पाकिस्तानला इंधनाचा जबरदस्त झटका! पेट्रोल 458 रुपये, डिझेल 520 वर
मुंबई : मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या युद्धजन्य परिस्थितीचा थेट परिणाम आता पाकिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेवर दिसू लागला आहे. कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये झालेल्या प्रचंड वाढीमुळे पाकिस्तान सरकारने पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात ऐतिहासिक वाढ जाहीर केली आहे. या निर्णयामुळे पाकिस्तानमधील सर्वसामान्य नागरिकांवर महागाईचा प्रचंड बोजा पडला असून, देशात आर्थिक संकट अधिक तीव्र होण्याची चिन्हे आहेत.
इंधन दरात ऐतिहासिक वाढ
पाकिस्तान सरकारने पेट्रोलच्या दरात तब्बल १३७.२४ रुपयांनी, तर डिझेलच्या दरात १८४.४९ रुपयांनी प्रति लिटर वाढ केली आहे. या दरवाढीनंतर पेट्रोलचा दर ३२१.१७ रुपयांवरून थेट ४५८.४१ रुपये प्रति लिटरवर पोहोचला आहे. तर हाय-स्पीड डिझेलचा दर ३३५.८६ रुपयांवरून ५२०.३५ रुपये प्रति लिटर इतका झाला आहे. हे दर ३ एप्रिलपासून लागू करण्यात आले आहेत.
या आधीही मार्च महिन्यात इंधन दरात मोठी वाढ करण्यात आली होती. मात्र, अवघ्या काही आठवड्यांत पुन्हा इतकी मोठी वाढ झाल्याने नागरिकांमध्ये संतापाची लाट उसळली आहे.
महागाईचा प्रचंड फटका
इंधन दरवाढीचा थेट परिणाम दैनंदिन जीवनावर होत आहे. पेट्रोल आणि डिझेल महागल्यामुळे वाहतूक खर्च वाढला असून, त्याचा परिणाम अन्नधान्य, भाजीपाला, दूध आणि इतर आवश्यक वस्तूंच्या किमतींवर झाला आहे. आधीच आर्थिक संकटाचा सामना करणाऱ्या पाकिस्तानातील नागरिकांसाठी ही परिस्थिती आणखी कठीण बनली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, इंधन दरवाढीमुळे देशातील महागाई दर आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. उद्योगधंद्यांवरही याचा परिणाम होत असून, उत्पादन खर्च वाढल्याने अनेक कंपन्यांना अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.
भारताशी तुलना
चलन विनिमय दरानुसार पाकिस्तानमधील पेट्रोलची किंमत भारतीय रुपयांत अंदाजे १५२.६० रुपये प्रति लिटर आहे, तर डिझेलची किंमत १७३.२३ रुपये आहे. याच्या तुलनेत भारतात पेट्रोल आणि डिझेलचे दर खूपच कमी आहेत.
दिल्लीमध्ये पेट्रोलचा दर सुमारे ९४.७७ रुपये प्रति लिटर असून, पाकिस्तानमध्ये तो भारतापेक्षा जवळपास ५८ रुपयांनी महाग आहे. डिझेलच्या बाबतीत हा फरक आणखी मोठा असून, पाकिस्तानमध्ये डिझेल भारतापेक्षा सुमारे ८५ रुपयांनी महाग आहे. त्यामुळे पाकिस्तानमधील नागरिकांवर मोठा आर्थिक भार पडत आहे.
सरकारचा मर्यादित दिलासा
दरवाढीमुळे निर्माण झालेल्या असंतोषाला आळा घालण्यासाठी पाकिस्तान सरकारने काही प्रमाणात दिलासा देण्याचा प्रयत्न केला आहे. मोटारसायकल वापरणाऱ्या नागरिकांना दरमहा २० लिटरपर्यंत १०० रुपये प्रति लिटर दराने अनुदानित पेट्रोल देण्याची घोषणा करण्यात आली आहे.
मात्र, हा दिलासा अत्यंत मर्यादित असल्याने सर्वसामान्यांना त्याचा फारसा फायदा होणार नाही, अशी टीका होत आहे. वाढलेल्या इंधन दरांमुळे निर्माण झालेला आर्थिक ताण या सवलतीमुळे कमी होण्याची शक्यता कमी आहे.
जागतिक बाजारातील घडामोडी
जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. ब्रेंट क्रूडचा दर १०९.१२ डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचला असून, डब्ल्यूटीआय क्रूडचा दर ११२.६० डॉलरपर्यंत गेला आहे. ही वाढ मुख्यतः मध्यपूर्वेतील तणावामुळे झाली आहे.
होर्मुज सामुद्रधुनीतून होणारा तेलपुरवठा अडथळ्यांत सापडल्याने जागतिक बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. या परिस्थितीचा सर्वाधिक फटका आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांना बसत आहे, त्यात पाकिस्तानचा समावेश आहे.
सरकारच्या भूमिकेवर प्रश्न
पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी काही दिवसांपूर्वी इंधन दरवाढीचा प्रस्ताव फेटाळला होता. सरकार हा भार नागरिकांवर टाकणार नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले होते. मात्र, अवघ्या एका आठवड्यातच मोठी दरवाढ करण्यात आल्याने सरकारच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे.
विरोधकांनी या निर्णयावर जोरदार टीका केली असून, सरकारने जनतेची दिशाभूल केल्याचा आरोप केला आहे. आर्थिक परिस्थिती हाताळण्यात सरकार अपयशी ठरत असल्याचेही म्हटले जात आहे.
अर्थव्यवस्थेवर गंभीर परिणाम
इंधन दरवाढीमुळे पाकिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेवर दीर्घकालीन परिणाम होण्याची शक्यता आहे. महागाई वाढल्यामुळे नागरिकांची खरेदी क्षमता कमी होईल, ज्याचा परिणाम व्यापार आणि उद्योगांवर होईल.
याशिवाय, वाढत्या खर्चामुळे सरकारवर आर्थिक ताण वाढेल. आधीच कर्जबाजारी असलेल्या पाकिस्तानसाठी ही परिस्थिती आणखी कठीण बनू शकते.
मध्यपूर्वेतील तणाव आणि जागतिक बाजारातील अस्थिरतेमुळे पाकिस्तानमध्ये निर्माण झालेली इंधन दरवाढ ही केवळ आर्थिक नाही, तर सामाजिक संकटही ठरत आहे. सर्वसामान्य नागरिकांवर महागाईचा मोठा बोजा पडला असून, सरकारसमोर या परिस्थितीचा सामना करण्याचे मोठे आव्हान उभे आहे.
आगामी काळात जागतिक परिस्थिती सुधारली नाही, तर पाकिस्तानची आर्थिक स्थिती आणखी बिकट होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे या संकटातून मार्ग काढण्यासाठी सरकारने ठोस आणि प्रभावी उपाययोजना करणे अत्यावश्यक ठरणार आहे.
