Shiv Jayanti 2026 : छत्रपती शिवाजी महाराज यांची जयंती शासकीय 19 फेब्रुवारी आणि तिथीनुसार 6 मार्च रोजी साजरी होते. जाणून घ्या खरे कारण आणि उत्सवाचे सर्व कार्यक्रम.
Shiv Jayanti 2026 : वर्षातून दोनदा साजरी होणारे महाराजांचे जन्मोत्सव
शिवजयंती म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जयंतीचा उत्सव, जो महाराष्ट्रासह देशभरातील शिवभक्तांच्या हृदयात विशेष स्थान राखतो. दरवर्षी या दिवसाचे उत्सव अत्यंत भक्तिभावाने आणि ऐतिहासिक कार्यक्रमांसह साजरे केले जातात. 2026 मध्ये ही जयंती काही खास कारणांमुळे वर्षातून दोनदा साजरी होणार आहे. काही लोक तारखेनुसार उत्सव साजरा करतात, तर काही जण पारंपरिक पंचांगानुसार. चला जाणून घेऊयात 2026 मधील शिवजयंतीच्या दोन्ही दिवसांचे महत्त्व.
Shiv Jayanti शासकीय तारखेनुसार 19 फेब्रुवारी
महाराष्ट्र सरकारने छत्रपती शिवाजी महाराज यांची अधिकृत जन्मतारीख 19 फेब्रुवारी 1630 अशी निश्चित केली आहे. इतिहासकारांच्या आणि तज्ज्ञ समितीच्या सखोल संशोधनानंतर या तारखेवर करार झाला. या शासकीय दिनानिमित्त राज्यात सार्वजनिक सुट्टी असते आणि विविध सरकारी तसेच सामाजिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.
Related News
2026 मध्ये 19 फेब्रुवारी ही गुरुवारी येत आहे. शिवभक्त या दिवशी आपल्या किल्ल्यांना भेट देतात, पोवाडे ऐकतात, मिरवणुका आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम पाहतात. जुन्नरमधील शिवनेरी किल्ला, रायगड, प्रतापगड, आणि सिंधुदुर्ग येथे विशेष सोहळा भरतो.
शासकीय उत्सवाचे वैशिष्ट्य म्हणजे:
सरकारी कार्यालये बंद असतात
शाळा-कॉलेजांमध्ये विशेष कार्यक्रम
पोवाडे आणि नाट्य प्रदर्शन
शिवभक्तांच्या मोठ्या संख्येने उपस्थिती
पारंपरिक तिथीनुसार 6 मार्च
दुसरीकडे, अनेक शिवभक्त हिंदू पंचांगानुसार शिवजयंती साजरी करतात. पंचांगानुसार छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म शालिवाहन शक 1551, फाल्गुन वद्य तृतीयेला झाला होता. 2026 मध्ये ही तिथी 6 मार्च, शुक्रवार येते.
पंचांगानुसार साजरी होणारी शिवजयंती अधिक धार्मिक आणि ऐतिहासिक मानली जाते. या दिवसाला:
धार्मिक विधी आणि पूजन
पारंपरिक खेळ, तलवारबाजी, छत्रपतींचे चरित्र वाचन
मंदिरात विशेष कार्यक्रम
यामुळे वर्षातून दोनदा शिवजयंती साजरी होते: शासकीय तारीख आणि पारंपरिक तिथी. शिवभक्त या दोन दिवसांमध्ये उत्साहाने सहभाग घेतात.
