिळू शकतात, असे तुम्ही अनेकदा ऐकले असेल. सोशल मीडियावरही जुन्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंमधून सोने काढण्याचे अनेक व्हिडिओ व्हायरल होत असतात. त्यामुळे साहजिकच प्रश्न पडतो की, खरंच मोबाइल किंवा SIM कार्डमध्ये सोने असते का? आणि असेल तर ते काढून कमाई करता येते का?
याचे उत्तर असे आहे की, मोबाईल फोन आणि काही SIM कार्डमध्ये अत्यल्प प्रमाणात सोन्याचा वापर केला जातो. मात्र घरात असलेल्या एक-दोन जुन्या फोन किंवा SIM कार्डमधून सोने काढून मोठी कमाई करणे व्यवहार्य नाही. प्रत्यक्षात सोन्याची किंमत मोठ्या प्रमाणावर ई-वेस्ट जमा करून औद्योगिक पद्धतीने रिसायकलिंग केल्यानंतरच महत्त्वाची ठरते.
मोबाईल फोनमध्ये सोन्याचा वापर कुठे होतो?
मोबाईल फोनमध्ये सोन्याचा वापर मुख्यतः इलेक्ट्रॉनिक सर्किट, प्रिंटेड सर्किट बोर्ड म्हणजेच PCB आणि विविध कनेक्शनच्या काही भागांमध्ये केला जातो. सोन्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याला सहज गंज लागत नाही आणि ते चांगले विद्युत चालक आहे. त्यामुळे अत्यंत लहान इलेक्ट्रॉनिक कनेक्शन्समध्ये दीर्घकाळ विश्वासार्हता राखण्यासाठी सोन्याचा वापर केला जातो.
Related News
खवड्या डोंगर प्रकरणात मोठा ट्विस्ट! कुणालला जीव द्यायचाच नव्हता? मावशीने केला धक्कादायक खुलासा
कंत्राटदारांच्या थकबाकीचा उद्रेक! 86 हजार कोटी अडकले; सातवा कंत्राटदार आत्महत्येला प्रवृत्त, सरकारला ८ दिवसांचा अल्टिमेटम
मोठी बातमी! ड्रग इन्स्पेक्टर भरती परीक्षा रद्द; पेपर लीकच्या आरोपानंतर MPSCचा मोठा निर्णय
साखर खरेदीवर मोठी मर्यादा! D-Mart, Blinkit, BigBasketकडून 5 किलोपेक्षा जास्त साखर देणे बंद; कारण काय?
लग्नाला 2 वर्षे होत नाही तोच शोभिता-नागा चैतन्य दूर-दूर; अभिनेत्रीने सांगितलं खरं कारण
Petrol Diesel Price : कच्चं तेल 90 डॉलरवरून 86.39 डॉलरवर; पेट्रोल-डिझेलच्या दरात कपात होणार?
जरांगे 29 ऑगस्टला मुंबईत येणार, हाकेंचा 1 सप्टेंबरला महामोर्चा; सरकारने काढले मोठे आदेश
Kriti Sanon : कृती सेनॉनच्या कपड्यांवरून उठलेलं वादळ अखेर शमलं; कंपनीने घेतला मोठा निर्णय
FDA : Tukaram Mundhe चा सुट्या तेलावर कडक बडगा; मुख्यमंत्र्यांना करावा लागला हस्तक्षेप, फडणवीस म्हणाले…
‘60-70 कोटी रुपये आले कुठून?’; रूपाली चाकणकरांच्या हॉटेलवरून संगीता तिवारींचे गंभीर सवाल
मोदींची प्रकृती बरी नाही? संजय राऊतांचा मोठा दावा; म्हणाले, ‘थकलेल्या माणसाने देशाचं नेतृत्व करू नये’
मोदींची खुर्ची धोक्यात? संघात नेतृत्वबदलाची चर्चा; संजय राऊतांचा मोठा दावा
मात्र याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक मोबाइल फोनमध्ये मोठ्या प्रमाणात सोने असते. प्रत्यक्षात त्याचे प्रमाण अत्यंत कमी असते. त्यामुळे एका फोनमधून मिळणारे सोने आर्थिकदृष्ट्या फारसे मूल्यवान ठरत नाही.
२०२६ मधील संशोधनात काय समोर आले?
सन २०२६ मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका संशोधनात १९९८ ते २०२१ या कालावधीत तयार झालेल्या ४५ मोबाइल फोनच्या PCBचा अभ्यास करण्यात आला. या अभ्यासात स्मार्टफोनच्या PCBमध्ये सोन्याची मध्यम एकाग्रता सुमारे ४२८ PPM आढळली. तुलनेत जुन्या फीचर फोनच्या PCBमध्ये ही एकाग्रता सुमारे १,२४४ PPM होती.
यावरून काळानुसार इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांच्या PCBमध्ये सोन्याची एकाग्रता कमी झाल्याचे दिसून येते. आणखी काही अभ्यासांमध्ये मोबाइल PCBमध्ये सोन्याचे प्रमाण साधारण ०.००९ टक्के ते ०.०१७ टक्के वजनापर्यंत असल्याचे आढळले आहे.
हे प्रमाण ऐकायला कमी वाटत असले तरी हजारो किंवा लाखो मोबाइल फोन एकत्र रिसायकल केल्यास त्यातून मिळणाऱ्या मौल्यवान धातूचे प्रमाण लक्षणीय ठरते.
SIM कार्डमध्येही सोने असते का?
होय, काही SIM कार्डच्या कॉन्टॅक्ट पॉइंट्सवर अत्यंत पातळ गोल्ड प्लेटिंगचा वापर केला जाऊ शकतो. या संपर्क बिंदूंना चांगले यांत्रिक संरक्षण आणि विश्वासार्ह विद्युत संपर्क मिळावा, हा त्यामागचा उद्देश आहे.
भारताच्या Telecommunications Engineering Centre च्या SIM स्पेसिफिकेशन्समध्ये कॉन्टॅक्ट्ससाठी निकेलच्या थरावर सोन्याचा थर वापरण्याचा उल्लेख आहे.
मात्र SIM कार्डवरील सोन्याचा थर अत्यंत पातळ असतो. त्यामुळे एक-दोन, अगदी काही जुन्या SIM कार्डमधून सोने काढण्याचा प्रयत्न आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरण्याची शक्यता जवळपास नाही.
मग जुन्या मोबाइलमधून पैसे कसे मिळवायचे?
जर तुमच्याकडे जुने मोबाइल फोन, चार्जर, संगणकाचे पार्ट्स किंवा इतर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे असतील, तर त्यातील मौल्यवान धातूंचा फायदा घेण्याचा योग्य मार्ग म्हणजे ई-वेस्ट रिसायकलिंग.
अमेरिकेच्या Environmental Protection Agency (EPA) नुसार, १० लाख जुन्या मोबाइल फोनचे रिसायकलिंग केल्यास अंदाजे ७५ पाउंड म्हणजे सुमारे ३४ किलो सोने रिकव्हर केले जाऊ शकते. याशिवाय सुमारे ३५,००० पाउंड तांबे, ७७२ पाउंड चांदी आणि ३३ पाउंड पॅलॅडियमही मिळू शकते.
याचा अर्थ एका मोबाइलमध्ये मोठ्या प्रमाणात सोने असते असा अजिबात होत नाही. उलट, लाखो फोन एकत्र केल्यामुळे अत्यल्प प्रमाणातील धातू मोठ्या एकूण प्रमाणात जमा होते.
भारतात ई-वेस्टमध्ये मौल्यवान धातूंचे प्रमाण किती?
भारताच्या नीति आयोगाच्या अलीकडील दस्तऐवजातही ई-वेस्टमध्ये मौल्यवान धातूंच्या उपलब्धतेकडे लक्ष वेधण्यात आले आहे. मोबाइल फोनशी संबंधित ई-वेस्टमध्ये सोन्याची एकाग्रता पारंपरिक खनिज अयस्कांच्या तुलनेत मोठी असू शकते.
मोबाइल फोन ई-वेस्टसाठी साधारण ३०० ते ४०० ग्रॅम सोने प्रति टन असा आकडा नमूद करण्यात आला आहे. त्यामुळे ई-वेस्ट योग्य पद्धतीने गोळा करून त्याचे वैज्ञानिक पद्धतीने रिसायकलिंग करणे आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचे ठरते.
घरीच मोबाइलमधून सोने काढणे योग्य आहे का?
जुन्या मोबाइल किंवा SIM कार्डमधून सोने काढण्यासाठी इंटरनेटवर विविध रासायनिक पद्धती सांगितल्या जातात. मात्र अशा पद्धती घरी प्रयोग करणे धोकादायक ठरू शकते. काही प्रक्रियांमध्ये संक्षारक किंवा विषारी रसायनांचा वापर होऊ शकतो. त्यामुळे केवळ काही ग्रॅम सोन्यासाठी आरोग्य आणि सुरक्षितता धोक्यात घालणे योग्य नाही.
जुने मोबाइल आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तू अधिकृत किंवा विश्वासार्ह ई-वेस्ट रिसायकलरकडे देणे हा अधिक सुरक्षित आणि पर्यावरणपूरक पर्याय आहे.
जुन्या फोनमधून खरंच कमाई होते का?
होय, पण त्याचा अर्थ फोन फोडून त्यातील सोने काढणे असा नाही. वापरात नसलेले मोबाइल फोन रिसायकलिंगसाठी विकल्यास त्यांच्या धातू, पार्ट्स आणि इतर घटकांनुसार काही रक्कम मिळू शकते. मात्र ही रक्कम प्रामुख्याने फोनच्या स्थिती, मॉडेल, पार्ट्स आणि रिसायकलिंग मूल्यावर अवलंबून असते.
मोठ्या प्रमाणावर ई-वेस्ट रिसायकलिंग करणाऱ्या कंपन्यांसाठी मात्र PCBमधील सोने, चांदी, तांबे आणि पॅलॅडियमसारखे धातू आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचे ठरतात.
थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, मोबाइल फोन आणि काही SIM कार्डमध्ये सोने असते ही माहिती खरी आहे; मात्र त्याचे प्रमाण अत्यंत कमी असते. त्यामुळे घरात असलेल्या काही जुन्या फोन किंवा SIM कार्डमधून सोने काढून मोठी कमाई करणे व्यवहार्य नाही.
खरी कमाई आणि मूल्य मोठ्या प्रमाणावरील ई-वेस्ट रिसायकलिंगमध्ये आहे. त्यामुळे जुना मोबाइल घरात पडून ठेवण्याऐवजी तो अधिकृत ई-वेस्ट रिसायकलिंग व्यवस्थेकडे देणे हा सुरक्षित, पर्यावरणपूरक आणि योग्य मार्ग आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/petrol-diesel-price/