किल्ले शिवनेरीवर भक्तांची गर्दी
फेब्रुवारीच्या मध्यापासूनच महाराष्ट्रातील गडकिल्ल्यांवर शिवभक्तांची मोठी गर्दी दिसू लागते. विशेषतः:
शिवनेरी किल्ला, जुन्नर – महाराजांचे जन्मस्थान
रायगड किल्ला – शिवराज्याची राजधानी
प्रतापगड – प्रतापराव भारद्वाज यांचा स्मारक
सिंधुदुर्ग किल्ला – समुद्रकिनारी इतिहासाचा साक्षीदार
या ठिकाणी भक्त मिरवणूक, पोवाडे, सांस्कृतिक कार्यक्रम, आणि शिवकालीन खेळ पाहण्यासाठी गर्दी करतात. 2026 मध्ये शासकीय आणि पारंपरिक शिवजयंतीच्या दोन्ही दिवसांमध्ये हा उत्सव विशेष रंगात साजरा होईल.
दोन आठवड्यांचा सांस्कृतिक उत्सव
शासकीय तारीख आणि तिथीनुसार शिवजयंती दरम्यान सुमारे दोन आठवडे महाराष्ट्रभर ‘शिवमय’ वातावरण असते. या काळात:
पोवाडे गायन आणि नाटके
व्याख्याने आणि शैक्षणिक कार्यक्रम
खेळांची प्रदर्शन – तलवारबाजी, घोडेस्वारी
किल्ल्यांवर पर्यटनासाठी विशेष व्यवस्था
यामुळे नवीन पिढीला महाराजांचा इतिहास आणि आदर्श समजतो.
शिवभक्तांसाठी खास सल्ले
Shiv Jayanti 2026 साजरी करताना:
किल्ल्यांना भेट देताना सार्वजनिक वाहतूक आणि पार्किंगची व्यवस्था आधी तपासा.
सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि मिरवणूक पाहण्यासाठी लवकर पोहचणे फायदेशीर ठरते.
शासकीय आणि पारंपरिक दोन्ही दिवसांचे महत्त्व लक्षात ठेवून कार्यक्रमांचा अनुभव घ्या.
शिवजयंतीचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व
Shiv Jayanti फक्त महाराजांचा जन्मदिवस नाही, तर सामाजिक एकता, धैर्य, आणि नेतृत्वाचे प्रतीक आहे.
विविध शैक्षणिक संस्था, समाजसेवी संघटना या काळात विशेष कार्यशाळा आयोजित करतात.
महाराष्ट्रातील प्रत्येक शहर आणि गावात पोवाडे, नाटके आणि भाषणे यांचा प्रवास सुरू असतो.
नवीन पिढीला इतिहास समजून घेण्यासाठी शिक्षणात्मक कार्यक्रम चालवले जातात.
2026 मध्ये शिवजयंती साजरी करण्यासाठी टिप्स
शासकीय उत्सव – 19 फेब्रुवारी गुरुवारी
पंचांगानुसार उत्सव – 6 मार्च शुक्रवार
किल्ला आणि सांस्कृतिक सोहळा – जुन्नर, रायगड, प्रतापगड, सिंधुदुर्ग
सांस्कृतिक कार्यक्रम – पोवाडे, नाटके, खेळ प्रदर्शन, व्याख्याने
शैक्षणिक उपक्रम – इतिहास आणि आदर्श शिकवण्यासाठी
Shiv Jayanti 2026 मध्ये वर्षातून दोनदा साजरी होते, कारण एक शासकीय तारीख (19 फेब्रुवारी) आहे आणि दुसरी पारंपरिक तिथी (6 मार्च). या दोन्ही उत्सवांमुळे महाराष्ट्रात दोन आठवड्यांपर्यंत शिवमय वातावरण तयार होते. भक्त, विद्यार्थी, आणि इतिहासप्रेमी या दिवसांचा उत्साहाने सहभाग घेतात, ज्यामुळे छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास आणि आदर्श सतत नव्या पिढीपर्यंत पोहोचतो.
शिवजयंती म्हणजे इतिहासाची आठवण, संस्कृतीचा सन्मान आणि राज्यकर्त्यांचा आदर्श यांचा संगम आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/shocking-panipuri-in-water-water-recipe-to-make-safe-panipuri-at-home-in-2026/
